Το πολυδιαφημισμένο «Economic D-Day» του Ντόναλντ Τραμπ κατά του Ιράν ήρθε τη Δευτέρα, αλλά χωρίς την οικονομική «έκρηξη» που προανήγγειλε η Ουάσιγκτον.
Αντί για ένα στιγμιαίο σοκ στις διεθνείς αγορές και στις χώρες που εξακολουθούν να συναλλάσσονται με την Τεχεράνη, η κυβέρνηση Τραμπ επέλεξε μια διαφορετική στρατηγική: σταδιακή οικονομική ασφυξία, με την απειλή των αμερικανικών δευτερογενών κυρώσεων να κρέμεται πάνω από τράπεζες, πετρελαϊκές εταιρείες, ναυτιλιακές και κυβερνήσεις σε ολόκληρο τον κόσμο.
Η νέα επιχείρηση φέρει την ονομασία Operation Economic Outcast και ξεκίνησε με περισσότερους από 60 στόχους που συνδέονται με το Ιράν, παράλληλα με τη διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής των δευτερογενών κυρώσεων.
Το κρίσιμο όμως στοιχείο είναι αυτό που δεν συνέβη τη Δευτέρα.
Η Ουάσιγκτον δεν ενεργοποίησε ακόμη το ισχυρότερο όπλο της: τον αποκλεισμό μεγάλων ξένων οικονομικών παικτών από το αμερικανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Μπέσεντ: Πρώτα «ήσυχη διπλωματία», μετά το σφυρί
Ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ κατέστησε σαφές ότι οι χώρες που εξακολουθούν να διατηρούν οικονομικές σχέσεις με το Ιράν θα λάβουν συγκεκριμένο χρονικό περιθώριο για να περιορίσουν τις δραστηριότητές τους.
Δεν αποκάλυψε όμως ούτε ποιες χώρες βρίσκονται πρώτες στη λίστα ούτε τις προθεσμίες που τους έχουν δοθεί.
Η λογική της Ουάσιγκτον είναι να προηγηθεί αυτό που ο Μπέσεντ περιέγραψε ως «quiet diplomacy» και μόνο εάν αυτή αποτύχει να ακολουθήσει το «σφυρί» του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών.
Πίσω από αυτή τη φαινομενικά πιο προσεκτική προσέγγιση βρίσκεται ένα τεράστιο δίλημμα.
Οι ΗΠΑ μπορούν να επιβάλουν εξαιρετικά υψηλό κόστος στους εμπορικούς εταίρους του Ιράν. Εάν όμως κινηθούν απότομα εναντίον μεγάλων τραπεζών, διυλιστηρίων και εμπορικών δικτύων, οι συνέπειες μπορεί να μεταφερθούν πολύ πέρα από την Τεχεράνη — στις αγορές πετρελαίου, στο παγκόσμιο εμπόριο και τελικά στο ίδιο το χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Το πραγματικό «D-Day» έχει ένα όνομα: Κίνα
Εδώ βρίσκεται το μεγάλο γεωπολιτικό στοίχημα.
Η αποτελεσματικότητα της Operation Economic Outcast δεν θα κριθεί από το πόσες ακόμη μικρές εταιρείες ή μεσάζοντες θα μπουν στις αμερικανικές λίστες.
Θα κριθεί στο Πεκίνο.
Η Κίνα απορροφά περίπου το 90% των εξαγωγών ιρανικού πετρελαίου, γεγονός που την καθιστά μακράν σημαντικότερο οικονομικό σωσίβιο της Τεχεράνης
Εάν η κυβέρνηση Τραμπ εφαρμόσει τις απειλές της μέχρι τέλους, κινεζικές τράπεζες, διυλιστήρια, traders και ναυτιλιακές εταιρείες μπορεί να βρεθούν αντιμέτωπες με μια εξαιρετικά δύσκολη επιλογή:
Ιράν ή πρόσβαση στο δολάριο και στο αμερικανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Ο Μπέσεντ άφησε ανοιχτό αυτό το ενδεχόμενο, επιμένοντας ότι κανείς δεν βρίσκεται εκτός της εμβέλειας των αμερικανικών κυρώσεων.
Η Ουάσιγκτον έχει ήδη δείξει ότι είναι πρόθυμη να στοχεύσει κινεζικά και χονγκονγκέζικα δίκτυα όταν θεωρεί ότι υποστηρίζουν τις στρατιωτικές ή πετρελαϊκές δραστηριότητες του Ιράν. Προηγούμενες κυρώσεις του Treasury έχουν συμπεριλάβει εταιρείες και πρόσωπα στην Κίνα και το Χονγκ Κονγκ που συνδέθηκαν με προμήθειες όπλων, μεταφορές πετρελαίου και παράκαμψη κυρώσεων.
Το ερώτημα είναι αν ο Τραμπ είναι έτοιμος να περάσει από αυτούς τους σχετικά στοχευμένους χειρισμούς σε μια μετωπική οικονομική σύγκρουση με μεγάλους κινεζικούς παίκτες.
Και στη μέση βρίσκεται ο Σι Τζινπίνγκ
Η χρονική συγκυρία κάνει την εξίσωση ακόμη πιο περίπλοκη.
Ο Κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ αναμένεται στον Λευκό Οίκο στις 24 Σεπτεμβρίου, ενώ Ουάσιγκτον και Πεκίνο προετοιμάζουν ήδη το έδαφος για τις συνομιλίες.
Αυτό σημαίνει ότι ο Τραμπ πρέπει να αποφασίσει εάν θέλει να χρησιμοποιήσει το Ιράν ως μοχλό πίεσης απέναντι στον Σι ή εάν μια σκληρή εφαρμογή των δευτερογενών κυρώσεων θα μπορούσε να τινάξει στον αέρα μια πολύ ευρύτερη αμερικανοκινεζική διαπραγμάτευση.
Και εδώ ακριβώς μπορεί να βρίσκεται ένας από τους λόγους που το «D-Day» μετατράπηκε σε slow burn αντί για οικονομικό blitzkrieg.
Από τις βόμβες στον οικονομικό πόλεμο
Υπάρχει όμως και μια μεγαλύτερη αλλαγή στη στρατηγική Τραμπ.
Μετά από μήνες στρατιωτικής σύγκρουσης και απειλών για ακόμη ισχυρότερα πλήγματα, η Ουάσιγκτον φαίνεται να επενδύει περισσότερο στην πεποίθηση ότι η οικονομική πίεση μπορεί να προκαλέσει μεγαλύτερη μακροπρόθεσμη ζημιά στην Τεχεράνη από μια νέα στρατιωτική επιχείρηση. Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν ήδη υποστηρίξει ότι οι κυρώσεις και ο αποκλεισμός χρειάζονται περισσότερο χρόνο, αλλά μπορεί τελικά να πιέσουν βαθύτερα το ιρανικό καθεστώς.
Η ιρανική οικονομία βρίσκεται ήδη υπό ακραία πίεση. Το ριάλ έχει υποχωρήσει σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, ενώ το ΔΝΤ προβλέπει πληθωρισμό κοντά στο 69% για το 2026.
Παράλληλα, το αμερικανικό Treasury έχει χτυπήσει επανειλημμένα το ιρανικό shadow banking, τα δίκτυα μεταφοράς πετρελαίου, τις συναλλαγές σε crypto και εταιρείες που χρησιμοποιούνται για την παράκαμψη των κυρώσεων.
Γιατί ο Τραμπ προτιμά τώρα το οικονομικό όπλο
Η στρατηγική έχει και σαφή πολιτικά πλεονεκτήματα ενόψει των αμερικανικών midterms.
Οι κυρώσεις επιτρέπουν στον Λευκό Οίκο να συνεχίσει να πιέζει την Τεχεράνη χωρίς να ανοίξει αμέσως έναν νέο κύκλο μεγάλης στρατιωτικής κλιμάκωσης.
Και κυρίως, χωρίς να αναλάβει εξαρχής τον κίνδυνο μιας νέας εκτίναξης των τιμών του πετρελαίου.
Υπάρχει όμως ένα πρόβλημα: οι οικονομικές απειλές λειτουργούν μόνο όταν ο αντίπαλος πιστεύει ότι τελικά θα εφαρμοστούν.
Κίνα, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και τα υπόλοιπα εμπορικά και χρηματοπιστωτικά δίκτυα που εξακολουθούν να συνδέουν το Ιράν με τη διεθνή οικονομία πρέπει να πιστέψουν ότι η Ουάσιγκτον είναι πραγματικά έτοιμη να επιβάλει το κόστος που απειλεί.
Το «σφυρί» παραμένει στον αέρα
Και εκεί βρίσκεται πλέον το πραγματικό τεστ της Operation Economic Outcast.
Οι ΗΠΑ διαθέτουν ήδη ένα πανίσχυρο σύστημα δευτερογενών κυρώσεων. Το ζήτημα δεν είναι αν μπορούν να προκαλέσουν οικονομικό πόνο.
Το ζήτημα είναι σε ποιον είναι διατεθειμένες να τον προκαλέσουν.
Αν ο Τραμπ κινηθεί πραγματικά εναντίον των μεγάλων κινεζικών οικονομικών συμφερόντων που κρατούν ανοιχτή την πετρελαϊκή αρτηρία της Τεχεράνης, το «Economic D-Day» μπορεί να εξελιχθεί σε μία από τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις οικονομικού εξαναγκασμού της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής.
Εάν όμως οι εξαιρέσεις, οι παρατάσεις και η «ήσυχη διπλωματία» συνεχιστούν, η Τεχεράνη μπορεί να καταλήξει στο αντίθετο συμπέρασμα: ότι η απειλή είναι μεγαλύτερη από την πραγματική διάθεση της Ουάσιγκτον να τη χρησιμοποιήσει.
Το D-Day, λοιπόν, δεν τελείωσε τη Δευτέρα. Στην πραγματικότητα, μόλις άρχισε — και η στιγμή που το αμερικανικό «σφυρί» θα πέσει ή όχι πάνω στην Κίνα θα κρίνει αν ο οικονομικός πόλεμος του Τραμπ μπορεί πραγματικά να γονατίσει το Ιράν.
Πηγή: pagenews.gr