Μια νέα φόρμουλα που θα μπορούσε να ξεμπλοκάρει –ή να οδηγήσει σε νέα σύγκρουση– το αμερικανικό σχέδιο για τη Γάζα βρίσκεται πλέον στο τραπέζι. Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου και ο απεσταλμένος του Ντόναλντ Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, συμφώνησαν ότι η διαδικασία αφοπλισμού της Χαμάς πρέπει να τεθεί υπό αμερικανική στρατιωτική επιτήρηση, σύμφωνα με ισραηλινές πηγές.
Η εξέλιξη έρχεται αμέσως μετά τις σπάνιες απευθείας συνομιλίες του Κούσνερ με την ηγεσία της Χαμάς στην Αίγυπτο και ενώ η Ουάσιγκτον επιχειρεί να γεφυρώσει τη βασική διαφορά ανάμεσα στις δύο πλευρές: ποιος κάνει το πρώτο βήμα – η Χαμάς παραδίδοντας τα όπλα ή το Ισραήλ αποσύροντας δυνάμεις από τη Γάζα.
Η κόκκινη γραμμή του Νετανιάχου
Η θέση του Ισραηλινού πρωθυπουργού παραμένει σκληρή: δεν πρόκειται να υπάρξει νέα αναδίπλωση των ισραηλινών δυνάμεων ούτε ουσιαστική έναρξη της ανοικοδόμησης όσο η Χαμάς εξακολουθεί να διαθέτει στρατιωτικές δυνατότητες.
Η συνάντηση Κούσνερ–Νετανιάχου στην Ιερουσαλήμ φαίνεται πάντως να δημιούργησε έναν νέο μηχανισμό διαπραγμάτευσης. Ανακοινώθηκε η συγκρότηση ομάδας εργασίας για τον αφοπλισμό και την αποστρατιωτικοποίηση της Χαμάς, καθώς και δεύτερης ομάδας για ανθρωπιστικά ζητήματα.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι η εμπλοκή των Ηνωμένων Πολιτειών όχι μόνο ως πολιτικού μεσολαβητή αλλά και ως εγγυητή της εφαρμογής.
Σύμφωνα με την ισραηλινή εκδοχή των συνομιλιών, το πρώτο βήμα θα είναι η παράδοση όπλων της Χαμάς προς οριστική αχρήστευση, με την αμερικανική πλευρά να έχει κεντρικό ρόλο στην επιτήρηση.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για το Ισραήλ, καθώς η κυβέρνηση Νετανιάχου δεν θέλει μια συμφωνία που απλώς θα αποθηκεύσει ή θα «σφραγίσει» οπλισμό αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο επανεξοπλισμού.
Ο στρατηγός που μπαίνει στο κέντρο της συμφωνίας
Στην αρχιτεκτονική του σχεδίου κομβικό ρόλο έχει η International Stabilization Force, της οποίας ηγείται ο Αμερικανός υποστράτηγος Jasper Jeffers.
Η λογική είναι να δημιουργηθεί ένας μηχανισμός που θα μπορεί να πιστοποιεί ότι τα όπλα που παραδίδονται πράγματι τίθενται εκτός λειτουργίας και ότι στρατιωτικές υποδομές της Χαμάς δεν επανέρχονται κρυφά σε επιχειρησιακή κατάσταση.
Και αυτό αγγίζει τον πυρήνα των ισραηλινών απαιτήσεων: ο αφοπλισμός να είναι μετρήσιμος, επαληθεύσιμος και μη αναστρέψιμος.
Το δύσκολο «παζάρι» του Κούσνερ
Ο Κούσνερ επιχειρεί ουσιαστικά να μετατρέψει δύο φαινομενικά ασύμβατες απαιτήσεις σε παράλληλη διαδικασία.
Η Χαμάς έχει δηλώσει ότι αποδέχεται τον οδικό χάρτη, αλλά συνδέει την εφαρμογή του με ισραηλινές δεσμεύσεις, μεταξύ άλλων για αποχώρηση δυνάμεων και τήρηση της κατάπαυσης του πυρός.
Ο Νετανιάχου, αντίθετα, επιμένει ότι η αποχώρηση δεν μπορεί να προηγηθεί του πραγματικού αφοπλισμού.
Αυτή ακριβώς η διαφωνία έχει οδηγήσει τη διαδικασία σε αδιέξοδο, παρά τις εντατικές αμερικανικές προσπάθειες.
Ο Κούσνερ πήγε στην Ιερουσαλήμ έχοντας προηγουμένως συναντήσει στο Κάιρο τον νέο πολιτικό ηγέτη της Χαμάς, Χαλίλ αλ-Χάγια. Στη συνάντηση συμμετείχαν επίσης ο Nickolay Mladenov και ο πρώην πρωθυπουργός της Βρετανίας Τόνι Μπλερ.
Η αμερικανική αποστολή προσπαθεί τώρα να μετατρέψει τις δεσμεύσεις της Χαμάς σε συγκεκριμένα βήματα επί του πεδίου.
Τι ζητά στην πραγματικότητα το Ισραήλ
Για τον Νετανιάχου, «αφοπλισμός» δεν μπορεί να σημαίνει απλώς παράδοση ενός μέρους του οπλοστασίου.
Η ισραηλινή απαίτηση αφορά συνολική αποστρατιωτικοποίηση: βαρέα και ελαφρά όπλα, πυραυλικά συστήματα, αποθήκες πυρομαχικών και στρατιωτικές υποδομές.
Κυρίως όμως αφορά το day after.
Το Ισραήλ θέλει εγγυήσεις ότι η Χαμάς δεν θα χρησιμοποιήσει μια ισραηλινή αποχώρηση και την ανοικοδόμηση της Γάζας για να δημιουργήσει εκ νέου στρατιωτικές δυνατότητες.
Η αμερικανική εμπλοκή στην επιτήρηση προσφέρει στον Νετανιάχου ένα επιπλέον επίπεδο ασφαλείας: εφόσον η Ουάσιγκτον πιστοποιεί τον αφοπλισμό, το Ισραήλ θα έχει πολύ ισχυρότερο πολιτικό έρεισμα για να προχωρήσει σε επόμενα βήματα.
Η δικλείδα ασφαλείας για το Ισραήλ
Παράλληλα, η αμερικανική πλευρά φαίνεται να αποδέχεται μία θεμελιώδη ισραηλινή απαίτηση: ακόμη και μετά από συμφωνία, το Ισραήλ δεν θα χάσει το δικαίωμα αυτοάμυνας.
Εάν η Χαμάς επιχειρήσει να επανεξοπλιστεί ή επιστρέψει σε ένοπλη δράση, το Ισραήλ θα διατηρεί τη δυνατότητα αντίδρασης.
Αυτό είναι ένα από τα σημεία που μπορούν να καταστήσουν πολιτικά αποδεκτή τη συμφωνία για την κυβέρνηση Νετανιάχου.
Η πολιτική πίεση στον Νετανιάχου
Υπάρχει όμως και η εσωτερική πολιτική διάσταση.
Το Ισραήλ οδηγείται στις εκλογές της 27ης Οκτωβρίου και ο Νετανιάχου δεν μπορεί εύκολα να εμφανιστεί ενώπιον του εκλογικού του ακροατηρίου ότι αποσύρει τον στρατό από τη Γάζα χωρίς προηγουμένως να έχει εξουδετερωθεί η στρατιωτική απειλή της Χαμάς.
Ταυτόχρονα, δεν μπορεί να αγνοήσει τον Τραμπ.
Η Ουάσιγκτον θέλει να περάσει στη δεύτερη φάση του σχεδίου και να μετατρέψει την κατάπαυση του πυρός σε μονιμότερο περιφερειακό διακανονισμό. Η σχέση Νετανιάχου–Τραμπ έχει παρουσιάσει εντάσεις το τελευταίο διάστημα, τόσο για τη Γάζα όσο και για τον τρόπο διαχείρισης του πολέμου με το Ιράν.
Επομένως, ο μηχανισμός αμερικανικής επιτήρησης προσφέρει μια πιθανή πολιτική γέφυρα: ο Νετανιάχου δεν χρειάζεται να εμπιστευθεί τη Χαμάς. Χρειάζεται να εμπιστευθεί έναν αμερικανικό μηχανισμό που θα πιστοποιήσει ότι η Χαμάς πράγματι αφοπλίζεται.
Η μεγάλη δοκιμασία τώρα αρχίζει
Παρά τη νέα κινητικότητα, συμφωνία δεν υπάρχει ακόμη.
Το βασικό πρόβλημα παραμένει η αλληλουχία των ενεργειών. Η αμερικανική πρόταση στηρίζεται περισσότερο σε μια σταδιακή διαδικασία αφοπλισμού και αντίστοιχων ισραηλινών κινήσεων, ενώ ο Νετανιάχου θέλει σαφέστερες εγγυήσεις ότι η στρατιωτική ισχύς της Χαμάς θα εξαλειφθεί πριν από κρίσιμες υποχωρήσεις του Ισραήλ.
Η εμπλοκή Αμερικανού στρατηγού μπορεί να είναι το κομμάτι που έλειπε από το παζλ.
Για πρώτη φορά δημιουργείται η προοπτική ενός μηχανισμού στον οποίο η Ουάσιγκτον δεν θα ζητά απλώς από τις δύο πλευρές να τηρήσουν μια συμφωνία, αλλά θα βρίσκεται μέσα στον ίδιο τον μηχανισμό εφαρμογής της.
Και αυτό μεταφέρει πλέον την πίεση στη Χαμάς.
Διότι εάν προχωρήσει σε πραγματική παράδοση και καταστροφή του οπλισμού της υπό αμερικανική επιτήρηση, θα ανοίξει ο δρόμος για να απαιτηθούν οι αντίστοιχες κινήσεις από το Ισραήλ.
Εάν όμως η διαδικασία σταματήσει στα λόγια, ο Νετανιάχου θα έχει αποκτήσει το ισχυρότερο επιχείρημα για να αρνηθεί οποιαδήποτε περαιτέρω αποχώρηση.
Το επόμενο τεστ στη Γάζα, επομένως, δεν θα είναι μια νέα δήλωση προθέσεων. Θα είναι αν τα όπλα της Χαμάς αρχίσουν πραγματικά να παραδίδονται – και αν ένας Αμερικανός στρατηγός μπορεί να το πιστοποιήσει.
Πηγή: pagenews.gr