Η συζήτηση για τη Συνταγματική Αναθεώρηση δεν αφορά μόνο το περιεχόμενο των προτεινόμενων αλλαγών. Στην πραγματικότητα, το μεγαλύτερο πολιτικό βάρος βρίσκεται στη διαδικασία που προβλέπει το άρθρο 110 του Συντάγματος, δηλαδή στον τρόπο με τον οποίο θα διαμορφωθούν οι απαιτούμενες κοινοβουλευτικές πλειοψηφίες μεταξύ της σημερινής και της επόμενης Βουλής.
Πρόκειται για τη λεγόμενη «χιαστί» πλειοψηφία, έναν θεσμό που επιδιώκει να αποτρέψει μονομερείς αλλαγές στον καταστατικό χάρτη της χώρας, επιβάλλοντας τη συνεργασία διαφορετικών κοινοβουλευτικών συνθέσεων.
Τι σημαίνει η «χιαστί» πλειοψηφία
Το ελληνικό Σύνταγμα προβλέπει μια διπλή διαδικασία αναθεώρησης.
Η σημερινή Βουλή δεν αλλάζει το περιεχόμενο των άρθρων. Αποφασίζει μόνο ποια άρθρα μπορούν να αναθεωρηθούν.
Η ουσιαστική διαμόρφωση των νέων διατάξεων θα γίνει από την επόμενη Αναθεωρητική Βουλή, η οποία θα προκύψει μετά τις εθνικές εκλογές.
Εδώ ακριβώς ενεργοποιείται η λεγόμενη «χιαστί» πλειοψηφία:
- Αν σήμερα μια διάταξη συγκεντρώσει τουλάχιστον 180 ψήφους, τότε στην επόμενη Βουλή θα απαιτούνται μόλις 151 ψήφοι για να καθοριστεί το τελικό της περιεχόμενο.
- Αν σήμερα μια διάταξη συγκεντρώσει μόνο την απόλυτη πλειοψηφία των 151 βουλευτών, τότε στην επόμενη Βουλή θα χρειαστούν 180 ψήφοι, δηλαδή πολύ ευρύτερη πολιτική συναίνεση.
Με άλλα λόγια, η σημερινή ψηφοφορία καθορίζει ποιος θα έχει το ισχυρότερο διαπραγματευτικό πλεονέκτημα στην επόμενη κοινοβουλευτική περίοδο.
Γιατί η κυβέρνηση επιδιώκει τις 180 ψήφους
Η Νέα Δημοκρατία θεωρεί ότι η εξασφάλιση των 180 ψήφων σήμερα θα επιτρέψει στην επόμενη Βουλή να ολοκληρώσει την αναθεώρηση με σχετική άνεση, ακόμη και αν δεν υπάρξει ευρύτατη διακομματική συμφωνία.
Για τον λόγο αυτό κυβερνητικά στελέχη επιμένουν ότι τα κόμματα της αντιπολίτευσης οφείλουν να ψηφίσουν τουλάχιστον τις διατάξεις στις οποίες αναγνωρίζουν πως υπάρχει ανάγκη αλλαγής.
Σύμφωνα με την κυβερνητική επιχειρηματολογία, η επιλογή του «παρών» ή του «κατά» σε άρθρα που θεωρούνται ώριμα για αναθεώρηση δεν δυσκολεύει απλώς τη διαδικασία, αλλά μεταθέτει την ευθύνη στην επόμενη Βουλή, όπου οι απαιτήσεις θα είναι ακόμη αυστηρότερες.
Γιατί το ΠΑΣΟΚ επιλέγει το «παρών»
Η στάση του ΠΑΣΟΚ βρίσκεται στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης.
Η Χαριλάου Τρικούπη έχει παρουσιάσει δικές της προτάσεις για περίπου δεκαπέντε συνταγματικές διατάξεις και αναγνωρίζει ότι αρκετές από αυτές χρειάζονται αναθεώρηση.
Ωστόσο, επιλέγει να μην υπερψηφίσει τις κυβερνητικές προτάσεις στην παρούσα φάση, ψηφίζοντας «παρών» σε σειρά άρθρων και «κατά» στα υπόλοιπα.
Το επιχείρημα του ΠΑΣΟΚ είναι ότι δεν επιθυμεί να δώσει στην επόμενη κυβερνητική πλειοψηφία τη δυνατότητα να διαμορφώσει μόνη της το τελικό περιεχόμενο των διατάξεων με μόλις 151 ψήφους.
Για τον λόγο αυτό υποστηρίζει ότι οι μεγάλες συνταγματικές αλλαγές πρέπει να απαιτούν υπερπλειοψηφίες και στην Αναθεωρητική Βουλή, προτείνοντας μάλιστα την αναθεώρηση και του ίδιου του άρθρου 110.
Η σκιά του 2019
Σημαντικό μέρος της σημερινής αντιπαράθεσης έχει τις ρίζες του στην αναθεώρηση του 2019.
Τότε, για πρώτη φορά στη μεταπολιτευτική ιστορία, διαφορετική κοινοβουλευτική πλειοψηφία άνοιξε τα αναθεωρητέα άρθρα και διαφορετική πλειοψηφία διαμόρφωσε τελικά το περιεχόμενό τους.
Το αποτέλεσμα ήταν να τροποποιηθούν ορισμένες διατάξεις διαφορετικά από τον αρχικό σχεδιασμό, ενώ άλλες, που είχαν τεθεί προς συζήτηση, τελικά δεν άλλαξαν καθόλου.
Η εμπειρία εκείνης της διαδικασίας εξακολουθεί να επηρεάζει τη στρατηγική όλων των κομμάτων.
Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι δεν πρέπει να επαναληφθούν οι καθυστερήσεις και οι ασάφειες του 2019.
Αντίθετα, η αντιπολίτευση θεωρεί ότι η εμπειρία εκείνης της περιόδου αποδεικνύει πως απαιτούνται ακόμη ισχυρότερες ασφαλιστικές δικλείδες.
Πού διαφαίνονται περιθώρια συναίνεσης
Παρά το υψηλό επίπεδο πολιτικής έντασης, υπάρχουν ζητήματα στα οποία δεν αποκλείονται ευρύτερες συγκλίσεις στην επόμενη Αναθεωρητική Βουλή.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:
- η επιλογή της ηγεσίας της Δικαιοσύνης,
- η αναμόρφωση του άρθρου 86 για την ευθύνη υπουργών,
- η συνταγματική θωράκιση απέναντι στις προκλήσεις της τεχνητής νοημοσύνης,
- η προστασία του περιβάλλοντος,
- η επιστολική ψήφος,
- η προσιτή στέγη,
- καθώς και η λειτουργία μη κρατικών, μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Αντίστοιχα, ευρύτερη αποδοχή φαίνεται να συγκεντρώνουν οι προτάσεις για την προστασία της ελληνικής γλώσσας και την κατοχύρωση της σημαίας ως εθνικού συμβόλου.
Το πραγματικό στοίχημα της επόμενης ημέρας
Η σημερινή ψηφοφορία δεν ολοκληρώνει τη Συνταγματική Αναθεώρηση· ουσιαστικά σηματοδοτεί την έναρξή της.
Η τελική μορφή των αναθεωρημένων διατάξεων θα εξαρτηθεί από τη σύνθεση της επόμενης Βουλής, τις πολιτικές ισορροπίες που θα προκύψουν μετά τις εκλογές και, κυρίως, από το κατά πόσο τα κόμματα θα κατορθώσουν να μετατρέψουν τη σημερινή σύγκρουση σε θεσμική συνεννόηση.
Γι’ αυτό και η συζήτηση για τις 180 ψήφους δεν αποτελεί μια τεχνική κοινοβουλευτική λεπτομέρεια. Είναι το κλειδί που θα καθορίσει ποιος θα διαμορφώσει το νέο συνταγματικό πλαίσιο της χώρας για τις επόμενες δεκαετίες.
Πηγή: pagenews.gr