Δεν χρειάστηκαν ούτε τρεις ημέρες για να εμφανιστεί το πρώτο πραγματικό τεστ της νέας αμυντικής αρχιτεκτονικής Σαουδικής Αραβίας–Τουρκίας–Πακιστάν.
Οι υποστηριζόμενοι από το Ιράν Χούθι της Υεμένης ανακοίνωσαν την Κυριακή ότι πραγματοποίησαν επίθεση με drone στο διυλιστήριο της Saudi Aramco στο Τζιζάν, στη νοτιοδυτική Σαουδική Αραβία.
Το σαουδαραβικό υπουργείο Ενέργειας επιβεβαίωσε ότι ξέσπασε πυρκαγιά στις εγκαταστάσεις, η οποία κατασβέστηκε χωρίς τραυματισμούς, χωρίς ωστόσο να αποδώσει επισήμως την αιτία της σε επίθεση.
Η χρονική στιγμή είναι εξαιρετικά σημαντική.
Μόλις δύο ημέρες νωρίτερα, Ριάντ, Άγκυρα και Ισλαμαμπάντ είχαν υπογράψει στη Μέκκα τη νέα συμφωνία συλλογικής άμυνας, η οποία προβλέπει ότι ένοπλη επίθεση εναντίον ενός από τα τρία κράτη θεωρείται επίθεση εναντίον όλων.
Και ξαφνικά το θεωρητικό ερώτημα γίνεται πραγματικό:
αν οι Χούθι επιτέθηκαν στη Σαουδική Αραβία, τι ακριβώς υποχρεούνται να κάνουν η Τουρκία και το Πακιστάν;
Το Τζιζάν δεν είναι ένας τυχαίος στόχος
Το διυλιστήριο της Aramco στο Τζιζάν έχει ονομαστική δυναμικότητα περίπου 400.000 βαρελιών ημερησίως, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Saudi Aramco.
Βρίσκεται στη νοτιοδυτική ακτή του βασιλείου, κοντά στην Υεμένη και απέναντι από μία από τις πλέον επικίνδυνες γεωπολιτικές ζώνες της Ερυθράς Θάλασσας.
Άρα το χτύπημα δεν είναι απλώς συμβολικό.
Ακουμπά απευθείας μία από τις σημαντικότερες ευπάθειες του σαουδαραβικού συστήματος ασφαλείας:
τις ενεργειακές εγκαταστάσεις.
Οι Χούθι έχουν στο παρελθόν χτυπήσει πετρελαϊκές και ενεργειακές υποδομές της Aramco, ενώ η ίδια η εταιρεία αναγνωρίζει επισήμως στις οικονομικές της εκθέσεις ότι οι εγκαταστάσεις της έχουν επανειλημμένα αποτελέσει στόχο drones και πυραύλων.
Η πρώτη δοκιμή για τη ρήτρα της Μέκκας
Η νέα συμφωνία προβλέπει συλλογική αντίδραση σε περίπτωση ένοπλης επίθεσης.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι τουρκικά μαχητικά ή πακιστανικές δυνάμεις ενεργοποιούνται αυτομάτως κάθε φορά που ένα drone πλήττει σαουδαραβικό έδαφος.
Ο ίδιος ο Χακάν Φιντάν έχει εξηγήσει ότι, σε περίπτωση επίθεσης, τα τρία κράτη θα προχωρούν σε διαβουλεύσεις για να αποφασίζουν το εύρος, τον χαρακτήρα και τη μορφή της υποστήριξης που θα παρασχεθεί.
Αυτό είναι κρίσιμο.
Η ρήτρα λειτουργεί ως εγγύηση αλληλεγγύης.
Δεν λειτουργεί ως αυτόματος μηχανισμός πολέμου.
Και το Τζιζάν μπορεί τώρα να αποκαλύψει πόσο ισχυρή είναι αυτή η εγγύηση στην πράξη.
Το ερώτημα που όλοι περίμεναν ήρθε πολύ γρηγορότερα
Όταν υπογράφηκε η συμφωνία, το βασικό ερώτημα ήταν θεωρητικό:
τι θα συμβεί αν επιτεθεί κάποιος στη Σαουδική Αραβία;
Τώρα υπάρχει συγκεκριμένο περιστατικό.
Η Άγκυρα και το Ισλαμαμπάντ έχουν ουσιαστικά τέσσερα επίπεδα πιθανής αντίδρασης:
πολιτική καταδίκη,
παροχή πληροφοριών και αεράμυνας,
στρατιωτική ή τεχνική ενίσχυση της Σαουδικής Αραβίας,
ή, στο πιο ακραίο σενάριο, συμμετοχή σε επιχείρηση εναντίον του επιτιθέμενου.
Το ποιο επίπεδο θα επιλεγεί θα αποτελέσει το πρώτο πραγματικό μέτρο της αξιοπιστίας του νέου συμφώνου.
Αλλά ποιος είναι ο “επιτιθέμενος”;
Εδώ η υπόθεση γίνεται πολύ πιο περίπλοκη.
Οι Χούθι δεν είναι κράτος.
Ελέγχουν μεγάλο μέρος της Υεμένης και διαθέτουν πυραύλους, drones και στρατιωτικές δυνατότητες κρατικής κλίμακας, αλλά δεν αποτελούν διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση της χώρας.
Παράλληλα έχουν στενούς δεσμούς με το Ιράν.
Αυτό δημιουργεί ένα επικίνδυνο νομικό και στρατηγικό ερώτημα:
η επίθεση θεωρείται επίθεση των Χούθι ή μπορεί να αποδοθεί πολιτικά και στρατηγικά στην Τεχεράνη;
Η απάντηση έχει τεράστια σημασία.
Διότι η πρώτη περίπτωση θα μπορούσε να οδηγήσει σε περιορισμένη αντίδραση στην Υεμένη.
Η δεύτερη θα μπορούσε να μετατρέψει ένα χτύπημα drone σε πολύ ευρύτερη περιφερειακή κρίση.
Η Άγκυρα είχε μόλις δηλώσει: “Το σύμφωνο δεν στρέφεται κατά του Ιράν”
Και εδώ βρίσκεται η ειρωνεία.
Ο Φιντάν επέμενε κατά την ανακοίνωση της συμφωνίας ότι η τριμερής συμμαχία δεν δημιουργήθηκε εναντίον του Ιράν ή οποιασδήποτε άλλης συγκεκριμένης χώρας.
Μόλις δύο ημέρες αργότερα, όμως, ένας ένοπλος σχηματισμός ευθυγραμμισμένος με την Τεχεράνη χτυπά σαουδαραβική ενεργειακή εγκατάσταση.
Η νέα συμμαχία βρίσκεται επομένως ακριβώς μπροστά στο σενάριο που οι ιδρυτές της προσπάθησαν να αποφύγουν πολιτικά:
να εμφανιστεί ως αντι-ιρανικός μηχανισμός ασφαλείας.
Το Πακιστάν έχει ακόμη δυσκολότερη εξίσωση
Για το Ισλαμαμπάντ η υπόθεση είναι εξαιρετικά ευαίσθητη.
Το Πακιστάν έχει πολύ στενή στρατηγική σχέση με τη Σαουδική Αραβία.
Ταυτόχρονα όμως συνορεύει με το Ιράν και έχει ισχυρό λόγο να αποφεύγει μια ανοικτή αντιπαράθεση με την Τεχεράνη.
Η πακιστανική στρατηγική εδώ και χρόνια επιχειρεί να συνδυάσει τη στρατιωτική σχέση με το Ριάντ με τη διατήρηση λειτουργικών σχέσεων με το Ιράν.
Ένα σαουδαραβικό αίτημα για άμεση στρατιωτική συνδρομή εναντίον των Χούθι –και ακόμη περισσότερο εναντίον του Ιράν– θα δοκίμαζε αυτή την ισορροπία.
Και η Τουρκία δεν θέλει να γίνει μέρος ενός πολέμου με το Ιράν
Η Άγκυρα επίσης έχει λόγους να κρατήσει αποστάσεις.
Τουρκία και Ιράν είναι ανταγωνιστές σε πολλές περιφερειακές υποθέσεις, αλλά διατηρούν εμπορικές, ενεργειακές και διπλωματικές σχέσεις.
Η Τουρκία επιδιώκει παράλληλα να εμφανίζεται ως δύναμη που μπορεί να συνομιλεί με όλα τα στρατόπεδα.
Η άμεση εμπλοκή εναντίον ιρανικά υποστηριζόμενων δυνάμεων θα περιόριζε αυτή τη στρατηγική ελευθερία.
Άρα το πρώτο πραγματικό τεστ της Μέκκας δεν είναι αν η Τουρκία μπορεί να βοηθήσει τη Σαουδική Αραβία.
Είναι πόσο μακριά είναι διατεθειμένη να φτάσει.
Οι Χούθι έχουν ήδη ανοίξει δεύτερο μέτωπο στην Ερυθρά Θάλασσα
Η επίθεση στο Τζιζάν δεν έρχεται από το πουθενά.
Τον προηγούμενο μήνα οι Χούθι είχαν ανακοινώσει ναυτικό αποκλεισμό της Σαουδικής Αραβίας στην Ερυθρά Θάλασσα, κατηγορώντας το Ριάντ ότι συμμετέχει σε αποκλεισμό εναντίον τους – κατηγορία που η σαουδαραβική κυβέρνηση απορρίπτει.
Το μήνυμα ήταν σαφές:
οι Χούθι επιχειρούν να αυξήσουν το κόστος για το βασίλειο όχι μόνο σε στρατιωτικό επίπεδο αλλά και στις ενεργειακές και εμπορικές του αρτηρίες.
Και αυτή είναι ίσως η μεγαλύτερη στρατηγική απειλή για τη Σαουδική Αραβία.
Το Ριάντ πιέζεται και από τις δύο θάλασσες
Στα ανατολικά βρίσκεται το Στενό του Ορμούζ, όπου η κρίση με το Ιράν εξακολουθεί να επηρεάζει την παγκόσμια ενεργειακή αγορά.
Στα δυτικά βρίσκεται η Ερυθρά Θάλασσα, όπου οι Χούθι έχουν αποδείξει ότι μπορούν να απειλήσουν εμπορικά πλοία, λιμάνια και ενεργειακές υποδομές.
Αυτό δημιουργεί για τη Σαουδική Αραβία μια πρωτοφανή στρατηγική μέγγενη.
Το βασίλειο διαθέτει τον East-West Pipeline για να μεταφέρει πετρέλαιο προς το Γιανμπού και να παρακάμπτει το Ορμούζ.
Αν όμως και η Ερυθρά Θάλασσα καταστεί επικίνδυνη, η γεωπολιτική αξία αυτής της εναλλακτικής μειώνεται.
Το χτύπημα στη Μόχα διευρύνει την εικόνα
Οι Χούθι ανακοίνωσαν παράλληλα επιθέσεις με πυραύλους και drones εναντίον της Μόχα, της ιστορικής λιμενικής πόλης στην Ερυθρά Θάλασσα που βρίσκεται υπό τον έλεγχο της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης της Υεμένης.
Σύμφωνα με τις τοπικές αρχές, οι επιθέσεις προκάλεσαν σοβαρές ζημιές στις λιμενικές υποδομές και υπήρξαν ανθρώπινες απώλειες.
Οι Χούθι ισχυρίστηκαν ότι στόχευσαν σαουδαραβικές δυνάμεις και οπλισμό.
Άρα η σημερινή επιχείρηση φαίνεται να είχε δύο επίπεδα:
σαουδαραβική ενεργειακή υποδομή στο Τζιζάν και φιλοσαουδαραβική στρατιωτική/λιμενική υποδομή στην Υεμένη.
Αυτό δύσκολα μπορεί να διαβαστεί ως μεμονωμένο περιστατικό.
Το Τζιζάν ήταν ήδη εκτός λειτουργίας από τα τέλη Ιουλίου
Υπάρχει όμως και μία σημαντική λεπτομέρεια.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες του Reuters, το διυλιστήριο είχε τεθεί εκτός λειτουργίας από τα τέλη Ιουλίου.
Επομένως το σημερινό χτύπημα δεν πρέπει αυτομάτως να παρουσιαστεί ως απώλεια 400.000 βαρελιών ημερήσιας ενεργού παραγωγής.
Η δυναμικότητα της εγκατάστασης είναι 400.000 βαρέλια ημερησίως, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι το σύνολο αυτής της ποσότητας χάθηκε σήμερα.
Η σημασία της επίθεσης είναι κυρίως στρατηγική και συμβολική, μέχρι να υπάρξουν περισσότερα στοιχεία για τις πραγματικές ζημιές.
Η παγκόσμια αγορά πετρελαίου θα κοιτάξει το επόμενο χτύπημα
Ένα μεμονωμένο περιστατικό χωρίς σοβαρές υλικές ζημιές μπορεί να απορροφηθεί.
Μια συστηματική εκστρατεία εναντίον σαουδαραβικών εγκαταστάσεων είναι εντελώς διαφορετική υπόθεση.
Η Aramco έχει βιώσει στο παρελθόν πόσο γρήγορα μια επίθεση μπορεί να μετατραπεί σε παγκόσμιο ενεργειακό σοκ.
Το 2019 οι επιθέσεις στο Abqaiq και στο Khurais περιόρισαν προσωρινά τη σαουδαραβική παραγωγή, αναγκάζοντας την εταιρεία να χρησιμοποιήσει αποθέματα και εναλλακτικές ποιότητες αργού για να περιορίσει τις επιπτώσεις.
Γι’ αυτό η αγορά δεν θα παρακολουθεί μόνο το Τζιζάν.
Θα παρακολουθεί αν ακολουθήσουν Yanbu, Ras Tanura, Abqaiq ή άλλες κρίσιμες εγκαταστάσεις.
Το πρώτο δίλημμα της Μέκκας: αποτροπή ή εγκλωβισμός;
Η νέα αμυντική συμφωνία δημιουργήθηκε για να ενισχύσει την αποτροπή.
Η λογική της είναι απλή:
όποιος σκέφτεται να επιτεθεί στη Σαουδική Αραβία δεν θα πρέπει πλέον να υπολογίζει μόνο το σαουδαραβικό στρατιωτικό κόστος, αλλά και το ενδεχόμενο εμπλοκής Τουρκίας και Πακιστάν.
Το σημερινό χτύπημα, όμως, αποκαλύπτει και την αντίστροφη πλευρά.
Όσο μεγαλύτερες είναι οι δεσμεύσεις μεταξύ των τριών χωρών, τόσο αυξάνεται και ο κίνδυνος μία τοπική σύγκρουση να τραβήξει μέσα μεγαλύτερες περιφερειακές δυνάμεις.
Αυτό είναι το κλασικό δίλημμα κάθε συμμαχίας:
η συλλογική άμυνα αποτρέπει τον πόλεμο όταν είναι αξιόπιστη.
Μπορεί όμως να τον διευρύνει όταν ενεργοποιηθεί.
Η Μέκκα χρειάζεται τώρα να αποδείξει τι ακριβώς υπεγράφη
Μέχρι χθες μπορούσε κάποιος να περιγράφει τη νέα συμφωνία με μεγάλους τίτλους:
«Άρθρο 5».
«Ισλαμικό NATO».
«Επίθεση στον έναν, επίθεση σε όλους».
Τώρα όμως έρχεται η πραγματικότητα.
Θα υπάρξει έκτακτη τριμερής διαβούλευση;
Θα σταλεί τουρκική ή πακιστανική στρατιωτική βοήθεια;
Θα ενισχυθεί η σαουδαραβική αεράμυνα;
Θα υπάρξει κοινή ανακοίνωση;
Ή η αντίδραση θα περιοριστεί σε πολιτική αλληλεγγύη;
Οι απαντήσεις θα δείξουν περισσότερα για το σύμφωνο από οποιαδήποτε τελετή υπογραφής.
Οι Χούθι μπορεί να έκαναν κάτι πολύ μεγαλύτερο από ένα χτύπημα σε διυλιστήριο
Εάν η επίθεση επιβεβαιωθεί πλήρως ως επιτυχές στρατιωτικό πλήγμα, τότε οι Χούθι έχουν ουσιαστικά προκαλέσει την πρώτη δοκιμή αξιοπιστίας της νέας συμμαχίας μόλις 48 ώρες μετά τη γέννησή της.
Και αυτό δημιουργεί ένα εξαιρετικά δύσκολο δίλημμα για Ριάντ, Άγκυρα και Ισλαμαμπάντ.
Αν αντιδράσουν πολύ δυνατά, κινδυνεύουν να οδηγήσουν τη συμφωνία της Μέκκας κατευθείαν μέσα στον πόλεμο της Υεμένης και, εμμέσως, στην αντιπαράθεση με το Ιράν.
Αν αντιδράσουν πολύ αδύναμα, η περιβόητη ρήτρα συλλογικής άμυνας μπορεί να χάσει μέρος της αποτρεπτικής της αξίας πριν ακόμη προλάβει να εδραιωθεί.
Γι’ αυτό το πραγματικό θέμα δεν είναι πλέον αν οι Χούθι χτύπησαν το Τζιζάν.
Είναι αν με ένα drone κατάφεραν να αναγκάσουν τη νέα συμμαχία της Μέκκας να αποκαλύψει, πολύ νωρίτερα απ’ όσο σχεδίαζε, πόσο πραγματικό είναι το δικό της “Άρθρο 5”.
Πηγή: pagenews.gr