Για την Τετάρτη 26 Αυγούστου προγραμματίζεται η νέα συνάντηση του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκου Χριστοδουλίδη, με τον Τουρκοκύπριο ηγέτη, Τουφάν Έρχιουρμαν, υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών.
Το νέο τετ α τετ αποτελεί συνέχεια της πρόσφατης παρέμβασης του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, ο οποίος επισκέφθηκε την Κύπρο και είχε χωριστές αλλά και κοινές επαφές με τους δύο ηγέτες, στο πλαίσιο των καλών του υπηρεσιών για το Κυπριακό. Μετά τις συνομιλίες, ο Γκουτέρες δήλωσε ότι και οι δύο πλευρές δεσμεύτηκαν να συνεχίσουν τη συνεργασία τους με την προσωπική του απεσταλμένη και ζήτησε εντατικοποίηση των προσπαθειών για μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης.
Στόχος η νέα διευρυμένη διάσκεψη
Η συνάντηση της 26ης Αυγούστου δεν αντιμετωπίζεται ως απομονωμένο διπλωματικό γεγονός. Εντάσσεται στον ευρύτερο σχεδιασμό του ΟΗΕ για τη σύγκληση νέας άτυπης διευρυμένης συνάντησης, με συμμετοχή των δύο κυπριακών πλευρών, των εγγυητριών δυνάμεων και, ανάλογα με τη μορφή της διαδικασίας, της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Το ζητούμενο είναι να διαπιστωθεί εάν υπάρχει επαρκές κοινό έδαφος ώστε να ξεκινήσει ξανά μια ουσιαστική διαπραγμάτευση, έπειτα από μια μακρά περίοδο στασιμότητας.
Ο ΟΗΕ επιχειρεί σε πρώτη φάση να ενισχύσει τη συνεργασία σε πρακτικά ζητήματα και να προωθήσει μέτρα που μπορούν να βελτιώσουν την καθημερινότητα Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων. Η λογική είναι ότι μικρές, εφαρμόσιμες συμφωνίες μπορούν να δημιουργήσουν σταδιακά το αναγκαίο πολιτικό κλίμα για τη δύσκολη συζήτηση επί της ουσίας.
Η Λευκωσία ζητά επιστροφή στις αποφάσεις του ΟΗΕ
Η ελληνοκυπριακή πλευρά αναμένεται να επαναλάβει ότι παραμένει έτοιμη για επανέναρξη των συνομιλιών από το σημείο όπου διακόπηκαν, στη βάση των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας και του συμφωνημένου πλαισίου για διζωνική, δικοινοτική ομοσπονδία.
Για τον Νίκο Χριστοδουλίδη, το κρίσιμο ζήτημα είναι η διαδικασία να μη μετατραπεί σε ατέρμονη ανταλλαγή θέσεων χωρίς προοπτική. Η Λευκωσία επιδιώκει συγκεκριμένο οδικό χάρτη, σαφή σύνδεση με τις προηγούμενες συγκλίσεις και ενεργότερη ευρωπαϊκή παρουσία, καθώς η Κυπριακή Δημοκρατία αποτελεί κράτος-μέλος της ΕΕ.
Η ευρωπαϊκή διάσταση θεωρείται από την ελληνοκυπριακή πλευρά σημαντικό εργαλείο, καθώς μια πιθανή λύση θα πρέπει να είναι συμβατή με το ευρωπαϊκό κεκτημένο, τις θεμελιώδεις ελευθερίες και τις αρχές της Ένωσης.
Το μεγάλο αγκάθι: Η θέση της Τουρκίας
Το βασικό εμπόδιο παραμένει η στάση της Άγκυρας, η οποία τα τελευταία χρόνια υποστηρίζει ανοιχτά την κυριαρχική ισότητα και την ύπαρξη δύο ξεχωριστών κρατών στην Κύπρο.
Η θέση αυτή βρίσκεται εκτός του συμφωνημένου πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών και καθιστά εξαιρετικά δύσκολη την έναρξη μιας κανονικής διαπραγμάτευσης. Ο ΟΗΕ καλείται ουσιαστικά να γεφυρώσει δύο διαφορετικές αφετηρίες: την ομοσπονδιακή λύση που υποστηρίζει η ελληνοκυπριακή πλευρά και το μοντέλο δύο κρατών που προωθούν Τουρκία και τουρκοκυπριακή ηγεσία.
Η εκλογή του Τουφάν Έρχιουρμαν είχε αρχικά δημιουργήσει προσδοκίες για πιο διαλλακτικό ύφος και μεγαλύτερη προσήλωση στον διάλογο. Ωστόσο, οι πραγματικές δυνατότητες μετακίνησης της τουρκοκυπριακής πλευράς θα κριθούν από το κατά πόσο η Άγκυρα θα επιτρέψει ουσιαστική ευελιξία.
Κριτική για την προετοιμασία της αποστολής Γκουτέρες
Παράλληλα, στον κυπριακό και ομογενειακό Τύπο διατυπώνεται κριτική για το κατά πόσο ο Αντόνιο Γκουτέρες είχε πλήρη εικόνα των τουρκικών θέσεων πριν από την επίσκεψή του.
Σχολιαστές υποστηρίζουν ότι η προσωπική απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, ενδεχομένως παρουσίασε υπερβολικά αισιόδοξη εικόνα για τις πιθανότητες μετακίνησης της Τουρκίας. Πρόκειται, πάντως, για πολιτική αξιολόγηση και όχι για επιβεβαιωμένο γεγονός από τον ΟΗΕ.
Η επίσημη εικόνα που έδωσε ο Γκουτέρες μετά τις επαφές του ήταν περισσότερο συγκρατημένη. Δεν ανακοίνωσε ουσιαστική σύγκλιση στο βασικό πολιτικό ζήτημα, αλλά κάλεσε τους δύο ηγέτες να εντείνουν τις προσπάθειες και να εργαστούν με την προσωπική του απεσταλμένη.
Τα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης
Πριν από οποιαδήποτε νέα διευρυμένη διάσκεψη, ο ΟΗΕ επιδιώκει πρόοδο σε πρακτικά θέματα που μπορούν να λειτουργήσουν ως δοκιμασία πολιτικής βούλησης.
Στο τραπέζι μπορούν να βρεθούν:
- νέα σημεία διέλευσης,
- ζητήματα ενέργειας και περιβάλλοντος,
- συνεργασία στην υγεία και την πολιτική προστασία,
- ενίσχυση των τεχνικών επιτροπών,
- πρωτοβουλίες για νέους και κοινωνία των πολιτών.
Οι τεχνικές επιτροπές εξακολουθούν να αποτελούν ένα από τα ελάχιστα σταθερά κανάλια συνεργασίας μεταξύ των δύο κοινοτήτων, αν και η δραστηριότητά τους διαφέρει σημαντικά ανά τομέα.
Το πολιτικό τεστ της 26ης Αυγούστου
Η επικείμενη συνάντηση δεν αναμένεται από μόνη της να επιλύσει τις βαθιές διαφορές. Θα δείξει, όμως, εάν οι δύο πλευρές μπορούν να συμφωνήσουν σε έναν στοιχειώδη οδικό χάρτη προς την επόμενη διευρυμένη διάσκεψη.
Για τη Λευκωσία, επιτυχία θα είναι η διατήρηση της διαδικασίας αυστηρά εντός του πλαισίου του ΟΗΕ και η αποφυγή οποιασδήποτε έμμεσης αναγνώρισης της λογικής των δύο κρατών. Για την τουρκοκυπριακή πλευρά και την Άγκυρα, το ζητούμενο είναι να τεθεί στο τραπέζι η απαίτηση για κυριαρχική ισότητα πριν από την έναρξη επίσημων συνομιλιών.
Ο Αντόνιο Γκουτέρες προσπαθεί να κρατήσει ανοιχτή μια διπλωματική πόρτα που παραμένει σχεδόν κλειστή εδώ και χρόνια. Η 26η Αυγούστου θα δείξει εάν η νέα κινητικότητα μπορεί να οδηγήσει σε πραγματική διαπραγμάτευση ή αν θα προστεθεί στον μακρύ κατάλογο συναντήσεων που διατήρησαν τον διάλογο, χωρίς να μετακινήσουν τις θεμελιώδεις θέσεις των πλευρών.
Πηγή: pagenews.gr