Σε νέα επικίνδυνη κλιμάκωση περνούν οι σχέσεις Ρωσίας και Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς ο Βλαντίμιρ Πούτιν απείλησε ευθέως ότι η Μόσχα μπορεί να προχωρήσει σε κατασχέσεις ευρωπαϊκών πλοίων ως αντίποινα για τις κινήσεις κρατών-μελών της ΕΕ εναντίον σκαφών που συνδέονται με τον λεγόμενο ρωσικό «σκιώδη στόλο».
Η αντιπαράθεση αφορά πλοία που μεταφέρουν ρωσικό πετρέλαιο παρακάμπτοντας τις δυτικές κυρώσεις. Ευρωπαϊκές αρχές έχουν ήδη σταματήσει και δεσμεύσει αρκετά από αυτά, ενώ οι νέες κυρώσεις της ΕΕ δίνουν πλέον τη δυνατότητα στα κράτη-μέλη όχι μόνο να κατασχέτουν το φορτίο, αλλά και να το πωλούν.
«Θα απαντήσουμε με τον ίδιο τρόπο»
Ο Ρώσος πρόεδρος χρησιμοποίησε εξαιρετικά σκληρή γλώσσα.
Χαρακτήρισε τις ευρωπαϊκές ενέργειες «πειρατεία και ληστεία» και προειδοποίησε ότι η Ρωσία θα αναγκαστεί να απαντήσει αναλόγως.
Ο Πούτιν δεν περιορίστηκε μάλιστα σε μια γενική πολιτική απειλή.
Δήλωσε ότι η Μόσχα θα ενεργήσει «οπουδήποτε» θεωρήσει αναγκαίο και σκόπιμο, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο ρωσικών ενεργειών σε πολλές διαφορετικές θαλάσσιες περιοχές.
Η ΕΕ χτυπά τον «σκιώδη στόλο»
Στο επίκεντρο βρίσκεται ο μηχανισμός που η Δύση αποκαλεί ρωσικό σκιώδη στόλο.
Πρόκειται για δίκτυο δεξαμενόπλοιων και άλλων σκαφών που χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά ρωσικού πετρελαίου και προϊόντων πετρελαίου, συχνά μέσω πολύπλοκων ιδιοκτησιακών δομών, αλλαγών σημαίας και άλλων πρακτικών που δυσκολεύουν τον εντοπισμό των πραγματικών ιδιοκτητών.
Για τη Μόσχα, αυτό το δίκτυο είναι κρίσιμο.
Τα έσοδα από τις εξαγωγές ενέργειας εξακολουθούν να αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους οικονομικούς πόρους της Ρωσίας.
Γι’ αυτό και η ΕΕ επιχειρεί να χτυπήσει ακριβώς αυτό το σημείο.
Τα κράτη-μέλη μπορούν πλέον να πουλούν το φορτίο
Η τελευταία δέσμη κυρώσεων που εγκρίθηκε τον προηγούμενο μήνα έδωσε ακόμη μεγαλύτερες εξουσίες στα κράτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Εάν ένα πλοίο δεσμευτεί επειδή παραβιάζει τις κυρώσεις, οι αρχές μπορούν πλέον να προχωρήσουν και στην πώληση του πετρελαίου ή άλλου φορτίου που έχει κατασχεθεί.
Αυτό είναι και το σημείο που εξόργισε ιδιαίτερα τη Μόσχα.
Δεν πρόκειται πλέον μόνο για καθυστέρηση μιας μεταφοράς.
Το φορτίο μπορεί να χαθεί οικονομικά για τον ιδιοκτήτη του.
Γιατί η Ρωσία θεωρεί την κίνηση «κλοπή»
Από τη ρωσική οπτική, η πώληση κατασχεμένου φορτίου σημαίνει ουσιαστικά δήμευση περιουσίας.
Το Κρεμλίνο θεωρεί ότι η ΕΕ ξεπερνά τα όρια των κυρώσεων και περνά σε μια πρακτική που η Μόσχα χαρακτηρίζει παράνομη.
Η ευρωπαϊκή πλευρά, αντίθετα, αντιμετωπίζει τις κατασχέσεις ως εφαρμογή των κυρώσεων απέναντι σε πλοία που φέρονται να παραβιάζουν τους περιορισμούς στις ρωσικές εξαγωγές ενέργειας.
Η νομική και πολιτική σύγκρουση επομένως είναι ήδη μεγάλη.
Το επόμενο βήμα μπορεί να είναι ακόμη πιο επικίνδυνο.
Η Σουηδία παραδίδει ρωσικό πλοίο στην Ουκρανία
Το κλίμα επιβαρύνεται ακόμη περισσότερο από μια υπόθεση στη Σουηδία.
Σύμφωνα με έγγραφα σουηδικού δικαστηρίου, η Στοκχόλμη προτίθεται να παραδώσει στην Ουκρανία ρωσικό πλοίο που έχει ήδη κατασχεθεί και το οποίο φέρεται να μετέφερε σιτηρά από κατεχόμενες ουκρανικές περιοχές.
Η συγκεκριμένη κίνηση έχει πολύ μεγαλύτερη πολιτική βαρύτητα από μια απλή επιβολή προστίμου.
Για τη Ρωσία, σημαίνει ότι ένα κατασχεμένο περιουσιακό στοιχείο μπορεί να μεταφερθεί απευθείας στον βασικό της πολεμικό αντίπαλο.
Το Boracay ως σύμβολο του «σκιώδους στόλου»
Ένα από τα πλοία που έχουν βρεθεί στο επίκεντρο της συζήτησης είναι το τάνκερ Boracay, το οποίο έχει συνδεθεί με τον ρωσικό σκιώδη στόλο.
Το πλοίο είχε εντοπιστεί ανοιχτά του Σεν-Ναζέρ στη Γαλλία και αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της ολοένα πιο επιθετικής στάσης των ευρωπαϊκών αρχών απέναντι στις ύποπτες μεταφορές ρωσικού πετρελαίου.
Η Γαλλία και άλλα κράτη έχουν ενισχύσει τους ελέγχους τους, ειδικά όταν υπάρχουν αμφιβολίες για ιδιοκτησία, ασφάλιση, σημαία ή συμμόρφωση με τις κυρώσεις.
Επιχείρηση IRINI και έλεγχοι στη Μεσόγειο
Η πίεση δεν περιορίζεται στον Ατλαντικό ή τη Βαλτική.
Στις 2 Αυγούστου, στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής επιχείρησης IRINI, το ιταλικό πολεμικό πλοίο Thaon di Revel πραγματοποίησε επιβίβαση σε δεξαμενόπλοιο που συνδέεται με τον ρωσικό σκιώδη στόλο.
Η συγκεκριμένη εικόνα δείχνει ότι η εφαρμογή των περιορισμών περνά πλέον όλο και περισσότερο από τη θεωρία στην πράξη.
Πολεμικά και κρατικά πλοία ελέγχουν εμπορικά σκάφη.
Και αυτό αυξάνει δραματικά τον κίνδυνο ενός επεισοδίου.
Τι μπορεί να σημαίνει «κατάσχεση ευρωπαϊκών πλοίων»
Εδώ βρίσκεται το πιο κρίσιμο ερώτημα.
Ο Πούτιν δεν διευκρίνισε ποια ακριβώς πλοία θα μπορούσαν να βρεθούν στο στόχαστρο.
Θεωρητικά, η απειλή μπορεί να αφορά εμπορικά σκάφη ευρωπαϊκών συμφερόντων που βρίσκονται σε περιοχές όπου η Ρωσία μπορεί να ασκήσει έλεγχο.
Όμως οποιαδήποτε τέτοια κίνηση θα δημιουργούσε σοβαρό διεθνές επεισόδιο.
Μια κατάσχεση ευρωπαϊκού εμπορικού πλοίου από ρωσικές αρχές δεν θα αποτελούσε απλώς οικονομικό αντίμετρο.
Θα μπορούσε να εξελιχθεί σε διπλωματική και στρατιωτική κρίση.
Η ναυτιλία μπαίνει στο κέντρο του πολέμου κυρώσεων
Μέχρι σήμερα, μεγάλο μέρος της σύγκρουσης Δύσης–Ρωσίας διεξαγόταν μέσω οικονομικών μέτρων.
Πάγωμα περιουσιακών στοιχείων.
Περιορισμοί στις τράπεζες.
Εμπάργκο.
Πλαφόν στο ρωσικό πετρέλαιο.
Τώρα όμως η αντιπαράθεση μεταφέρεται όλο και πιο έντονα στη θάλασσα.
Και εκεί οι κίνδυνοι είναι διαφορετικοί.
Ένα χρηματοπιστωτικό μέτρο εφαρμόζεται μέσω τραπεζικών συστημάτων.
Μια κατάσχεση πλοίου απαιτεί φυσική επέμβαση.
Το πετρέλαιο είναι το πραγματικό διακύβευμα
Πίσω από τη σύγκρουση βρίσκεται φυσικά το ρωσικό πετρέλαιο.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι σύμμαχοί της προσπαθούν εδώ και χρόνια να περιορίσουν τα έσοδα της Μόσχας από τις εξαγωγές υδρογονανθράκων χωρίς να προκαλέσουν ταυτόχρονα σοβαρή παγκόσμια ενεργειακή κρίση.
Ο σκιώδης στόλος δημιουργήθηκε ουσιαστικά για να επιτρέπει στη Ρωσία να συνεχίζει τις μεταφορές παρά τους περιορισμούς.
Και γι’ αυτό η εξουδετέρωσή του αποτελεί βασικό στόχο των νέων ευρωπαϊκών κυρώσεων.
Η Μόσχα στέλνει μήνυμα αποτροπής
Η απειλή του Πούτιν έχει έναν ξεκάθαρο στόχο:
να αυξήσει το κόστος για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις που σκέφτονται να δεσμεύσουν ρωσικά φορτία.
Το μήνυμα είναι απλό.
Αν η Ευρώπη αρχίσει να κατασχέτει και να πουλά ρωσικά φορτία, η Ρωσία μπορεί να επιχειρήσει να δημιουργήσει αντίστοιχο οικονομικό κίνδυνο για ευρωπαϊκές εταιρείες.
Πρόκειται ουσιαστικά για στρατηγική αποτροπής.
Η δήλωση έγινε πάνω σε ρωσικό καταδρομικό
Ο συμβολισμός της τοποθέτησης δεν πέρασε απαρατήρητος.
Ο Πούτιν έκανε τις δηλώσεις του ενώ βρισκόταν πάνω στο ρωσικό καταδρομικό Varyag, ανοιχτά της νήσου Σαχαλίνη, παρακολουθώντας ασκήσεις του ρωσικού Πολεμικού Ναυτικού.
Η εικόνα ενός Ρώσου προέδρου πάνω σε πολεμικό πλοίο να απειλεί με κατασχέσεις ευρωπαϊκών σκαφών στέλνει σαφώς ισχυρότερο πολιτικό μήνυμα από μια τυπική δήλωση στο Κρεμλίνο.
Παράλληλη ένταση και στην Άπω Ανατολή
Οι ρωσικές ναυτικές ασκήσεις πραγματοποιούνται μόλις μία εβδομάδα πριν από κοινά στρατιωτικά γυμνάσια ΗΠΑ και Νότιας Κορέας, τα οποία προσομοιώνουν σενάριο εισβολής από τη Βόρεια Κορέα.
Ταυτόχρονα, Κίεβο και Σεούλ κατηγορούν Ρωσία και Βόρεια Κορέα ότι ενισχύουν τη στρατιωτική συνεργασία τους.
Άρα η απειλή Πούτιν προς την Ευρώπη εκτοξεύεται μέσα σε ένα ήδη εξαιρετικά φορτισμένο γεωπολιτικό περιβάλλον.
Η επόμενη κατάσχεση μπορεί να γίνει το σημείο καμπής
Η κατάσταση βρίσκεται πλέον σε λεπτή ισορροπία.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θεσπίσει αυστηρότερο νομικό πλαίσιο για τα πλοία που θεωρεί ότι παρακάμπτουν τις κυρώσεις.
Η Ρωσία δηλώνει δημόσια ότι δεν πρόκειται να αποδεχθεί παθητικά αυτή την πρακτική.
Το επόμενο περιστατικό μπορεί επομένως να έχει πολύ μεγαλύτερη σημασία από τα προηγούμενα.
Ειδικά εάν η Μόσχα κάνει πράξη την απειλή για κατάσχεση ευρωπαϊκού πλοίου.
Από τις κυρώσεις στην πραγματική σύγκρουση στη θάλασσα
Η μεγάλη ανησυχία είναι ότι ένας πόλεμος οικονομικών κυρώσεων μπορεί να μετατραπεί σε πραγματική αντιπαράθεση μεταξύ κρατικών αρχών στη θάλασσα.
Η ΕΕ δημεύει ρωσικά φορτία. Η Μόσχα απειλεί να κατάσχει ευρωπαϊκά πλοία.
Και ανάμεσα στις δύο πλευρές βρίσκονται εκατοντάδες εμπορικά σκάφη, ενεργειακές εταιρείες και κρίσιμες θαλάσσιες οδοί.
Ο Πούτιν παρουσίασε την πιθανή ρωσική απάντηση ως «δίκαια αντίποινα».
Για την Ευρώπη, όμως, οποιαδήποτε πραγματική κατάσχεση ευρωπαϊκού πλοίου θα μπορούσε να αποτελέσει ένα νέο και πολύ πιο επικίνδυνο κεφάλαιο στη σύγκρουση με τη Ρωσία.
Πηγή: Pagenews.gr