Το χάος επικρατεί στα σύνορα μεταξύ της ισπανικής Θέουτα και του μαροκινού Καστιγιέχος, καθώς περίπου 60.000 άνθρωποι πέρασαν μέσα σε λίγες ώρες προς το ισπανικό έδαφος, δημιουργώντας τη σοβαρότερη μεταναστευτική κρίση που έχει αντιμετωπίσει η Ισπανία μετά τα γεγονότα του 2021.
Παρά τα αυξημένα μέτρα ασφαλείας των μαροκινών αρχών, χιλιάδες νέοι, οικογένειες και ακόμη και άτομα με κινητικά προβλήματα επιχείρησαν να προσεγγίσουν τη Θέουτα είτε από δύσβατες ορεινές διαδρομές είτε δια θαλάσσης, ενώ οι εικόνες που καταγράφηκαν στα σύνορα προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η κυβέρνηση του Πέδρο Σάντσεθ επιμένει ότι οι σχέσεις Ισπανίας και Μαρόκου παραμένουν εξαιρετικές και ότι υπάρχει πλήρης συντονισμός μεταξύ των δύο χωρών. Παράλληλα, Μαδρίτη και Ραμπάτ ανακοίνωσαν κοινή επιχείρηση επαναπατρισμού όσων εισήλθαν παράνομα στη Θέουτα, με τις ισπανικές αρχές να επιταχύνουν τις επιστροφές προς το Μαρόκο.
Ωστόσο, πίσω από τις επίσημες δηλώσεις, παραμένει το βασικό ερώτημα: ήταν η κρίση αποτέλεσμα οργανωμένης δράσης κυκλωμάτων διακίνησης ή ακόμη ένα μήνυμα του Μαρόκου προς την Ισπανία;
Το ισπανικό υπουργείο Εσωτερικών υποστηρίζει ότι καθοριστικό ρόλο διαδραμάτισαν τα δίκτυα διακινητών, τα οποία εκμεταλλεύθηκαν πρόσφατη απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου της Ισπανίας. Η απόφαση προβλέπει ότι κάθε άνθρωπος που εισέρχεται στο ισπανικό έδαφος έχει δικαίωμα σε νομική συνδρομή και ατομική εξέταση του αιτήματος ασύλου, κάτι που – σύμφωνα με τη Μαδρίτη – παρουσιάστηκε από τις μαφίες ως «ελεύθερη είσοδος» στην Ευρώπη.
Η ερμηνεία αυτή όμως δεν γίνεται αποδεκτή από όλους. Η καθηγήτρια Πολιτικών Επιστημών Ruth Ferrero επισημαίνει ότι η δικαστική απόφαση δεν καταργεί τις επιστροφές ούτε δημιουργεί πολιτική ανοικτών συνόρων, αλλά απλώς εφαρμόζει τις διεθνείς υποχρεώσεις της Ισπανίας ως προς το δίκαιο ασύλου.
Την ίδια στιγμή, αρκετοί ειδικοί θυμίζουν ότι δεν είναι η πρώτη φορά που το Μαρόκο χρησιμοποιεί τις μεταναστευτικές ροές ως εργαλείο πίεσης.
Το 2021, σχεδόν 9.000 άνθρωποι είχαν περάσει στη Θέουτα λίγες ημέρες μετά την απόφαση της Ισπανίας να φιλοξενήσει σε νοσοκομείο τον ηγέτη του Μετώπου Polisario, Brahim Ghali, προκαλώντας τότε σοβαρή διπλωματική κρίση μεταξύ Μαδρίτης και Ραμπάτ.
Ο διευθυντής του Centre for Arab Studies (CEARC), Haizam Amirah Fernández, υποστηρίζει ότι υπάρχει πλέον ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο, σύμφωνα με το οποίο οι μαζικές μεταναστευτικές κινήσεις χρησιμοποιούνται από το Μαρόκο ως μέσο αποστολής πολιτικών μηνυμάτων όταν θεωρεί ότι δεν ικανοποιούνται οι γεωπολιτικές του επιδιώξεις.
Η νέα κρίση έρχεται μάλιστα μόλις λίγες ημέρες μετά την επίσκεψη του Πέδρο Σάντσεθ στην Αλγερία, όπου οι δύο χώρες συμφώνησαν στην περαιτέρω ενίσχυση της ενεργειακής συνεργασίας τους, σε μία περίοδο κατά την οποία το φυσικό αέριο αποκτά κρίσιμη σημασία για την Ευρώπη.
Η χρονική αυτή σύμπτωση δεν πέρασε απαρατήρητη.
Για αρκετούς αναλυτές, η προσέγγιση Μαδρίτης – Αλγερίου ενόχλησε το Ραμπάτ, το οποίο διατηρεί εδώ και δεκαετίες έντονη στρατηγική αντιπαλότητα με την Αλγερία, ιδιαίτερα γύρω από το ζήτημα της Δυτικής Σαχάρας.
Από το 2022, όταν ο Πέδρο Σάντσεθ εγκατέλειψε την παραδοσιακή ουδέτερη στάση της Ισπανίας και στήριξε το μαροκινό σχέδιο αυτονομίας για τη Δυτική Σαχάρα, οι σχέσεις των δύο χωρών είχαν βελτιωθεί αισθητά. Ωστόσο, η πρόσφατη προσέγγιση της Ισπανίας με την Αλγερία φαίνεται πως επανέφερε την καχυποψία στις σχέσεις των δύο πλευρών.
Παράλληλα, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και ο ρόλος των κοινωνικών δικτύων.
Έρευνα του Northern Observatory for Human Rights στο Μαρόκο κατέγραψε ότι το 81% των νέων θεωρεί πως το περιεχόμενο που κυκλοφορεί στα social media παρουσιάζει την παράτυπη μετανάστευση ως εύκολη λύση για μια καλύτερη ζωή, ενώ περισσότεροι από επτά στους δέκα παρακολουθούν λογαριασμούς που παρέχουν οδηγίες ή πληροφορίες για παράνομη μετάβαση στην Ευρώπη.
Οι μαροκινές αρχές υποστηρίζουν ότι επιχείρησαν να περιορίσουν τις μετακινήσεις προς τα βόρεια της χώρας με μπλόκα σε δρόμους και μέσα μεταφοράς, ωστόσο η πίεση αποδείχθηκε πρωτοφανής.
Η νέα κρίση στη Θέουτα επαναφέρει με ένταση στο ευρωπαϊκό τραπέζι το ζήτημα της αποτελεσματικότητας της μεταναστευτικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το βασικό ερώτημα πλέον δεν αφορά μόνο τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών, αλλά και το κατά πόσο η εξάρτηση της Ευρώπης από τρίτες χώρες για τη φύλαξη των εξωτερικών συνόρων μπορεί να λειτουργήσει ως μόνιμη στρατηγική ή αν τελικά δημιουργεί συνθήκες γεωπολιτικού εκβιασμού κάθε φορά που οι διμερείς σχέσεις δοκιμάζονται.
Πηγή: pagenews.gr