Νέος άξονας ισχύος στη Μέση Ανατολή: Σαουδική Αραβία, Τουρκία και Πακιστάν υπογράφουν κοινό αμυντικό σύμφωνο
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 8 '
Πηγή Φωτογραφίας: AP Photo//Νέος άξονας ισχύος στη Μέση Ανατολή: Σαουδική Αραβία, Τουρκία και Πακιστάν υπογράφουν κοινό αμυντικό σύμφωνο
Μια νέα γεωπολιτική αρχιτεκτονική ασφαλείας αρχίζει να διαμορφώνεται στη Μέση Ανατολή, καθώς Σαουδική Αραβία, Τουρκία και Πακιστάν ετοιμάζονται να υπογράψουν κοινή αμυντική συμφωνία στη Μέκκα, σε μια περίοδο κατά την οποία η περιοχή βρίσκεται αντιμέτωπη με έναν από τους πιο ασταθείς συσχετισμούς ισχύος των τελευταίων δεκαετιών.
Η συμφωνία, σύμφωνα με πηγές με γνώση των διαπραγματεύσεων, αποτελεί το αποτέλεσμα σχεδόν ενός έτους επαφών και ενισχύει την τάση δημιουργίας ενός νέου σουνιτικού μπλοκ ασφαλείας, με στενούς δεσμούς με τις Ηνωμένες Πολιτείες αλλά και μεγαλύτερη διάθεση στρατηγικής αυτονομίας.
Η χρονική συγκυρία μόνο τυχαία δεν είναι.
Η Σαουδική Αραβία έχει δεχθεί επανειλημμένα επιθέσεις από το Ιράν, αλλά και από δυνάμεις που συνδέονται με την Τεχεράνη, όπως οι Χούθι στην Υεμένη και σιιτικές πολιτοφυλακές στο Ιράκ. Την ίδια ώρα, η ευρύτερη πολεμική αναμέτρηση έχει πλήξει τη ναυσιπλοΐα στο Στενό του Ορμούζ, μέσω του οποίου πριν από τον πόλεμο διερχόταν περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και LNG.
Τρεις χώρες, τρεις διαφορετικές πηγές ισχύος
Η στρατηγική αξία του νέου σχήματος γίνεται εμφανής από τη σύνθεση των συμμετεχόντων.
Η Τουρκία διαθέτει τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό στο ΝΑΤΟ και μια αμυντική βιομηχανία που έχει αναπτυχθεί θεαματικά τα τελευταία χρόνια, ιδιαίτερα στους τομείς των drones, των πυραυλικών συστημάτων και των ναυτικών πλατφορμών.
Η Σαουδική Αραβία αποτελεί τη μεγαλύτερη δύναμη του Κόλπου, έναν από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς πετρελαίου στον κόσμο και διαθέτει τεράστια οικονομική ικανότητα χρηματοδότησης αμυντικών προγραμμάτων.
Το Πακιστάν, από την πλευρά του, είναι η μοναδική μουσουλμανική χώρα που διαθέτει πυρηνικά όπλα, γεγονός που προσθέτει αναπόφευκτα βαρύτητα στη συμφωνία, ακόμη κι αν δεν υπάρχει μέχρι στιγμής καμία ένδειξη ότι το πυρηνικό του οπλοστάσιο εντάσσεται θεσμικά στο νέο πλαίσιο.
Ο συνδυασμός αυτών των τριών χαρακτηριστικών δημιουργεί κάτι που μέχρι πρότινος δεν υπήρχε στην περιοχή:
κεφάλαιο, στρατιωτική ισχύ, αμυντική τεχνολογία και πυρηνική αποτροπή σε ένα κοινό πολιτικό σχήμα.
Η Μέκκα δίνει και συμβολισμό
Η επιλογή της Μέκκας για την υπογραφή προσθέτει προφανή πολιτικό και θρησκευτικό συμβολισμό.
Ο Πακιστανός πρωθυπουργός Σεχμπάζ Σαρίφ έφθασε στην Τζέντα συνοδευόμενος από τον πανίσχυρο αρχηγό του στρατού Ασίμ Μουνίρ και πραγματοποίησε προσκύνημα Ούμρα, ενώ ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν αναχώρησε για τη Σαουδική Αραβία προκειμένου να συναντηθούν με τον πρίγκιπα διάδοχο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν.
Η συνάντηση των τριών ηγεσιών στο ιερότερο σημείο του Ισλάμ μετατρέπει τη συμφωνία από μια απλή τεχνική αμυντική ρύθμιση σε πολιτικό μήνυμα ευρύτερης εμβέλειας.
Το Ιράν βρίσκεται αναπόφευκτα στο φόντο
Η συμφωνία δεν έχει παρουσιαστεί επισήμως ως αντι-ιρανική συμμαχία.
Ωστόσο, το περιφερειακό περιβάλλον καθιστά αδύνατο να αγνοηθεί η Τεχεράνη.
Η Σαουδική Αραβία έχει δεχθεί επιθέσεις από τρεις διαφορετικές κατευθύνσεις: από το ίδιο το Ιράν, από τους Χούθι και από σιιτικές πολιτοφυλακές στο Ιράκ.
Αυτό έχει εντείνει τις αμφιβολίες στο Ριάντ για το κατά πόσο η παραδοσιακή αμερικανική ομπρέλα ασφαλείας μπορεί από μόνη της να εγγυηθεί την προστασία του βασιλείου.
Και εκεί βρίσκεται μία από τις σημαντικότερες γεωπολιτικές αλλαγές.
Η Σαουδική Αραβία δεν εγκαταλείπει τις ΗΠΑ.
Αλλά δεν θέλει πλέον να εξαρτάται αποκλειστικά από αυτές.
Και το Ισραήλ αποτελεί μέρος της εξίσωσης
Υπάρχει όμως και δεύτερος παράγοντας.
Η αυξανόμενη στρατιωτική αυτοπεποίθηση του Ισραήλ έχει επίσης προκαλέσει ανησυχία σε Άγκυρα, Ριάντ και Ισλαμαμπάντ.
Παρότι οι τρεις χώρες έχουν διαφορετικές σχέσεις με το Ισραήλ, κοινός παρονομαστής είναι ο φόβος ότι μια ευρύτερη περιφερειακή κλιμάκωση θα μπορούσε να δημιουργήσει νέα μέτωπα, να προκαλέσει οικονομικούς κραδασμούς και να αποσταθεροποιήσει κρίσιμες εμπορικές και ενεργειακές αρτηρίες.
Το νέο αμυντικό σχήμα επομένως δεν στρέφεται μόνο προς μία κατεύθυνση.
Είναι περισσότερο ένα δίχτυ αυτοπροστασίας απέναντι σε μια Μέση Ανατολή όπου κανείς δεν αισθάνεται πλέον ασφαλής.
Το προηγούμενο Σαουδικής Αραβίας–Πακιστάν
Η συμφωνία δεν ξεκινά από μηδενική βάση.
Σαουδική Αραβία και Πακιστάν έχουν ήδη υφιστάμενο αμυντικό σύμφωνο, το οποίο, σύμφωνα με Σαουδάραβα αξιωματούχο που είχε μιλήσει στο Reuters, αντιμετωπίζει επίθεση εναντίον του ενός ως επίθεση εναντίον και των δύο και καλύπτει «όλα τα στρατιωτικά μέσα».
Στην πράξη, ωστόσο, το Ισλαμαμπάντ έχει μέχρι σήμερα προσπαθήσει να αποφύγει άμεση στρατιωτική εμπλοκή στον πόλεμο με το Ιράν, επιλέγοντας περισσότερο ρόλο διαμεσολαβητή.
Αυτό ακριβώς δείχνει και τα πιθανά όρια του νέου τριμερούς συμφώνου.
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο τι θα υπογραφεί.
Είναι τι θα συμβεί όταν ένας από τους τρεις δεχθεί πραγματική επίθεση.
8.000 Πακιστανοί στρατιώτες στη Σαουδική Αραβία
Η στρατιωτική συνεργασία είναι ήδη πολύ πιο βαθιά απ’ όσο δείχνουν οι επίσημες ανακοινώσεις.
Σύμφωνα με προηγούμενο ρεπορτάζ του Reuters, το Πακιστάν έχει αναπτύξει στη Σαουδική Αραβία περίπου 8.000 στρατιώτες, μαζί με μαχητικά αεροσκάφη, drones και σύστημα αεράμυνας.
Παράλληλα, το Πακιστάν παρέχει εδώ και δεκαετίες εκπαίδευση και τεχνική υποστήριξη στις σαουδαραβικές ένοπλες δυνάμεις.
Η παρουσία αυτή δίνει στη νέα συμφωνία κάτι που πολλές περιφερειακές συμμαχίες δεν διαθέτουν:
υπάρχουσα επιχειρησιακή υποδομή.
Τουρκία–Πακιστάν: Συνεργασία με βάθος
Αντίστοιχα ώριμη είναι και η στρατιωτική σχέση Άγκυρας–Ισλαμαμπάντ.
Οι δύο χώρες έχουν συνεργαστεί σε ναυτικά προγράμματα, ανταλλαγές πολεμικών πλοίων, εκπαίδευση και αεροπορικά συστήματα.
Για την Τουρκία, το Πακιστάν αποτελεί έναν από τους πιο σταθερούς στρατηγικούς εταίρους της στον μουσουλμανικό κόσμο.
Για το Πακιστάν, η τουρκική αμυντική βιομηχανία προσφέρει πρόσβαση σε τεχνολογία χωρίς την ίδια πολιτική εξάρτηση που συνοδεύει συχνά τις δυτικές προμήθειες.
Και στη μέση τα τουρκικά drones
Η σχέση Τουρκίας–Σαουδικής Αραβίας έχει επίσης περάσει σε νέα φάση.
Το 2023 το Ριάντ συμφώνησε να αγοράσει τουρκικά drones σε μια συμφωνία που η Άγκυρα είχε χαρακτηρίσει τη μεγαλύτερη αμυντική εξαγωγική σύμβαση στην ιστορία της Τουρκίας.
Η συμφωνία αυτή ήταν κάτι περισσότερο από μια εμπορική επιτυχία.
Σηματοδότησε την αποκατάσταση των σχέσεων Άγκυρας–Ριάντ και άνοιξε τον δρόμο για βαθύτερη συνεργασία.
Το σημερινό τριμερές σύμφωνο είναι ουσιαστικά η γεωπολιτική συνέχεια εκείνης της προσέγγισης.
Η πραγματική ερώτηση: γεννιέται ένα «μουσουλμανικό ΝΑΤΟ»;
Θα ήταν πρόωρο να χαρακτηριστεί η συμφωνία ένα είδος «μουσουλμανικού ΝΑΤΟ».
Δεν γνωρίζουμε ακόμη εάν προβλέπει αυτοματοποιημένη συλλογική άμυνα, κοινή διοίκηση, ενιαίο επιχειρησιακό σχεδιασμό ή δεσμευτικό μηχανισμό αμοιβαίας στρατιωτικής συνδρομής.
Αυτό ακριβώς θα καθορίσει τη γεωπολιτική της βαρύτητα.
Εάν πρόκειται κυρίως για συντονισμό, εκπαίδευση και αμυντική βιομηχανική συνεργασία, θα είναι σημαντική αλλά ελεγχόμενη εξέλιξη.
Εάν, όμως, περιλαμβάνει πραγματική ρήτρα συλλογικής άμυνας, τότε η Μέση Ανατολή θα έχει αποκτήσει έναν νέο στρατηγικό πόλο.
Η μεγάλη αλλαγή: οι σύμμαχοι των ΗΠΑ ασφαλίζονται και μεταξύ τους
Ίσως αυτό είναι το πιο σημαντικό μήνυμα.
Τουρκία, Σαουδική Αραβία και Πακιστάν έχουν όλες στενές, αλλά διαφορετικές, σχέσεις με την Ουάσιγκτον.
Κι όμως επιλέγουν να δημιουργήσουν δικό τους παράλληλο πλέγμα ασφάλειας.
Αυτό δεν αποτελεί απαραίτητα απομάκρυνση από τις ΗΠΑ.
Αποτελεί όμως ψήφο δυσπιστίας απέναντι στην ιδέα ότι μία και μόνο εξωτερική δύναμη μπορεί να εγγυηθεί την ασφάλεια της περιοχής.
Και αυτό ίσως είναι το πραγματικό νόημα της συμφωνίας της Μέκκας:
Η Μέση Ανατολή περνά από την εποχή της αμερικανικής ομπρέλας στην εποχή των πολλαπλών ασφαλιστικών συμβολαίων.
Η Σαουδική Αραβία φέρνει τα κεφάλαια.
Η Τουρκία φέρνει στρατό, τεχνολογία και ΝΑΤΟϊκή εμπειρία.
Το Πακιστάν φέρνει στρατιωτικό βάθος και το μοναδικό μουσουλμανικό πυρηνικό οπλοστάσιο.
Αν αυτά τα τρία στοιχεία μετατραπούν από διμερείς σχέσεις σε πραγματικά συλλογικό μηχανισμό άμυνας, τότε δεν θα μιλάμε απλώς για ακόμη μία συμφωνία. Θα μιλάμε για έναν νέο πόλο ισχύος στη Μέση Ανατολή.
Πηγή: pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
