Νέα παρέμβαση για την υπόθεση των αποζημιώσεων μετά τις φονικές πυρκαγιές της Ηλείας το 2007 πραγματοποιεί ο Πέτρος Δούκας, σχεδόν δύο δεκαετίες μετά τα γεγονότα και τέσσερα χρόνια μετά τη δημόσια κατακραυγή που είχε προκαλέσει η περίφημη αναφορά του ότι «είχαμε κατέβει κάτω με τσάντες και αποζημιώναμε».
Με δήλωσή του στο documentonews.gr, ο πρώην υφυπουργός Οικονομικών της κυβέρνησης Κώστα Καραμανλή επιχειρεί να αποκαταστήσει, όπως λέει, «δημόσια και οριστικά την αλήθεια», υποστηρίζοντας ότι οι αποζημιώσεις καταβλήθηκαν αποκλειστικά μέσω του τραπεζικού συστήματος και ότι ουδέποτε υπήρξε διακίνηση χρημάτων σε μετρητά.
«Δεν διακινήθηκε και δεν δόθηκε ούτε ένα ευρώ σε μετρητά, ούτε υπήρξαν –και ούτε θα μπορούσαν να υπάρχουν– “τσάντες”», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Τι υποστηρίζει για τις πληρωμές του 2007
Ο Πέτρος Δούκας θυμίζει ότι, μετά τις καταστροφικές πυρκαγιές στην Ηλεία, η κυβέρνηση Καραμανλή τού είχε αναθέσει, ως υφυπουργού Οικονομικών και πολιτικού προϊσταμένου του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους, να οργανώσει ταχεία διαδικασία στήριξης των πληγέντων.
Σύμφωνα με τη δική του εκδοχή, μετά την επίσκεψή του στην περιοχή συγκλήθηκε σύσκεψη με τα αρμόδια υπηρεσιακά στελέχη και τον τότε υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης Ευάγγελο Μπασιάκο.
Όπως υποστηρίζει, ο στόχος ήταν να δημιουργηθεί γρήγορα ένας μηχανισμός αποζημιώσεων που θα λειτουργούσε χωρίς τις συνήθεις καθυστερήσεις αλλά και χωρίς απόκλιση από τη νομιμότητα.
Η βασική αυτή περιγραφή συμβαδίζει με το επίσημο πλαίσιο της εποχής, σύμφωνα με το οποίο οι άμεσες ενισχύσεις στους πυρόπληκτους καταβάλλονταν μέσω τραπεζών και άλλων πιστωτικών ιδρυμάτων.
«Όλες οι πληρωμές έγιναν μέσω τραπεζών»
Στη σημερινή του τοποθέτηση, ο πρώην υφυπουργός επιμένει ότι «όλες οι πληρωμές έγιναν αποκλειστικά μέσω του τραπεζικού συστήματος».
Πράγματι, το θεσμικό πλαίσιο που εφαρμόστηκε τότε προέβλεπε άμεση καταβολή οικονομικών ενισχύσεων μέσω της Εθνικής Τράπεζας, της Αγροτικής Τράπεζας, του Ταχυδρομικού Ταμιευτηρίου και άλλων πιστωτικών ιδρυμάτων. Για την έκτακτη ενίσχυση των 3.000 ευρώ προβλεπόταν μάλιστα, σε πρώτη φάση, ιδιαίτερα απλουστευμένη διαδικασία με αίτηση και υπεύθυνη δήλωση.
Ακριβώς αυτή η ταχύτητα, όμως, είχε αποτελέσει και αντικείμενο έντονης κριτικής τα επόμενα χρόνια, καθώς αναδείχθηκαν περιπτώσεις στις οποίες ζητήθηκε εκ των υστέρων επιστροφή ποσών και διατυπώθηκαν ενστάσεις για την επάρκεια των αρχικών ελέγχων.
Η φράση με τις «τσάντες» που προκάλεσε πολιτικό σεισμό
Το πολιτικό πρόβλημα για τον Πέτρο Δούκα ξέσπασε τον Φεβρουάριο του 2022, κατά τη διάρκεια σύσκεψης στη Σπάρτη με τον τότε υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης Σπήλιο Λιβανό.
Σε βίντεο που δημοσιοποιήθηκε, ο κ. Δούκας εμφανιζόταν να αναφέρεται στις αποζημιώσεις του 2007 λέγοντας ότι είχαν «κατέβει κάτω με τσάντες» και ότι έτσι «γύρισαν το παιχνίδι» εκλογικά. Η φράση προκάλεσε πολιτική θύελλα.
Στη νέα του δήλωση προς το documentonews.gr, ο πρώην υπουργός υποστηρίζει ότι επρόκειτο για ιδιωτική, off the record συνομιλία και ότι η αναφορά στις «τσάντες» ήταν «κυριολεκτικά χαριτολογώντας» ένα «άστοχο σχήμα λόγου».
Υποστηρίζει επίσης ότι η συνομιλία μαγνητοσκοπήθηκε χωρίς τη γνώση του και ότι η δημοσιοποίησή της αλλοίωσε, κατά την άποψή του, το πραγματικό πλαίσιο της συζήτησης.
Η διαγραφή από τη Νέα Δημοκρατία
Η αντίδραση της Νέας Δημοκρατίας το 2022 ήταν άμεση.
Το κόμμα χαρακτήρισε τότε τις δηλώσεις του Πέτρου Δούκα «ιστορικά αναληθείς» και ξένες προς τις αρχές και τις αξίες της παράταξης, προχωρώντας στη διαγραφή του από μέλος της ΝΔ.
Είχε προηγηθεί η απομάκρυνση του Σπήλιου Λιβανού από το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, μετά τις αντιδράσεις για τη στάση του στη συγκεκριμένη συζήτηση.
Ο ίδιος ο Πέτρος Δούκας είχε ήδη τότε επιχειρήσει να ανασκευάσει, χαρακτηρίζοντας τη διατύπωσή του «καθ’ υπερβολή και ατυχή», ενώ είχε δηλώσει ότι οι αποζημιώσεις του 2007 πραγματοποιήθηκαν με τραπεζικές διαδικασίες και κυβερνητική εποπτεία.
«Ορισμένοι πρόθυμοι πέτυχαν τη διαγραφή μου»
Στη σημερινή δήλωσή του ο τόνος είναι σαφώς πιο αιχμηρός.
Ο πρώην υπουργός υποστηρίζει ότι η δημοσιοποίηση του βίντεο έδωσε την ευκαιρία σε «ορισμένους προθύμους» να ζητήσουν και τελικά να επιτύχουν τη διαγραφή του.
Με τη φράση αυτή επαναφέρει εμμέσως και την πολιτική διάσταση της υπόθεσης, αφήνοντας να εννοηθεί ότι θεωρεί δυσανάλογη την αντίδραση που υπήρξε τότε εις βάρος του.
Η άλλη όψη της υπόθεσης
Η νέα τοποθέτηση Δούκα δεν κλείνει πάντως τη συζήτηση για το πώς λειτούργησε συνολικά το σύστημα αποζημιώσεων του 2007.
Το γεγονός ότι οι πληρωμές πραγματοποιήθηκαν μέσω τραπεζών δεν απαντά από μόνο του στο διαφορετικό ερώτημα του με ποια κριτήρια και με ποιους ελέγχους εγκρίθηκαν οι ενισχύσεις.
Ρεπορτάζ της εποχής και μεταγενέστερες αναφορές έχουν επισημάνει ότι η αρχική διαδικασία ήταν ιδιαίτερα γρήγορη και σε ορισμένες περιπτώσεις βασιζόταν σε περιορισμένα δικαιολογητικά, ενώ ακολούθησαν έλεγχοι και απαιτήσεις επιστροφής χρημάτων.
Αυτή είναι και η κρίσιμη διάκριση στην υπόθεση: άλλο το αν κυκλοφόρησαν κυριολεκτικά «τσάντες με μετρητά» και άλλο το αν το σύστημα των έκτακτων αποζημιώσεων ήταν επαρκώς αυστηρό, στοχευμένο και θωρακισμένο απέναντι σε καταχρήσεις.
«Οι λέξεις μπορούν να παρερμηνευθούν, τα έργα παραμένουν»
Ο Πέτρος Δούκας κλείνει τη δήλωσή του προς το documentonews.gr υπερασπιζόμενος τη συνολική διαχείριση της τότε κυβέρνησης.
Υποστηρίζει ότι η Πολιτεία αντέδρασε γρήγορα σε συνθήκες εθνικής τραγωδίας και εκφράζει την ευχή κάθε κυβέρνηση να επιδεικνύει αντίστοιχη ταχύτητα και αποτελεσματικότητα σε μελλοντικές φυσικές καταστροφές.
«Οι λέξεις μπορούν να παρερμηνευθούν. Τα έργα, όμως, παραμένουν», αναφέρει.
Δεκαεννέα χρόνια μετά τις φονικές πυρκαγιές και τέσσερα χρόνια μετά το πολιτικό επεισόδιο της Σπάρτης, ο πρώην υπουργός επιχειρεί έτσι να διαχωρίσει οριστικά τη γνωστή φράση με τις «τσάντες» από τον πραγματικό μηχανισμό καταβολής των αποζημιώσεων.
Η νέα δήλωση δίνει τη δική του εκδοχή. Η δημόσια συζήτηση για το πώς οργανώθηκαν, ελέγχθηκαν και αξιοποιήθηκαν οι έκτακτες ενισχύσεις του 2007, ωστόσο, είναι ευρύτερη και δεν εξαντλείται σε αυτήν.
Αναλυτικά ολόκληρη η δήλωσή του:
Αγαπητό Documento,
Αγαπητέ κ. Κώστα Βαξεβάνη,
Η αλήθεια για τις αποζημιώσεις της Ηλείας το 2007
Με αφορμή τη περιστασιακή αναπαραγωγή αποσπασμάτων από ιδιωτική συνομιλία μου, θεωρώ υποχρέωση μου να αποκαταστήσω δημόσια και οριστικά την μια αλήθεια.
Και σας ευχαριστώ για την ευκαιρία που μου δίνετε!
Το 2007, μετά τις πρωτοφανείς και καταστροφικές πυρκαγιές στην Ηλεία, η Κυβέρνηση του Κώστα Καραμανλή μου ανέθεσε να βρω τρόπο να σταθούμε άμεσα δίπλα στους πληγέντες, και να καταβληθούν άμεσα αποζημιώσεις, με ταχύτητα, αποτελεσματικότητα και, φυσικά, με απόλυτο σεβασμό στη νομιμότητα.
Ως Υφυπουργός Οικονομικών, και πολιτικός προϊστάμενος του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους, αμέσως επισκέφθηκα προσωπικά την Ηλεία, προκειμένου να διαπιστώσω μαζί με τις τοπικές Αρχές το συγκλονιστικό μέγεθος της καταστροφής και τις άμεσες ανάγκες των πληγέντων.
Μόλις επέστρεψα στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους, συγκάλεσα αμέσως σύσκεψη με όλα τα κατά νόμο αρμόδια υπηρεσιακά στελέχη – τον Εισηγητή, τον προϊστάμενο Τμηματάρχη, τον προϊστάμενο Διευθυντή, τον Γενικό Διευθυντή του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους, τον Γενικό Γραμματέα – καθώς και τον τότε Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης, αείμνηστο Ευάγγελο Μπασιάκο.
Στόχος μας ήταν ένας: να οργανωθεί, άμεσα, χωρίς τις συνήθεις χρονοτριβές, ένας μηχανισμός που θα επέτρεπε στους ανθρώπους που είχαν καταστραφεί οικονομικά και χάσει τα πάντα, να αποζημιωθούν το ταχύτερο δυνατό, αλλά και χωρίς καμία παρέκκλιση από τις νόμιμες διαδικασίες.
Η ταχύτητα ήταν αναγκαία. Η νομιμότητα ήταν αδιαπραγμάτευτη.
Αυτές οι δύο αρχές καθόρισαν κάθε απόφαση που ελήφθη.
Καταρτίστηκε άμεσα, και εφαρμόστηκε ένα πρωτοποριακό, για την εποχή, σύστημα πληρωμών, μέσω του οποίου οι αποζημιώσεις καταβλήθηκαν στους τραπεζικούς λογαριασμούς των δικαιούχων, σύμφωνα με τις προβλεπόμενες διαδικασίες του Κράτους και του Γενικού Λογιστηρίου!
Δεν διακινήθηκε και δεν δόθηκε ούτε ένα ευρώ σε μετρητά, ούτε υπήρξαν (και ούτε θα μπορούσαν να υπάρχουν) «τσάντες», ή οποιαδήποτε άλλη μορφή καταβολής χρημάτων.
Όλες οι πληρωμές έγιναν αποκλειστικά μέσω του τραπεζικού συστήματος.
Και όπως γνωρίζετε, 19 χρόνια τώρα, κανείς, ποτέ, δεν ισχυρίστηκε, έστω και εκ των υστέρων, ότι έλαβε έστω και ένα ευρώ σε ρευστό.
Αντιθέτως, η συγκεκριμένη διαδικασία αναγνωρίστηκε και επαινέθηκε ευρέως, ακόμη και από την τότε Αντιπολίτευση.
Δεκαπέντε χρόνια αργότερα, όταν με επισκέφθηκε στη Σπάρτη ο τότε Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και φίλος μου Σπήλιος Λιβανός, θέλοντας να τον προτρέψω και παροτρύνω να κινηθεί γρήγορα και αποτελεσματικά, για την αποζημίωση των πυροπλήκτων του 2021, όπως είχαμε πράξει εμείς το 2007, αναφέρθηκα στην ιδιωτική, off the record, μεταξύ μας συζήτηση —κυριολεκτικά χαριτολογώντας –αλλά, ναι, με άστοχο σχήμα λόγου– στις (ανύπαρκτες) περίφημες ‘τσάντες’, μόνο και μόνο για να τονίσω την ταχύτητα με την οποία τότε αντιμετωπίσαμε την κρίση.
Κάποιος, όμως, μαγνητοσκοπούσε κρυφά και εν αγνοία μας και χωρία άδεια, αυτή την ιδιωτική και off the record συζήτηση, τη δημοσιοποίησε, παραποιώντας την ουσία και το πραγματικό της πλαίσιο και δημιουργήθηκε μία εικόνα που δεν ανταποκρίνεται καθόλου, μα καθόλου στα πραγματικά γεγονότα.
Το γεγονός αυτό έδωσε την ευκαιρία σε ορισμένους «προθύμους», δήθεν να θορυβηθούν και να εισηγηθούν —και τελικά να επιτύχουν— τη διαγραφή μου….
Η ουσία ήταν ότι, μέσα σε συνθήκες εθνικής τραγωδίας, η Πολιτεία κινητοποιήθηκε άμεσα, οργανωμένα και νόμιμα, ώστε οι πληγέντες να λάβουν, χωρίς καθυστέρηση, τη βοήθεια που είχαν απόλυτη ανάγκη.
Ελπίζω η σημερινή κυβέρνηση, αλλά και κάθε μελλοντική, να επιδεικνύει την ίδια ταχύτητα, την ίδια αποτελεσματικότητα και τον ίδιο σεβασμό στη νομιμότητα όταν οι πολίτες δοκιμάζονται από φυσικές καταστροφές.
Οι λέξεις μπορούν να παρερμηνευθούν. Τα έργα, όμως, παραμένουν.
Ευχαριστώ για την φιλοξενία!
Πέτρος Δούκας