«Βόμβα» από το ΣτΕ για τα μη κρατικά ΑΕΙ: Ακυρώθηκαν οι άδειες York, Keele και Anatolia–Τι σημαίνει η απόφαση

Ισχυρό νομικό και πολιτικό σεισμό προκαλεί η απόφαση του Γ΄ Τμήματος του Συμβουλίου της Επικρατείας, που ακύρωσε τις άδειες λειτουργίας τριών μη κρατικών πανεπιστημιακών παραρτημάτων στην Ελλάδα, καθώς και τα προγράμματα σπουδών τους. Στο επίκεντρο βρίσκονται το University of York μέσω CITY, το University of Keele και η περίπτωση του Anatolia. Η εξέλιξη αποτελεί σοβαρό πλήγμα στον τρόπο με τον οποίο εφαρμόστηκε το νέο θεσμικό πλαίσιο, αλλά χρειάζεται μία κρίσιμη διάκριση: από τα μέχρι στιγμής διαθέσιμα στοιχεία δεν προκύπτει ότι το ΣτΕ ακύρωσε συνολικά τον θεσμό των μη κρατικών πανεπιστημίων. 

Το Συμβούλιο της Επικρατείας φέρνει ξανά στο κέντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης τα μη κρατικά πανεπιστήμια.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες που δημοσιοποιήθηκαν σήμερα, το Γ΄ Τμήμα του ανώτατου ακυρωτικού δικαστηρίου έκανε δεκτές αιτήσεις ακύρωσης που είχε καταθέσει ο καθηγητής της Νομικής Σχολής Αθηνών Παναγιώτης Λαζαράτος, ακυρώνοντας άδειες λειτουργίας και προγράμματα σπουδών τριών σχημάτων.

Πρόκειται για εξέλιξη με ιδιαίτερο βάρος, καθώς αγγίζει μία από τις σημαντικότερες εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις των τελευταίων ετών.

Και αναπόφευκτα γεννά ένα ερώτημα:

Τι ακριβώς ακύρωσε το ΣτΕ και πόσο μακριά φτάνουν οι συνέπειες της απόφασης;

Ποιους αφορά η απόφαση

Με βάση όσα έχουν γίνει μέχρι στιγμής γνωστά, οι αποφάσεις αφορούν:

• CITY – University of York
• University of Keele
• Anatolia College / σχετικό πανεπιστημιακό σχήμα
• Τις αντίστοιχες άδειες λειτουργίας
• Και, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, τα προγράμματα σπουδών τους στο σύνολό τους.

Η υπόθεση εκδικάστηκε από επταμελή σύνθεση του Γ΄ Τμήματος, υπό την προεδρία του αντιπροέδρου του ΣτΕ Διομήδη Κυριλόπουλου.

Λαζαράτος: «Ο επιμένων νικά»

Ο Παναγιώτης Λαζαράτος, ο οποίος είχε προσφύγει κατά των αδειών, υποδέχθηκε την εξέλιξη σε πανηγυρικούς τόνους.

«Με χαρά υποδέχομαι τις σημερινές αποφάσεις για τις οποίες επένδυσα πολύ προσωπικό αγώνα», δήλωσε, προσθέτοντας ότι οι αποφάσεις θα πρέπει να αποτελέσουν μήνυμα εμπιστοσύνης στη Δικαιοσύνη και στην υψηλού επιπέδου Παιδεία.

Στην ανάρτησή του ήταν ακόμη πιο κατηγορηματικός:

«Ακυρώθηκαν οι άδειες του KEELE και του YORK και του ANATOLIA. Ο επιμένων νικά».

Ο καθηγητής αναφέρει επίσης ότι είχε στραφεί κατά των αδειών και των προγραμμάτων των μη κρατικών πανεπιστημίων, με εξαίρεση την περίπτωση του κυπριακού πανεπιστημίου, για την οποία είχε αποσύρει την αίτηση ακύρωσης.

Προσοχή: Δεν σημαίνει ότι το ΣτΕ «κατάργησε τα ιδιωτικά πανεπιστήμια»

Εδώ βρίσκεται η σημαντικότερη δημοσιογραφική διευκρίνιση.

Ένας τίτλος του τύπου «Το ΣτΕ έκρινε παράνομα τα ιδιωτικά πανεπιστήμια» θα ήταν, με τα στοιχεία που διαθέτουμε αυτή τη στιγμή, πρόωρος.

Οι σημερινές πληροφορίες αφορούν συγκεκριμένες άδειες και συγκεκριμένα προγράμματα.

Για παράδειγμα, η αρχική υπουργική απόφαση για το Keele είχε χορηγήσει άδεια εγκατάστασης και λειτουργίας του παραρτήματος ως ΝΠΠΕ, προβλέποντας παράλληλα ότι η εκπαιδευτική λειτουργία των προγραμμάτων θα άρχιζε μετά την πιστοποίησή τους από την ΕΘΑΑΕ.

Άρα πρέπει να διαχωριστούν τρία διαφορετικά ζητήματα:

ο νόμος που δημιούργησε το πλαίσιο των ΝΠΠΕ, η διοικητική αδειοδότηση κάθε ιδρύματος και η πιστοποίηση των επιμέρους προγραμμάτων σπουδών.

Δεν είναι το ίδιο πράγμα.

Το μεγάλο ερώτημα: Γιατί ακυρώθηκαν;

Και εδώ βρίσκεται προς το παρόν το βασικό κενό της είδησης.

Δεν έχει ακόμη δημοσιοποιηθεί το πλήρες σκεπτικό των αποφάσεων του ΣτΕ.

Επομένως, θα ήταν επισφαλές να αποδώσουμε την ακύρωση σε συγκεκριμένη νομική πλημμέλεια πριν γνωρίζουμε τι ακριβώς έκριναν οι δικαστές.

Αυτό έχει τεράστια σημασία.

Εάν πρόκειται για διορθώσιμες διαδικαστικές ή διοικητικές πλημμέλειες, η κυβέρνηση και τα ενδιαφερόμενα ιδρύματα μπορεί να έχουν τη δυνατότητα να επανέλθουν με νέες πράξεις.

Εάν, αντίθετα, το σκεπτικό αγγίζει τον πυρήνα του τρόπου με τον οποίο τα ξένα πανεπιστήμια εγκαθίστανται μέσω συνεργασιών με υφιστάμενα κολέγια, τότε οι συνέπειες μπορούν να είναι πολύ ευρύτερες.

Αυτό είναι το σημείο που πρέπει να περιμένουμε πριν μιλήσουμε για πραγματικό «ξήλωμα» του μοντέλου.

Γιατί η απόφαση είναι πολιτικά βαριά για την κυβέρνηση

Ακόμη κι αν το ζήτημα αποδειχθεί διορθώσιμο, πολιτικά η εξέλιξη δεν είναι αμελητέα.

Η λειτουργία μη κρατικών πανεπιστημίων παρουσιάστηκε από την κυβέρνηση ως μεγάλη μεταρρυθμιστική τομή, με το επιχείρημα ότι η Ελλάδα έπρεπε να σταματήσει να αποτελεί ευρωπαϊκή εξαίρεση.

Το 2025 είχαν δοθεί οι πρώτες άδειες λειτουργίας σε τέσσερα ΝΠΠΕ, μεταξύ των οποίων το University of York και το Keele.

Τώρα, λιγότερο από έναν χρόνο αργότερα, το ανώτατο διοικητικό δικαστήριο ακυρώνει τρεις από τις επίμαχες άδειες που προσβλήθηκαν.

Αυτό από μόνο του δημιουργεί σοβαρό πολιτικό ζήτημα για την ποιότητα της αδειοδοτικής διαδικασίας.

Όχι απαραίτητα για τη συνταγματικότητα ολόκληρης της μεταρρύθμισης — αυτό δεν τεκμηριώνεται από όσα γνωρίζουμε σήμερα — αλλά για το εάν το κράτος εφάρμοσε το νέο πλαίσιο με την απαιτούμενη νομική θωράκιση.

Και τώρα τι γίνεται με τους φοιτητές;

Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο πρακτικό ερώτημα.

Πέρα από τη σύγκρουση κυβέρνησης, αντιπολίτευσης και πανεπιστημίων, υπάρχουν νέοι άνθρωποι και οικογένειες που έχουν κάνει επιλογές σπουδών και οικονομικό προγραμματισμό.

Η ακύρωση μιας διοικητικής άδειας δημιουργεί εύλογα ερωτήματα:

• Τι συμβαίνει με όσους έχουν ήδη εγγραφεί;
• Ποια προγράμματα επηρεάζονται άμεσα;
• Υπάρχει μεταβατικό καθεστώς;
• Μπορούν τα ιδρύματα να επαναδειοδοτηθούν;
• Τι ισχύει για δίδακτρα που έχουν ήδη καταβληθεί;
• Και κυρίως, τι προβλέπεται για τη συνέχεια των σπουδών;

Μέχρι να δημοσιευθούν οι αποφάσεις και να υπάρξει επίσημη τοποθέτηση του υπουργείου Παιδείας, ασφαλείς απαντήσεις στα παραπάνω δεν υπάρχουν.

Μία δικαστική απόφαση που μπορεί να αλλάξει πολλά – ή να οδηγήσει σε διορθώσεις

Το πραγματικό μέγεθος της σημερινής εξέλιξης θα κριθεί στο σκεπτικό του ΣτΕ.

Εκεί θα φανεί εάν έχουμε μπροστά μας ένα πρόβλημα που μπορεί να αντιμετωπιστεί με νέες διοικητικές πράξεις ή εάν το δικαστήριο εντόπισε βαθύτερη σύγκρουση στον τρόπο με τον οποίο οικοδομήθηκε το μοντέλο των ΝΠΠΕ.

Γι’ αυτό η πολιτική μάχη που ήδη ξεκινά χρειάζεται μία δόση ψυχραιμίας.

Ούτε η κυβέρνηση μπορεί να αντιμετωπίσει ως ασήμαντη την ακύρωση τριών αδειών μιας εμβληματικής μεταρρύθμισης.

Ούτε όμως μπορεί να υποστηριχθεί, χωρίς το πλήρες σκεπτικό, ότι «τελείωσαν τα ιδιωτικά πανεπιστήμια στην Ελλάδα».

Το βέβαιο είναι ένα:

Το ΣτΕ δεν έβαλε σήμερα απλώς έναν αστερίσκο στη μεταρρύθμιση. Ανάγκασε κυβέρνηση, πανεπιστήμια και ακαδημαϊκή κοινότητα να ξανακοιτάξουν τον τρόπο με τον οποίο αυτή εφαρμόστηκε.

Και τώρα η σημαντικότερη είδηση δεν θα είναι η πολιτική δήλωση της μιας ή της άλλης πλευράς.

Θα είναι οι λέξεις που θα γράφει το σκεπτικό της απόφασης.

Πηγή: pagenews.gr