Apple: Έσκασε «λογαριασμός» $17 δισ. στην Ιρλανδία – Η δικαστική ήττα που κόστισε ακριβά

Apple: Ο φορολογικός «λογαριασμός» των $17 δισ. στην Ιρλανδία – Τι αποκάλυψαν τα νέα στοιχεία

Η δικαστική ήττα στην ΕΕ εκτόξευσε τις πληρωμές της Apple στην Ιρλανδία – Το 40% των παγκόσμιων εταιρικών φόρων της καταβλήθηκε στο Δουβλίνο, ενώ τα νέα στοιχεία ανοίγουν ξανά τη συζήτηση για το πού φορολογούνται πραγματικά τα κέρδη των Big Tech

Έναν εντυπωσιακό φορολογικό λογαριασμό ύψους 17 δισ. δολαρίων κατέβαλε η Apple στην Ιρλανδία το 2025, με τη δικαστική διαμάχη δεκαετιών μεταξύ της αμερικανικής εταιρείας, του Δουβλίνου και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να βρίσκεται πίσω από μεγάλο μέρος του ποσού.

Σύμφωνα με νέα στοιχεία που δημοσιοποιήθηκαν στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών κανόνων country-by-country reporting, η Apple κατέβαλε συνολικά περίπου 43 δισ. δολάρια σε εταιρικούς φόρους παγκοσμίως. Αυτό σημαίνει ότι περίπου 4 στα 10 δολάρια των παγκόσμιων εταιρικών φορολογικών πληρωμών της κατέληξαν στην Ιρλανδία.

Πίσω από τον αριθμό βρίσκεται μία από τις μεγαλύτερες και πιο αμφιλεγόμενες φορολογικές υποθέσεις στην ιστορία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Από το φορολογικό πλεονέκτημα στον λογαριασμό των δισεκατομμυρίων

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε αποφανθεί το 2016 ότι η Ιρλανδία είχε παράσχει στην Apple παράνομη κρατική ενίσχυση μέσω φορολογικών αποφάσεων που επέτρεψαν στην εταιρεία να πληρώνει εξαιρετικά χαμηλό πραγματικό φορολογικό συντελεστή.

Η υπόθεση πέρασε από πολυετή δικαστική μάχη μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2024, όταν το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ανέτρεψε προηγούμενη απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου και δικαίωσε ουσιαστικά την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Η αρχική απαίτηση ανάκτησης είχε υπολογιστεί από τις ιρλανδικές φορολογικές αρχές σε περίπου €13,1 δισ. φόρων συν €1,2 δισ. τόκων. Η Apple είχε ήδη μεταφέρει €14,3 δισ. σε ειδικό escrow fund το 2018, όσο συνεχιζόταν η δικαστική διαμάχη.

Μετά την τελική δικαστική απόφαση, οι ιρλανδικές αρχές εξέδωσαν φορολογικές πράξεις σχεδόν €11 δισ. έως το τέλος του 2024 και επιπλέον €1,7 δισ. τον Ιανουάριο του 2025. Το escrow fund έκλεισε οριστικά τον Μάιο του 2025.

Η αποκάλυψη: Το 25% των παγκόσμιων κερδών περνά από την Ιρλανδία

Τα νέα στοιχεία, όμως, παρουσιάζουν και μια πολύ ευρύτερη εικόνα για τη σχέση της Apple με την Ιρλανδία.

Περίπου το ένα τέταρτο των παγκόσμιων προ φόρων κερδών της Apple για το οικονομικό έτος που ολοκληρώθηκε τον Σεπτέμβριο του 2025 καταγράφηκε μέσω των ιρλανδικών εταιρειών της.

Και εδώ βρίσκεται η μεγάλη αναντιστοιχία.

Στην Ιρλανδία απασχολείται περίπου το 3% του συνολικού προσωπικού της Apple. Συγκεκριμένα, τα νέα στοιχεία καταγράφουν 5.575 εργαζομένους στη χώρα, όπου βρίσκεται και η ευρωπαϊκή έδρα του τεχνολογικού κολοσσού.

Το αποτέλεσμα είναι εντυπωσιακό: η Apple εμφάνισε στην Ιρλανδία περίπου 6 εκατ. δολάρια προ φόρων κέρδη ανά εργαζόμενο.

Στη Γερμανία, αντίθετα, το αντίστοιχο ποσό ήταν μόλις περίπου 51.000 δολάρια ανά εργαζόμενο.

Η σύγκριση αναμένεται να τροφοδοτήσει εκ νέου την ευρωπαϊκή συζήτηση για το κατά πόσο τα λογιστικά κέρδη των πολυεθνικών αντανακλούν τη γεωγραφία της πραγματικής οικονομικής τους δραστηριότητας.

Η Ιρλανδία παραμένει ο ευρωπαϊκός «μαγνήτης» των αμερικανικών Big Tech

Η ιστορία της Apple δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από το οικονομικό μοντέλο που ακολούθησε η Ιρλανδία επί δεκαετίες.

Η χώρα χρησιμοποίησε τον χαμηλό εταιρικό φορολογικό συντελεστή και ένα φιλικό περιβάλλον για τις πολυεθνικές προκειμένου να μετατραπεί σε ευρωπαϊκή βάση ορισμένων από τις μεγαλύτερες αμερικανικές εταιρείες.

Το περίφημο φορολογικό σχήμα «Double Irish», το οποίο επέτρεπε τη μεταφορά κερδών προς φορολογικούς παραδείσους, καταργήθηκε το 2015.

Οι εταιρείες, όμως, δεν έφυγαν.

Apple, Microsoft και μεγάλοι όμιλοι φαρμάκων και τεχνολογίας εξακολουθούν να έχουν τεράστια οικονομική παρουσία στην Ιρλανδία. Το 2024 μόλις τρεις εταιρείες —που θεωρείται ότι ήταν οι Apple, Microsoft και Eli Lilly— αντιπροσώπευαν σχεδόν το ήμισυ των συνολικών εσόδων της χώρας από εταιρικούς φόρους.

Αυτή η συγκέντρωση αποτελεί ταυτόχρονα τεράστιο δημοσιονομικό πλεονέκτημα και δυνητικό κίνδυνο για το Δουβλίνο.

Microsoft: Το ίδιο μοτίβο

Η Apple δεν είναι η μοναδική περίπτωση που προκαλεί ερωτήματα.

Η Microsoft αποκάλυψε τον Ιούνιο ότι περίπου 38% των παγκόσμιων προ φόρων κερδών της είχε καταγραφεί στην Ιρλανδία, ποσό που αντιστοιχούσε σε περισσότερα από 7 εκατ. δολάρια ανά εργαζόμενο.

Τα στοιχεία αρχίζουν επομένως να αποκαλύπτουν με αριθμούς κάτι που μέχρι σήμερα ήταν πολύ δυσκολότερο να αποτυπωθεί: πόσο μεγάλο μέρος των παγκόσμιων κερδών των αμερικανικών πολυεθνικών συγκεντρώνεται σε συγκεκριμένες ευρωπαϊκές δικαιοδοσίες.

Η Apple απαντά: «Είμαστε από τους μεγαλύτερους φορολογούμενους στον κόσμο»

Η Apple απορρίπτει την εικόνα ότι τα συγκεκριμένα στοιχεία αρκούν για να αποτυπώσουν συνολικά τη φορολογική της συνεισφορά.

Η εταιρεία υποστηρίζει ότι είναι «σταθερά ένας από τους μεγαλύτερους φορολογούμενους στον κόσμο» και επισημαίνει ότι τα νέα δεδομένα αφορούν εταιρικούς φόρους εισοδήματος, οι οποίοι συνδέονται μεταξύ άλλων με τις δικαιοδοσίες όπου βρίσκονται περιουσιακά στοιχεία.

Παράλληλα, υπάρχουν φόροι κατανάλωσης, όπως ο ΦΠΑ, που καταβάλλονται στις χώρες όπου βρίσκονται οι καταναλωτές.

Οι επιχειρηματικές ενώσεις προειδοποιούν επίσης ότι τα country-by-country στοιχεία μπορεί να δημιουργούν στρεβλή εικόνα, μεταξύ άλλων επειδή οι ενδοομιλικές συναλλαγές μπορούν να οδηγήσουν σε διπλή καταμέτρηση ορισμένων εσόδων.

Η Ευρώπη ανοίγει τα φορολογικά βιβλία των πολυεθνικών

Και εδώ βρίσκεται ίσως η σημαντικότερη διάσταση της υπόθεσης.

Η αποκάλυψη δεν προκύπτει από κάποια νέα έρευνα των Βρυξελλών αλλά από τους νέους κανόνες φορολογικής διαφάνειας της ΕΕ, οι οποίοι υποχρεώνουν τις μεγάλες επιχειρήσεις να δημοσιοποιούν αναλυτικότερα στοιχεία για έσοδα, κέρδη και εταιρικούς φόρους ανά δικαιοδοσία στην Ευρωπαϊκή Ένωση και σε συγκεκριμένους φορολογικούς παραδείσους.

Αυτό αλλάζει το παιχνίδι.

Οι κυβερνήσεις, οι επενδυτές και οι οργανώσεις φορολογικής διαφάνειας αποκτούν πλέον τη δυνατότητα να συγκρίνουν πού παράγεται η οικονομική δραστηριότητα, πού εμφανίζονται τα κέρδη και πού τελικά πληρώνονται οι φόροι.

Παρόμοιες απαιτήσεις διαφάνειας προωθούνται και εκτός Ευρώπης. Η Αυστραλία αναμένεται να δημοσιοποιήσει αντίστοιχα country-by-country στοιχεία, ενώ νέοι αμερικανικοί λογιστικοί κανόνες αυξάνουν τις απαιτήσεις γνωστοποίησης σχετικά με τον φορολογικό αντίκτυπο των δραστηριοτήτων στο εξωτερικό.

Από το «φορολογικό θαύμα» της Ιρλανδίας στη νέα εποχή της Big Tech

Η υπόθεση Apple έχει επομένως δύο αναγνώσεις.

Για την Ιρλανδία, αποτελεί μια τεράστια δημοσιονομική ένεση αλλά ταυτόχρονα υπενθυμίζει πόσο εξαρτημένα έχουν γίνει τα κρατικά έσοδα από έναν πολύ μικρό αριθμό πολυεθνικών.

Για την Apple, ο λογαριασμός των 17 δισ. δολαρίων είναι εντυπωσιακός, αλλά μεγάλο μέρος του συνδέεται με μια εξαιρετική, ιστορική δικαστική υπόθεση και δεν πρέπει να εκλαμβάνεται ως το νέο «κανονικό» ετήσιο φορολογικό κόστος της εταιρείας στην Ιρλανδία.

Για τις Βρυξέλλες, όμως, υπάρχει ένα ευρύτερο πολιτικό μήνυμα.

Η μάχη που ξεκίνησε πριν από περισσότερο από μία δεκαετία για τις φορολογικές συμφωνίες της Apple κατέληξε όχι μόνο σε έναν λογαριασμό δισεκατομμυρίων, αλλά και σε ένα νέο περιβάλλον στο οποίο οι μεγαλύτερες πολυεθνικές θα δυσκολεύονται ολοένα περισσότερο να κρατούν κρυφή τη γεωγραφία των κερδών και των φόρων τους.

Πηγή: pagenews.gr