Μια πολιτική και νομική σύγκρουση με διεθνείς διαστάσεις ανοίγει στη Νέα Υόρκη, καθώς ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου διαμηνύει ότι θα ταξιδέψει στις Ηνωμένες Πολιτείες και θα μιλήσει από το βήμα των Ηνωμένων Εθνών, παρά το ένταλμα σύλληψης που έχει εκδώσει εις βάρος του το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο.
Απέναντί του βρίσκεται ο δήμαρχος της Νέας Υόρκης, Ζόραν Μαμντάνι, ο οποίος έχει χαρακτηρίσει τον Νετανιάχου «εγκληματία πολέμου» και έχει δηλώσει ότι ο Ισραηλινός πρωθυπουργός δεν είναι ευπρόσδεκτος στην πόλη.
Η σύγκρουση δεν αφορά μόνο την τύχη μιας διπλωματικής επίσκεψης. Ακουμπά τα όρια της διεθνούς δικαιοσύνης στις Ηνωμένες Πολιτείες, την ειδική σχέση Ουάσιγκτον–Τελ Αβίβ και τη μεγάλη μετατόπιση που καταγράφεται στο εσωτερικό της αμερικανικής κοινωνίας απέναντι στην ισραηλινή πολιτική στη Γάζα.
Νετανιάχου: «Θα έρθω να πω την αλήθεια για το Ισραήλ»
Σε συνέντευξή του στο Fox News, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου εμφανίστηκε κατηγορηματικός ότι δεν πρόκειται να ακυρώσει τα σχέδιά του για παρουσία στη Νέα Υόρκη και ομιλία στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ.
«Σκοπεύω να έρθω και να πω την αλήθεια – να μιλήσω για το Ισραήλ και για την ισραηλινοαμερικανική συμμαχία από το βήμα των Ηνωμένων Εθνών», δήλωσε.
Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός επιχειρεί με αυτόν τον τρόπο να παρουσιάσει την εμφάνισή του στη Νέα Υόρκη ως πολιτική πράξη αντίστασης απέναντι τόσο στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο όσο και στους επικριτές του στο εσωτερικό των ΗΠΑ.
Παράλληλα, απέρριψε εκ νέου τις κατηγορίες του ΔΠΔ ως αβάσιμες, υποστηρίζοντας ότι η διαδικασία σε βάρος του είναι πολιτικά υποκινούμενη. Το Δικαστήριο, ωστόσο, εξακολουθεί να καταγράφει επισήμως το ένταλμα που εκδόθηκε στις 21 Νοεμβρίου 2024 εις βάρος του Νετανιάχου.
Η επίθεση στον Μαμντάνι: «Υποκινεί το μίσος»
Ο Νετανιάχου εξαπέλυσε σφοδρή προσωπική επίθεση στον δήμαρχο της Νέας Υόρκης, κατηγορώντας τον ότι καλλιεργεί τον διχασμό και ενισχύει τον φόβο στην εβραϊκή κοινότητα.
«Υποκινεί το μίσος. Υποτίθεται ότι είναι δήμαρχος όλων των Νεοϋορκέζων – Εβραίων, Χριστιανών, Μουσουλμάνων, όλων. Αντί γι’ αυτό, προσπαθεί να στρέψει τη μία ομάδα εναντίον της άλλης», υποστήριξε.
Σύμφωνα με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό, Εβραίοι πολίτες στις Ηνωμένες Πολιτείες αισθάνονται πλέον ανασφάλεια εξαιτίας της πολιτικής ρητορικής που στρέφεται εναντίον της κυβέρνησής του.
Ο Μαμντάνι, ωστόσο, επιμένει ότι η κριτική του αφορά τις πράξεις της ισραηλινής κυβέρνησης και το ένταλμα του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου και όχι την εβραϊκή κοινότητα ή τη θρησκευτική ταυτότητα των πολιτών.
Τι έχει πραγματικά τη δυνατότητα να κάνει ο δήμαρχος
Η πολιτική ένταση είναι μεγάλη, αλλά το νομικό πεδίο είναι σαφώς πιο περίπλοκο.
Ο Μαμντάνι έχει αναγνωρίσει δημοσίως ότι η πόλη της Νέας Υόρκης δεν διαθέτει από μόνη της την αρμοδιότητα να εκτελέσει το ένταλμα του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου. Έχει, όμως, καλέσει την ομοσπονδιακή κυβέρνηση να λάβει σοβαρά υπόψη την απόφαση του Δικαστηρίου και να συνεργαστεί με αυτό.
Η δήλωση αυτή περιορίζει σημαντικά τις πρακτικές δυνατότητες της δημοτικής αρχής.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν είναι συμβαλλόμενο κράτος στο Καταστατικό της Ρώμης, με το οποίο ιδρύθηκε το ΔΠΔ. Κατά συνέπεια, δεν έχουν την ίδια αυτοματοποιημένη υποχρέωση εκτέλεσης των ενταλμάτων του με τα κράτη που είναι μέλη του Δικαστηρίου.
Επιπλέον, ζητήματα σύλληψης ξένου ηγέτη, διπλωματικής ασυλίας, διεθνών σχέσεων και ασφάλειας επισκέψεων στον ΟΗΕ ανήκουν κυρίως στην αρμοδιότητα της ομοσπονδιακής κυβέρνησης και όχι του δημάρχου μιας πόλης.
Η πραγματική αναμέτρηση, επομένως, είναι περισσότερο πολιτική παρά επιχειρησιακή.
Το ένταλμα του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου
Το ΔΠΔ εξέδωσε το ένταλμα σύλληψης του Μπενιαμίν Νετανιάχου τον Νοέμβριο του 2024, στο πλαίσιο της έρευνας για τον πόλεμο στη Γάζα.
Το Δικαστήριο έχει αναφέρει ότι υπάρχουν εύλογοι λόγοι να θεωρείται πως ο Ισραηλινός πρωθυπουργός φέρει ποινική ευθύνη για καταγγελλόμενα εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας. Οι κατηγορίες περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, τη χρήση της πείνας ως μεθόδου πολέμου και ενέργειες εναντίον αμάχων.
Πρόκειται για κατηγορίες και όχι για τελεσίδικη καταδίκη. Ο Νετανιάχου και η ισραηλινή κυβέρνηση τις απορρίπτουν κατηγορηματικά, αμφισβητώντας τόσο τη δικαιοδοσία όσο και την αμεροληψία του Δικαστηρίου.
Η ύπαρξη του εντάλματος, πάντως, περιορίζει σε μεγάλο βαθμό τις διεθνείς μετακινήσεις του Ισραηλινού πρωθυπουργού, ιδιαίτερα σε χώρες που έχουν προσχωρήσει στο Καταστατικό της Ρώμης.
Γιατί η Νέα Υόρκη είναι διαφορετική περίπτωση
Η παρουσία του Νετανιάχου στη Νέα Υόρκη έχει ειδικό χαρακτήρα επειδή εκεί βρίσκεται η έδρα του ΟΗΕ.
Οι ΗΠΑ έχουν υποχρεώσεις ως χώρα υποδοχής των Ηνωμένων Εθνών και οφείλουν, κατά κανόνα, να διευκολύνουν την πρόσβαση αντιπροσωπειών και ξένων αξιωματούχων στις εργασίες του Οργανισμού.
Παράλληλα, η Ουάσιγκτον είναι ο ισχυρότερος στρατηγικός σύμμαχος του Ισραήλ και έχει απορρίψει την αρμοδιότητα του ΔΠΔ στην υπόθεση Νετανιάχου.
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει ήδη διαβεβαιώσει δημοσίως ότι ο Ισραηλινός πρωθυπουργός δεν πρόκειται να συλληφθεί κατά την παρουσία του στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Υπό αυτά τα δεδομένα, το σενάριο σύλληψης του Νετανιάχου στη Νέα Υόρκη θεωρείται εξαιρετικά απίθανο, ακόμη και αν ο δήμαρχος συνεχίσει να ζητά πολιτικά την εφαρμογή του εντάλματος.
Η σύγκρουση περνά στο εσωτερικό των ΗΠΑ
Πίσω από τη νομική συζήτηση βρίσκεται μια βαθύτερη πολιτική μετατόπιση.
Η κριτική προς το Ισραήλ δεν περιορίζεται πλέον σε μικρές ομάδες της αμερικανικής Αριστεράς. Έχει διευρυνθεί σημαντικά μεταξύ νεότερων ψηφοφόρων, προοδευτικών Δημοκρατικών, πανεπιστημιακών κοινοτήτων και πολιτών που ζητούν πιο αυστηρή αμερικανική στάση απέναντι στις επιχειρήσεις στη Γάζα.
Ο Μαμντάνι έχει μετατραπεί σε χαρακτηριστικό εκφραστή αυτής της τάσης. Η εκλογή του στη δημαρχία της Νέας Υόρκης την 1η Ιανουαρίου 2026 έδωσε στην προοδευτική πτέρυγα των Δημοκρατικών ένα ιδιαίτερα ισχυρό θεσμικό βήμα.
Για το φιλοϊσραηλινό στρατόπεδο, όμως, η στάση του αποτελεί επικίνδυνη κανονικοποίηση μιας ρητορικής που θεωρεί ότι στοχοποιεί το Ισραήλ και τροφοδοτεί τον αντισημιτισμό.
Οι δημοσκοπήσεις διαψεύδουν την εικόνα απόλυτης εβραϊκής απόρριψης
Η εικόνα που παρουσίασε ο Νετανιάχου για καθολικό φόβο ή εχθρότητα της εβραϊκής κοινότητας προς τον Μαμντάνι δεν επιβεβαιώνεται πλήρως από τα διαθέσιμα στοιχεία.
Δημοσκόπηση του Associated Press και του NORC μεταξύ περισσότερων από 1.000 Εβραίων ενηλίκων στις ΗΠΑ έδειξε ότι:
- το 44% είχε πολύ ή αρκετά θετική άποψη για τον Μαμντάνι,
- το 39% είχε πολύ ή αρκετά αρνητική άποψη,
- περίπου δύο στους δέκα δεν είχαν διαμορφώσει γνώμη.
Αντίθετα, μόνο περίπου το ένα τρίτο των ερωτηθέντων είχε θετική εικόνα για τον Νετανιάχου, ενώ σχεδόν έξι στους δέκα εξέφραζαν αρνητική άποψη.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι η αμερικανική εβραϊκή κοινότητα δεν αποτελεί ενιαίο πολιτικό σώμα και ότι η κριτική προς τον Νετανιάχου δεν ταυτίζεται αυτομάτως με απόρριψη του Ισραήλ ή με αντισημιτισμό.
Η μάχη για τη διακομματική στήριξη του Ισραήλ
Ο ίδιος ο Νετανιάχου εμφανίζεται να ανησυχεί για την υποχώρηση της παραδοσιακά διακομματικής υποστήριξης προς το Ισραήλ στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Για δεκαετίες, η στρατηγική σχέση των δύο χωρών στηριζόταν σε μια ευρεία συναίνεση Ρεπουμπλικανών και Δημοκρατικών. Τα τελευταία χρόνια, όμως, η ισραηλινή κυβέρνηση έχει συνδεθεί πολιτικά πολύ πιο στενά με τον Ντόναλντ Τραμπ και τη Ρεπουμπλικανική δεξιά.
Η εξέλιξη αυτή έχει κόστος. Για όλο και περισσότερους Δημοκρατικούς ψηφοφόρους, ο Νετανιάχου δεν θεωρείται πλέον απλώς ο πρωθυπουργός ενός συμμαχικού κράτους, αλλά ένας πολιτικός που παρεμβαίνει ενεργά στις εσωτερικές αμερικανικές ισορροπίες και ταυτίζεται με το αντίπαλο κομματικό στρατόπεδο.
Η αντιπαράθεση με τον Μαμντάνι ενδέχεται να βαθύνει ακόμη περισσότερο αυτή τη διαίρεση.
Αντισημιτισμός ή πολιτική κριτική;
Στην καρδιά της σύγκρουσης βρίσκεται ένα από τα πιο δύσκολα ζητήματα της δημόσιας συζήτησης στις ΗΠΑ: πού τελειώνει η θεμιτή κριτική προς την ισραηλινή κυβέρνηση και πού αρχίζει ο αντισημιτισμός.
Η κυβέρνηση Νετανιάχου και οι υποστηρικτές της θεωρούν ότι η προσωπική στοχοποίηση του Ισραηλινού πρωθυπουργού και η αμφισβήτηση της νομιμότητας των ισραηλινών επιχειρήσεων συχνά μετατρέπονται σε γενικευμένη εχθρότητα απέναντι στους Εβραίους.
Οι επικριτές της απαντούν ότι η επίκληση του αντισημιτισμού χρησιμοποιείται συχνά ως ασπίδα απέναντι σε ερωτήματα για τις απώλειες αμάχων, τον αποκλεισμό της Γάζας και τις υποχρεώσεις του Ισραήλ βάσει του διεθνούς δικαίου.
Το γεγονός ότι ο Μαμντάνι είναι μουσουλμάνος και προέρχεται από την αριστερή πτέρυγα της αμερικανικής πολιτικής προσθέτει ακόμη μεγαλύτερη ιδεολογική και ταυτοτική φόρτιση στη σύγκρουση.
Ο ΟΗΕ ως σκηνή πολιτικής επίδειξης ισχύος
Η παρουσία του Νετανιάχου στη Γενική Συνέλευση δεν θα είναι μια συνηθισμένη διπλωματική εμφάνιση.
Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός αναμένεται να χρησιμοποιήσει το βήμα του ΟΗΕ για να υπερασπιστεί τις στρατιωτικές επιλογές του Ισραήλ, να καταγγείλει το Ιράν και τις ένοπλες οργανώσεις που στηρίζει και να επιτεθεί στους διεθνείς θεσμούς που κατηγορούν την κυβέρνησή του.
Ταυτόχρονα, έξω από την έδρα των Ηνωμένων Εθνών είναι πολύ πιθανό να οργανωθούν μεγάλες διαδηλώσεις τόσο υπέρ των Παλαιστινίων όσο και υπέρ του Ισραήλ.
Η πόλη θα βρεθεί έτσι αντιμέτωπη με μια σύνθετη πρόκληση ασφαλείας, ενώ ο δήμαρχός της θα πρέπει να διαχειριστεί θεσμικά την παρουσία ενός ηγέτη τον οποίο ο ίδιος έχει χαρακτηρίσει ανεπιθύμητο.
Μια σύγκρουση χωρίς πραγματικό νικητή
Ο Νετανιάχου μπορεί να ταξιδέψει στη Νέα Υόρκη χωρίς να συλληφθεί και να εμφανιστεί στο βήμα του ΟΗΕ ως ηγέτης που αψηφά το ΔΠΔ και τους πολιτικούς του αντιπάλους.
Ο Μαμντάνι, από την άλλη πλευρά, μπορεί να μην έχει τη νομική δυνατότητα να εφαρμόσει το ένταλμα, αλλά ενισχύει το πολιτικό του προφίλ ως εκφραστής μιας νέας αμερικανικής στάσης απέναντι στο Ισραήλ.
Το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο διατηρεί ενεργό το ένταλμα, αλλά βλέπει στην πράξη τα όρια της ισχύος του όταν βρίσκεται απέναντι σε έναν ηγέτη που απολαμβάνει την προστασία των Ηνωμένων Πολιτειών.
Η επερχόμενη επίσκεψη δεν θα λύσει καμία από αυτές τις αντιφάσεις. Θα τις φέρει, όμως, όλες μαζί στο κέντρο της Νέας Υόρκης: τη διεθνή δικαιοσύνη απέναντι στη γεωπολιτική ισχύ, τη συμμαχία ΗΠΑ–Ισραήλ απέναντι στη μεταβαλλόμενη αμερικανική κοινή γνώμη και τον πόλεμο της Γάζας απέναντι στις εσωτερικές συγκρούσεις της αμερικανικής δημοκρατίας.
Πηγή: pagenews.gr