Βόμβα TIME για Νετανιάχου: Τα 2 δισ. του Κατάρ στη Γάζα και η μυστική συνεργασία με τη Μοσάντ
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 14 '
Πηγή Φωτογραφίας: AP Photo//Βόμβα TIME για Νετανιάχου: Τα 2 δισ. του Κατάρ στη Γάζα και η μυστική συνεργασία με τη Μοσάντ
Η αποκάλυψη που επαναφέρει στο προσκήνιο τη στρατηγική Νετανιάχου
Μια από τις πλέον αμφιλεγόμενες επιλογές της ισραηλινής πολιτικής απέναντι στη Λωρίδα της Γάζας επανέρχεται στο επίκεντρο της διεθνούς συζήτησης, μετά από έρευνα του αμερικανικού περιοδικού TIME για τον ρόλο του Ισραήλ στη διοχέτευση σχεδόν δύο δισεκατομμυρίων δολαρίων από το Κατάρ στον παλαιστινιακό θύλακα.
Το κρίσιμο στοιχείο της έρευνας δεν είναι μόνο το ύψος των χρημάτων, αλλά ο βαθμός στον οποίο οι ισραηλινές αρχές φέρονται να είχαν εγκρίνει, οργανώσει και υποστηρίξει τον μηχανισμό χρηματοδότησης.
Σύμφωνα με τα έγγραφα και τις μαρτυρίες που επικαλείται το TIME, η συνεργασία με την Ντόχα ήταν εκτενέστερη από εκείνη που είχε αναγνωριστεί δημόσια από τον Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Η υπόθεση αποκτά ιδιαίτερη πολιτική σημασία καθώς το Ισραήλ προετοιμάζεται για τις εκλογές της 27ης Οκτωβρίου και η συζήτηση για τις ευθύνες που προηγήθηκαν της επίθεσης της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023 παραμένει ανοιχτή.
Στο επίκεντρο βρίσκεται ένα δύσκολο ερώτημα: μια πολιτική που σχεδιάστηκε, σύμφωνα με τους υποστηρικτές της, για την αποτροπή της ανθρωπιστικής κατάρρευσης της Γάζας, συνέβαλε ταυτόχρονα στη διατήρηση του συστήματος εξουσίας της Χαμάς;
Από το 2007 έως τα δύο δισεκατομμύρια: Πώς οικοδομήθηκε ο μηχανισμός
Η καταριανή οικονομική βοήθεια προς τη Γάζα άρχισε μετά την ανάληψη του ελέγχου της περιοχής από τη Χαμάς το 2007.
Αρχικά, η ισραηλινή κυβέρνηση δεν συμμετείχε άμεσα στις χρηματοδοτικές μεταφορές.
Η κατάσταση μεταβλήθηκε σταδιακά κατά τη διάρκεια των κυβερνήσεων Νετανιάχου.
Μέχρι το 2012 είχε διαμορφωθεί ένας μηχανισμός στον οποίο το Ισραήλ απέκτησε άμεσο ρόλο στον συντονισμό και στην έγκριση της βοήθειας.
Τα χρήματα προορίζονταν για καύσιμα, ηλεκτρική ενέργεια, ανθρωπιστικές ανάγκες, δημόσιες υπηρεσίες και οικονομική ενίσχυση νοικοκυριών.
Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάστηκαν σε Ισραηλινούς υπουργούς και επικαλέστηκε η Haaretz, μέχρι το 2018 το Κατάρ είχε διαθέσει περίπου 1,1 δισεκατομμύριο δολάρια στη Γάζα.
Το συνολικό ποσό που εξετάζει η νέα έρευνα του TIME προσεγγίζει τα δύο δισεκατομμύρια δολάρια σε διάστημα μεγαλύτερο της δεκαετίας.
Η χρηματοδότηση, επομένως, δεν αποτελούσε μεμονωμένη πρωτοβουλία αλλά ένα μακροχρόνιο σύστημα διαχείρισης της οικονομικής και ανθρωπιστικής κατάστασης στον θύλακα.
Η επιστολή της Μοσάντ: Ευχαριστίες προς το Κατάρ για τη «σταθερότητα»
Από τα σημαντικότερα στοιχεία της έρευνας είναι η επιστολή που φέρεται να απέστειλε το 2020 στον εμίρη του Κατάρ ο τότε επικεφαλής της Μοσάντ, Γιόσι Κοέν.
Στο έγγραφο, ο επικεφαλής της ισραηλινής υπηρεσίας πληροφοριών εξέφραζε την εκτίμησή του για την οικονομική βοήθεια της Ντόχα.
«Είναι πράγματι μια εξαιρετική ευκαιρία να εκφράσουμε την ευγνωμοσύνη και την εκτίμησή μας για τις ανθρωπιστικές προσπάθειες που έχει καταβάλει το κράτος του Κατάρ», ανέφερε η επιστολή.
Ο Κοέν συνέδεε τη χρηματοδότηση με τη βελτίωση της ανθρωπιστικής κατάστασης και τη διατήρηση της περιφερειακής ασφάλειας.
Η σημασία του εγγράφου έγκειται στο ότι παρουσιάζει μια επίσημη ισραηλινή υπηρεσία ασφαλείας να αναγνωρίζει θετικά τη συνεισφορά του Κατάρ, την ώρα που δημόσια διατυπώνονταν κατηγορίες για τον ρόλο της Ντόχα απέναντι στη Χαμάς.
Δεν αποδεικνύει από μόνο του ότι τα χρήματα χρησιμοποιήθηκαν για στρατιωτικούς σκοπούς.
Αποτελεί, όμως, τεκμήριο του βαθμού στον οποίο η καταριανή βοήθεια είχε ενταχθεί στον ισραηλινό σχεδιασμό για τη διαχείριση της Γάζας.
Δημόσια καταγγελία, παρασκηνιακή συνεργασία
Μία από τις βασικές αντιφάσεις που αναδεικνύει η έρευνα αφορά τη διαφορά ανάμεσα στη δημόσια ρητορική και στις παρασκηνιακές διπλωματικές επαφές.
Ενώ Ισραηλινοί πολιτικοί κατηγορούσαν το Κατάρ για οικονομική στήριξη της Χαμάς, σύμφωνα με τις πηγές του TIME, αξιωματούχοι της ισραηλινής κυβέρνησης ζητούσαν ιδιωτικά τη συνέχιση των πληρωμών.
Η Ντόχα άρχισε να ζητά γραπτές διαβεβαιώσεις για τη συμμετοχή και την έγκριση του Ισραήλ, ακριβώς επειδή ανησυχούσε ότι θα μπορούσε αργότερα να κατηγορηθεί για μια πολιτική που είχε εφαρμοστεί με ισραηλινή συναίνεση.
Το 2018 η διαδικασία απέκτησε περισσότερο θεσμοθετημένη μορφή, με τη συμμετοχή του Ισραήλ, του Κατάρ και των Ηνωμένων Εθνών.
Στις 2 Οκτωβρίου εκείνης της χρονιάς υπογράφηκε συμφωνία για τη χρηματοδότηση της μεταφοράς καυσίμων στη Γάζα.
Ο μηχανισμός αυτός στόχευε στην αντιμετώπιση των σοβαρών ελλείψεων ηλεκτρικής ενέργειας και στη διατήρηση βασικών υπηρεσιών.
Παράλληλα, όμως, δημιούργησε ένα σύνθετο σύστημα πολιτικής εξάρτησης, στο οποίο διαφορετικοί παράγοντες διατηρούσαν επιρροή πάνω στη ροή της βοήθειας.
Το Κατάρ απαντά: «Η βοήθεια περνούσε από το Ισραήλ»
Η κυβέρνηση του Κατάρ απορρίπτει τις κατηγορίες ότι διοχέτευσε απευθείας χρήματα στη Χαμάς μέσω του συγκεκριμένου μηχανισμού.
Εκπρόσωπος του Διεθνούς Γραφείου Μέσων Ενημέρωσης της χώρας δήλωσε στο TIME ότι η οικονομική βοήθεια προοριζόταν για Παλαιστίνιους πολίτες και διανεμόταν μέσω διαδικασιών συντονισμένων με το Ισραήλ και διεθνείς οργανισμούς.
«Όλη η οικονομική βοήθεια του Κατάρ στη Γάζα κατευθύνθηκε προς τους Παλαιστίνιους πολίτες μέσω μηχανισμών που συντονίζονταν με τις ισραηλινές αρχές και τους διεθνείς εταίρους», ανέφερε.
Η καταριανή πλευρά υποστήριξε επίσης ότι τα αγαθά και οι χρηματοδοτικές ροές περνούσαν από ελεγχόμενες διαδικασίες πριν φτάσουν στη Γάζα.
«Τίποτα δεν παραδιδόταν απευθείας από το Κατάρ», σημείωσε ο εκπρόσωπος.
Σύμφωνα με την Ντόχα, εάν οποιοδήποτε μέρος της βοήθειας κατέληξε στη Χαμάς, πρέπει να εξεταστεί ο ρόλος όσων είχαν αναλάβει την εποπτεία του συστήματος.
Πρόκειται για θέση της καταριανής κυβέρνησης, όχι για ανεξάρτητο πόρισμα σχετικά με την τελική χρήση κάθε χρηματοδοτικής ροής.
Ο Νετανιάχου και η στρατηγική της διατήρησης της Χαμάς στη Γάζα
Το βαθύτερο πολιτικό ζήτημα αφορά τη στρατηγική που ακολούθησαν οι ισραηλινές κυβερνήσεις απέναντι στη Χαμάς.
Επικριτές του Νετανιάχου υποστηρίζουν ότι η διατήρηση της οργάνωσης ως κυρίαρχης δύναμης στη Γάζα εξυπηρετούσε τη συνέχιση της παλαιστινιακής πολιτικής διαίρεσης.
Από τη μία πλευρά βρισκόταν η Χαμάς στη Γάζα και από την άλλη η Παλαιστινιακή Αρχή, υπό την ηγεσία της Φατάχ, στη Δυτική Όχθη.
Κατά την κριτική αυτή, η απουσία ενιαίας παλαιστινιακής ηγεσίας δυσχέραινε την προοπτική μιας συνολικής διαπραγμάτευσης για τη δημιουργία ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους.
Οι επικριτές του Ισραηλινού πρωθυπουργού επικαλούνται μάλιστα δήλωση που φέρεται να έκανε σε κομματική συνεδρίαση το 2019, σύμφωνα με την οποία η διατήρηση της Χαμάς εξυπηρετούσε τον στόχο της αποτροπής παλαιστινιακής κρατικής υπόστασης.
Ο Νετανιάχου έχει αρνηθεί ότι έκανε τη συγκεκριμένη δήλωση.
Το ερώτημα, επομένως, δεν αφορά μόνο την ύπαρξη οικονομικής βοήθειας, αλλά και τον πολιτικό υπολογισμό πίσω από τη διατήρηση του μηχανισμού.
Η απάντηση Νετανιάχου: «Θέλαμε να αποτρέψουμε την ανθρωπιστική κατάρρευση»
Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός έχει παρουσιάσει διαφορετική ερμηνεία για τη συγκεκριμένη πολιτική.
Σε συνέντευξή του στο TIME το 2024 υποστήριξε ότι η καταριανή βοήθεια είχε ως στόχο να αποτρέψει την πλήρη κατάρρευση των βασικών υπηρεσιών στη Γάζα.
«Ο λόγος για τον οποίο διαδοχικές κυβερνήσεις συμφώνησαν σε αυτό ήταν ότι θέλαμε να διασφαλίσουμε πως η Γάζα θα διαθέτει μια λειτουργική πολιτική διοίκηση», δήλωσε.
Κατά την επιχειρηματολογία του, η διακοπή της χρηματοδότησης θα μπορούσε να οδηγήσει σε κατάρρευση των δικτύων ύδρευσης, αποχέτευσης, ηλεκτροδότησης και εκπαίδευσης.
Μια τέτοια εξέλιξη θα δημιουργούσε σοβαρούς κινδύνους για τον άμαχο πληθυσμό και θα μπορούσε να επιδεινώσει την αστάθεια.
Η εξήγηση αυτή αντανακλά τη λογική της διαχείρισης μιας χρόνιας κρίσης μέσω οικονομικών κινήτρων και ανθρωπιστικών παρεμβάσεων.
Οι επικριτές της πολιτικής, ωστόσο, υποστηρίζουν ότι η διατήρηση της καθημερινής λειτουργίας του θύλακα χωρίς ουσιαστική αλλαγή του πολιτικού πλαισίου επέτρεψε στη Χαμάς να διατηρήσει την εξουσία της.
Η 7η Οκτωβρίου και η κατάρρευση της στρατηγικής αποτροπής
Η επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023 ανέτρεψε τις παραδοχές πάνω στις οποίες είχε στηριχθεί η πολιτική διαχείρισης της Γάζας.
Περίπου 1.200 άνθρωποι σκοτώθηκαν στο νότιο Ισραήλ και 251 μεταφέρθηκαν ως όμηροι στη Γάζα.
Η επίθεση ανέδειξε σοβαρές αποτυχίες πληροφοριών, επιχειρησιακής ετοιμότητας και εκτίμησης των προθέσεων της Χαμάς.
Στο πλαίσιο αυτό, η προηγούμενη χρηματοδοτική πολιτική τέθηκε υπό νέα εξέταση.
Ένα από τα βασικά ερωτήματα είναι εάν η οικονομική σταθεροποίηση της Γάζας είχε εκληφθεί λανθασμένα ως ένδειξη ότι η Χαμάς θα απέφευγε μια μεγάλης κλίμακας σύγκρουση.
Η ύπαρξη ανθρωπιστικής χρηματοδότησης δεν αποδεικνύει ότι τα συγκεκριμένα χρήματα χρησιμοποιήθηκαν για την προετοιμασία της επίθεσης.
Ωστόσο, η πολιτική επιλογή διατήρησης του μηχανισμού αποτελεί μέρος της ευρύτερης συζήτησης για τις λανθασμένες εκτιμήσεις που προηγήθηκαν.
Δύο εβδομάδες πριν από την επίθεση: Η επίσκεψη της Μοσάντ στην Ντόχα
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η αναφορά ότι περίπου δύο εβδομάδες πριν από τις 7 Οκτωβρίου ο επικεφαλής της Μοσάντ, Ντέιβιντ Μπαρνέα, επισκέφθηκε το Κατάρ.
Σύμφωνα με προηγούμενο δημοσίευμα των New York Times, ο Μπαρνέα ζήτησε τη συνέχιση της χρηματοδότησης προς τη Γάζα.
Οι Καταριανοί φέρονται να συμφώνησαν σε μια τελευταία παράταση, επισημαίνοντας ότι ο μηχανισμός είχε εξαντλήσει τα περιθώριά του.
Η ισραηλινή πλευρά, σύμφωνα με τις πηγές που επικαλείται το TIME, θεωρούσε ότι η συνέχιση της βοήθειας μπορούσε να λειτουργήσει ως μέσο αποτροπής.
Η εκτίμηση ήταν πως η Χαμάς, έχοντας οικονομικά και διοικητικά συμφέροντα συνδεδεμένα με τη λειτουργία της Γάζας, θα είχε κίνητρο να αποφύγει μια γενικευμένη σύγκρουση.
Λίγες ημέρες αργότερα, η επίθεση της 7ης Οκτωβρίου ανέτρεψε αυτή την υπόθεση.
Το συγκεκριμένο επεισόδιο αποτελεί ένα από τα πιο κρίσιμα στοιχεία για την κατανόηση της ισραηλινής στρατηγικής λίγο πριν από την έναρξη του πολέμου.
Η ευθύνη δεν περιορίζεται σε μία κυβέρνηση
Η έρευνα του TIME επισημαίνει ότι ο μηχανισμός καταριανής χρηματοδότησης δεν εφαρμόστηκε αποκλειστικά επί Νετανιάχου.
Διατηρήθηκε, με τροποποιήσεις, και από άλλες ισραηλινές κυβερνήσεις.
Ο Ναφτάλι Μπένετ, παρότι είχε επικρίνει δημόσια τις μεταφορές μετρητών, δεν τερμάτισε συνολικά την καταριανή οικονομική βοήθεια όταν ανέλαβε την πρωθυπουργία το 2021.
Αντίθετα, άλλαξε τον τρόπο διανομής, εγκαταλείποντας τις μεταφορές μετρητών σε βαλίτσες.
Το πρόγραμμα συνέχισε να λειτουργεί μέσω περισσότερο οργανωμένων διαδικασιών.
Σύμφωνα με την έρευνα, η συνέχιση της βοήθειας είχε επίσης την υποστήριξη αξιωματούχων των κυβερνήσεων Τραμπ και Μπάιντεν, καθώς και διεθνών οργανισμών.
Το στοιχείο αυτό δείχνει ότι η πολιτική της οικονομικής σταθεροποίησης της Γάζας είχε αποκτήσει ευρύτερη διεθνή αποδοχή.
Η κριτική στον Νετανιάχου αφορά κυρίως τον κεντρικό ρόλο που, σύμφωνα με το TIME, διαδραμάτισε στη διαμόρφωση και διατήρηση του συγκεκριμένου μοντέλου.
Η Ντόχα ανάμεσα στις ΗΠΑ, τη Χαμάς και το Ισραήλ
Το Κατάρ διατηρεί μια ιδιαίτερη θέση στη διπλωματική αρχιτεκτονική της Μέσης Ανατολής.
Φιλοξενεί σημαντικές αμερικανικές στρατιωτικές υποδομές, ενώ παράλληλα έχει διατηρήσει διαύλους επικοινωνίας με την πολιτική ηγεσία της Χαμάς.
Η παρουσία στελεχών της οργάνωσης στην Ντόχα αποτέλεσε μέρος ενός ευρύτερου πλαισίου διαμεσολάβησης.
Η καταριανή διπλωματία έχει αξιοποιήσει αυτούς τους διαύλους σε διαπραγματεύσεις για εκεχειρίες, ομήρους και ανθρωπιστική βοήθεια.
Η πολιτική αυτή έχει προκαλέσει αντιδράσεις, καθώς ορισμένες κυβερνήσεις και πολιτικοί θεωρούν ότι η διατήρηση επαφών με τη Χαμάς μπορεί να προσφέρει στην οργάνωση διπλωματικό χώρο.
Από την άλλη πλευρά, υποστηρικτές της διαμεσολάβησης επισημαίνουν ότι τέτοιοι δίαυλοι είναι συχνά αναγκαίοι για τη διεξαγωγή διαπραγματεύσεων με εμπλεκόμενα μέρη.
Η αποκάλυψη για τον βαθμό ισραηλινής συμμετοχής στη χρηματοδότηση της Γάζας προσθέτει μια νέα διάσταση σε αυτή τη συζήτηση.
Το Qatargate και η εσωτερική πολιτική πίεση
Η δημοσιοποίηση των εγγράφων έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι σχέσεις συνεργατών του Νετανιάχου με το Κατάρ αποτελούν αντικείμενο πολιτικής και δικαστικής διερεύνησης στο Ισραήλ.
Στο λεγόμενο Qatargate εξετάζονται καταγγελίες ότι πρόσωπα του περιβάλλοντος του πρωθυπουργού φέρονται να έλαβαν πληρωμές για δραστηριότητες δημοσίων σχέσεων υπέρ της Ντόχα.
Οι καταγγελίες αυτές αποτελούν ξεχωριστή υπόθεση από το πρόγραμμα ανθρωπιστικής χρηματοδότησης της Γάζας.
Η παράλληλη παρουσία τους στον δημόσιο διάλογο, ωστόσο, αυξάνει την πολιτική πίεση για μεγαλύτερη διαφάνεια στις σχέσεις ανάμεσα στην ισραηλινή κυβέρνηση και το Κατάρ.
Το γραφείο του Νετανιάχου δεν σχολίασε τα νέα ευρήματα του TIME, σύμφωνα με το δημοσίευμα.
Η ανοικοδόμηση της Γάζας και ο κίνδυνος επανάληψης των ίδιων λαθών
Η αποκάλυψη δεν αφορά μόνο το παρελθόν.
Αποκτά άμεση σημασία για τον σχεδιασμό της μεταπολεμικής διαχείρισης και ανοικοδόμησης της Γάζας.
Διεθνείς διπλωμάτες αναζητούν μηχανισμούς που θα επιτρέπουν την παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας, την αποκατάσταση βασικών υποδομών και τη δημιουργία οικονομικών ευκαιριών χωρίς να ενισχύονται ένοπλες οργανώσεις.
Στο πλαίσιο αυτό, Αμερικανοί απεσταλμένοι, μεταξύ των οποίων ο Τζάρεντ Κούσνερ και ο Στιβ Γουίτκοφ, συνεργάζονται με το Κατάρ και άλλες αραβικές κυβερνήσεις για τη διαμόρφωση νέου πλαισίου.
Η βασική πρόκληση είναι να δημιουργηθεί ένα σύστημα που δεν θα καθιστά τους κατοίκους εξαρτημένους από τον έλεγχο της βοήθειας από πολιτικούς ή ένοπλους παράγοντες.
Η συζήτηση αφορά τη διαφάνεια, την εποπτεία, τη διανομή πόρων και τη δημιουργία βιώσιμων οικονομικών δραστηριοτήτων.
Το ερώτημα δεν είναι εάν οι άμαχοι της Γάζας χρειάζονται ανθρωπιστική βοήθεια.
Η ανάγκη αυτή παραμένει δεδομένη.
Το ζήτημα είναι ποιος θα διαχειρίζεται τους πόρους, με ποιες εγγυήσεις και με ποιο πολιτικό αποτέλεσμα.
Το γεωπολιτικό συμπέρασμα: Ποιος ελέγχει τα χρήματα, ελέγχει και τις ισορροπίες
Η έρευνα του TIME αναδεικνύει μια σημαντική διάσταση της σύγκρουσης Ισραήλ–Χαμάς: την αλληλεπίδραση ανθρωπιστικής βοήθειας, οικονομικής εξάρτησης και πολιτικής ισχύος.
Ο μηχανισμός καταριανής χρηματοδότησης δημιουργήθηκε με στόχο τη διατήρηση βασικών υπηρεσιών και τον περιορισμό της αστάθειας στη Γάζα.
Ταυτόχρονα, όμως, εντάχθηκε σε ένα περιβάλλον όπου η Χαμάς ασκούσε διοικητική εξουσία και το Ισραήλ διατηρούσε σημαντικό έλεγχο στην είσοδο πόρων.
Η επίθεση της 7ης Οκτωβρίου έθεσε υπό αμφισβήτηση την αποτελεσματικότητα αυτής της στρατηγικής ως μηχανισμού αποτροπής.
Η ευθύνη για τη διαμόρφωση και τη συνέχιση της πολιτικής αποτελεί πλέον αντικείμενο έντονης πολιτικής αντιπαράθεσης.
Η ουσία της αποκάλυψης δεν είναι ότι αποδείχθηκε άμεση χρηματοδότηση της στρατιωτικής δράσης της Χαμάς από το Ισραήλ. Είναι ότι, σύμφωνα με τα έγγραφα του TIME, ισραηλινές κυβερνήσεις είχαν ενεργό και διαρκή ρόλο σε έναν χρηματοδοτικό μηχανισμό που συνέβαλε στη λειτουργία της Γάζας υπό τη διοίκηση της Χαμάς.
Καθώς η διεθνής κοινότητα αναζητά νέο μοντέλο διακυβέρνησης και ανοικοδόμησης, η εμπειρία αυτή επαναφέρει ένα θεμελιώδες ερώτημα: πώς μπορεί η ανθρωπιστική βοήθεια να φτάνει στους πολίτες χωρίς να μετατρέπεται σε εργαλείο πολιτικού ελέγχου;
Πηγή: pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
