Η γεωπολιτική κρίση στη Μέση Ανατολή έχει αναδείξει έναν λιγότερο ορατό αλλά εξαιρετικά ισχυρό παράγοντα της παγκόσμιας οικονομίας: τις ασφαλιστικές αγορές.
Την ώρα που οι κυβερνήσεις διαπραγματεύονται εκεχειρίες, οι διεθνείς ασφαλιστικοί οργανισμοί είναι εκείνοι που αποφασίζουν ποια πλοία μπορούν να ταξιδέψουν, με ποιο κόστος και υπό ποιους όρους.
Η ημέρα που εκτινάχθηκε το κόστος
Στις 21 Ιουλίου, οι αντάρτες Χούθι ανακοίνωσαν αποκλεισμό των λιμανιών της Σαουδικής Αραβίας.
Μόλις μία ημέρα αργότερα, το κόστος μεταφοράς ενός υπερδεξαμενόπλοιου (VLCC) από τον Περσικό Κόλπο προς την Κίνα εκτοξεύθηκε στα 77,96 δολάρια ανά τόνο, περίπου τέσσερις φορές υψηλότερα από τον μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας.
Στην πράξη, το ποσό αυτό μεταφράζεται σε περίπου 21 εκατομμύρια δολάρια πρόσθετου ασφαλιστικού κόστους πολεμικού κινδύνου για ένα και μόνο ταξίδι.
Δεν ήταν αποτέλεσμα κάποιας κυβερνητικής απόφασης.
Η τιμή διαμορφώθηκε από μια μικρή ομάδα ασφαλιστών θαλάσσιων κινδύνων στο Λονδίνο, οι οποίοι βασίζονται σε δορυφορικά δεδομένα, αναλύσεις απωλειών και εξειδικευμένα μοντέλα εκτίμησης κινδύνου.
Το εφιαλτικό σενάριο
Η ασφαλιστική εταιρεία WTW είχε ήδη προειδοποιήσει τους πελάτες της για το σενάριο που αποκάλεσε:
«Simultaneous Closure Nightmare».
Δηλαδή το ενδεχόμενο να κλείσουν ταυτόχρονα:
- τα Στενά του Ορμούζ,
- και το Bab el-Mandeb στην Ερυθρά Θάλασσα.
Πρόκειται για τα δύο σημαντικότερα ενεργειακά περάσματα του πλανήτη, μέσω των οποίων διακινείται τεράστιο μέρος του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου.
Όπως σημειώνει το Lloyd’s List, ο όρος αυτός αποτυπώνει πλέον με ακρίβεια την πραγματικότητα που επικρατεί στη διεθνή ναυτιλία.
Οι πραγματικοί διαχειριστές των θαλάσσιων διαδρόμων
Η εικόνα που διαμορφώνεται σήμερα είναι διαφορετική από ό,τι συνήθως πιστεύεται.
Η πρόσβαση στα κρίσιμα θαλάσσια περάσματα δεν καθορίζεται αποκλειστικά από:
- την Ουάσιγκτον,
- την Τεχεράνη,
- το Ριάντ,
- ή άλλες κυβερνήσεις.
Καθορίζεται ολοένα και περισσότερο από:
- το Lloyd’s Joint War Committee,
- τις ασφαλιστικές εταιρείες πολεμικού κινδύνου,
- τα P&I Clubs (Protection & Indemnity Clubs),
- και τους διεθνείς αντασφαλιστές.
Οι οργανισμοί αυτοί χαρακτηρίζουν ποιες περιοχές θεωρούνται «Listed Areas», δηλαδή ζώνες υψηλού πολεμικού κινδύνου.
Από τη στιγμή που μια περιοχή εντάσσεται σε αυτή τη λίστα, το κόστος ασφάλισης εκτοξεύεται, επηρεάζοντας άμεσα τη λειτουργία του παγκόσμιου εμπορίου.
Η κρίση ξεκίνησε τον Φεβρουάριο
Η σημερινή κατάσταση αποτελεί συνέχεια των δραματικών εξελίξεων που ξεκίνησαν στις 28 Φεβρουαρίου, όταν αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα οδήγησαν στον θάνατο του Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν.
Η Τεχεράνη απάντησε κλείνοντας τα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου.
Η εξέλιξη αυτή προκάλεσε σοκ στις αγορές και εγκαινίασε μία περίοδο συνεχών εντάσεων και εύθραυστων συμφωνιών.
Οι εκεχειρίες που δεν κράτησαν
Από τότε ακολούθησαν διαδοχικές προσπάθειες αποκλιμάκωσης.
Τον Απρίλιο συμφωνήθηκε προσωρινή εκεχειρία, χωρίς όμως να αποκατασταθεί πλήρως η ελεύθερη ναυσιπλοΐα, καθώς το Ιράν συνέχισε να επιβάλλει τέλος περίπου 1 εκατομμυρίου δολαρίων ανά διερχόμενο πλοίο.
Τον Ιούνιο υπεγράφη νέο μνημόνιο κατανόησης στο Ισλαμαμπάντ.
Η συμφωνία κατέρρευσε μόλις τρεις εβδομάδες αργότερα, όταν στις αρχές Ιουλίου το Ιράν επιτέθηκε σε τρία εμπορικά πλοία.
Στη συνέχεια ακολούθησε η απειλή των Χούθι για αποκλεισμό των σαουδαραβικών λιμανιών, δημιουργώντας νέο κύμα αβεβαιότητας στις διεθνείς αγορές.
Οι ασφαλιστές αποδείχθηκαν πιο σταθεροί από τις κυβερνήσεις
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι μοναδικοί θεσμοί που διατήρησαν σταθερή πολιτική ήταν οι ασφαλιστικοί οργανισμοί.
Οι αποφάσεις του Lloyd’s Joint War Committee, των P&I Clubs και των μεγάλων αντασφαλιστών λειτουργούν πλέον ως το σημαντικότερο σήμα προς τη διεθνή ναυτιλία.
Κάθε νέα αξιολόγηση κινδύνου επηρεάζει άμεσα:
- το κόστος μεταφοράς,
- τα ασφάλιστρα,
- τις εμπορικές ροές,
- τις τιμές του πετρελαίου,
- αλλά και τις αποφάσεις των ναυτιλιακών εταιρειών.
Η νέα γεωπολιτική πραγματικότητα
Η κρίση αποκαλύπτει ότι στον σύγχρονο κόσμο η οικονομική ισχύς και η χρηματοπιστωτική διαχείριση κινδύνου μπορούν να αποδειχθούν εξίσου καθοριστικές με τη στρατιωτική ισχύ.
Ακόμη κι όταν επιτυγχάνονται διπλωματικές συμφωνίες, η πραγματική επιστροφή στην ομαλότητα εξαρτάται από το αν οι ασφαλιστικές αγορές θεωρούν ότι ο κίνδυνος έχει πράγματι μειωθεί.
Μέχρι τότε, οι ναυτιλιακές εταιρείες συνεχίζουν να πληρώνουν τεράστια ασφάλιστρα, οι ενεργειακές αγορές παραμένουν ευάλωτες στις γεωπολιτικές αναταράξεις και οι διεθνείς ασφαλιστές εξακολουθούν να καθορίζουν, στην πράξη, ποιος μπορεί να περάσει από τα σημαντικότερα θαλάσσια περάσματα του πλανήτη.
Πηγή: pagenews.gr