Ο Ιμπραχίμ Καραγκιούλ περιγράφει ακραίο σενάριο σύγκρουσης Τουρκίας με Ελλάδα, Κύπρο και Ισραήλ – Μιλά για αλλαγή του χάρτη του Αιγαίου, ελληνικά νησιά, Δυτική Θράκη και νέα τουρκική επέμβαση στην Κύπρο
Μια εξαιρετικά επιθετική και αναθεωρητική ρητορική απέναντι στην Ελλάδα, την Κυπριακή Δημοκρατία και το Ισραήλ αναπτύσσει ο Τούρκος αρθρογράφος και αναλυτής Ιμπραχίμ Καραγκιούλ, ο οποίος παρουσιάζεται ως πρώην σύμβουλος του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Οι αναφορές του προκάλεσαν συζήτηση και στην Ελλάδα, με το θέμα να βρίσκεται το πρωί της Τετάρτης στο επίκεντρο της εκπομπής «10 Παντού» του OPEN, όπως φαίνεται και από το στιγμιότυπο της εκπομπής.
Το ενδιαφέρον δεν βρίσκεται μόνο στην οξύτητα των διατυπώσεων.
Ο Καραγκιούλ συνδέει σε ένα ενιαίο πολεμικό σενάριο Αιγαίο, ελληνικά νησιά, Δυτική Θράκη, Κύπρο και Ισραήλ, επιχειρώντας να παρουσιάσει μια γενικευμένη περιφερειακή αναμέτρηση ως γεγονός που θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και σε αλλαγή συνόρων.
Καραγκιούλ: «Ο θαλάσσιος χάρτης στο Αιγαίο θα άλλαζε»
Ο πρώην σύμβουλος του Ερντογάν ξεκινά από ένα υποθετικό σενάριο: Ελλάδα, Κυπριακή Δημοκρατία και Ισραήλ να βρεθούν σε στρατιωτική σύγκρουση με την Τουρκία.
Και η εικόνα που περιγράφει είναι ακραία.
«Ο θαλάσσιος χάρτης στο Αιγαίο θα άλλαζε. Θα χαρασσόταν ένας χάρτης της Δυτικής Θράκης. Η Ελλάδα θα κατέρρεε», υποστηρίζει.
Φθάνει μάλιστα να συνδέσει μια τέτοια περιφερειακή αναμέτρηση με πολύ ευρύτερη διεθνή ανάφλεξη, υποστηρίζοντας ότι θα μπορούσε να πυροδοτήσει ακόμη και παγκόσμια σύγκρουση.
Οι ισχυρισμοί του δεν αποτελούν, βέβαια, επίσημη ανακοίνωση της τουρκικής κυβέρνησης ούτε στρατιωτική εκτίμηση που μπορεί να αντιμετωπιστεί ως πρόβλεψη.
Αποκτούν όμως πολιτικό ενδιαφέρον επειδή εντάσσονται σε μια περίοδο κατά την οποία η ένταση στο Αιγαίο έχει επανέλθει και η Άγκυρα προωθεί εκ νέου θέσεις συνδεδεμένες με τη «Γαλάζια Πατρίδα».
«Η Ελλάδα μπορεί να χάσει το Αιγαίο»
Ο Καραγκιούλ στρέφεται ειδικά κατά της ελληνοϊσραηλινής στρατηγικής σχέσης.
Παρουσιάζει την Ελλάδα ως μέρος ενός ευρύτερου μετώπου που, κατά τη δική του ανάγνωση, διαμορφώνεται εναντίον της Τουρκίας.
Και προχωρεί στην απειλητική διατύπωση ότι μια ελληνική εμπλοκή σε σύγκρουση στο πλευρό του Ισραήλ «μπορεί να οδηγήσει στην απώλεια του Αιγαίου».
Σε άλλο σημείο, η ρητορική γίνεται ακόμη σκληρότερη, καθώς υποστηρίζει ότι η Ελλάδα θα μπορούσε να πληρώσει το τίμημα μέσω ακόμη και εδαφικής συρρίκνωσης.
Το πιο επικίνδυνο σημείο: Τα ελληνικά νησιά
Ο Τούρκος αναλυτής δεν περιορίζεται σε αφηρημένες αναφορές περί αλλαγής γεωπολιτικών συσχετισμών.
Εισάγει στο σενάριό του και τα ελληνικά νησιά.
Σύμφωνα με την παρουσίαση των θέσεών του, υποστηρίζει ότι σε περίπτωση πολέμου η κατάσταση στο Αιγαίο θα μπορούσε να μεταβληθεί μέσα σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα, περιγράφοντας ουσιαστικά ένα υποθετικό σενάριο τουρκικών επιχειρήσεων κατά ελληνικών νησιών.
Αυτό είναι και το σημείο όπου το κείμενό του περνά από μια —έστω ακραία— γεωπολιτική ανάλυση σε καθαρά αναθεωρητική ρητορική.
Βάζει στο κάδρο και τη Δυτική Θράκη
Ακόμη πιο σοβαρή είναι η αναφορά του στη Δυτική Θράκη.
Η φράση περί ενός νέου «χάρτη της Δυτικής Θράκης» εισάγει εδαφικό στοιχείο στην επιχειρηματολογία του και διευρύνει το υποθετικό μέτωπο πέρα από το Αιγαίο.
Παράλληλα, σε συναφείς αναφορές του εμπλέκει ακόμη και άλλους βαλκανικούς παράγοντες σε ένα υποθετικό σενάριο αποσταθεροποίησης της Ελλάδας.
Και νέα τουρκική επέμβαση στην ΚύπροΑπό το σενάριο Καραγκιούλ δεν απουσιάζει η Κύπρος.
Η Κυπριακή Δημοκρατία εμφανίζεται μαζί με την Ελλάδα και το Ισραήλ ως τμήμα της περιφερειακής αρχιτεκτονικής που ο ίδιος θεωρεί ανταγωνιστική προς την Τουρκία.
Στο ακραίο πολεμικό σενάριο που αναπτύσσει περιλαμβάνονται αναφορές ακόμη και σε νέα τουρκική στρατιωτική επέμβαση στην Κύπρο.
Γιατί έχει σημασία τώρα η συγκεκριμένη ρητορική
Το timing είναι κρίσιμο.
Μόλις στις 16 Αυγούστου, η Τουρκία προχώρησε με δύο προεδρικά διατάγματα του Ερντογάν στην ανακήρυξη «εθνικών θαλάσσιων πάρκων» στο Βόρειο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.
Οι τουρκικοί χάρτες αποτυπώνουν πάγιες θέσεις της Άγκυρας για τα θαλάσσια δικαιώματα των ελληνικών νησιών, ενώ η ελληνική πλευρά θεωρεί ότι οι συγκεκριμένες χωροθετήσεις επιχειρούν να δημιουργήσουν τετελεσμένα σε μη οριοθετημένες θαλάσσιες ζώνες.
Άρα οι δηλώσεις Καραγκιούλ δεν εμφανίζονται σε πολιτικό κενό.
Έρχονται σε μια περίοδο κατά την οποία θαλάσσια πάρκα, υφαλοκρηπίδα, ενεργειακές διασυνδέσεις και η ευρύτερη ελληνοτουρκική διαφορά επανέρχονται ταυτόχρονα στην πρώτη γραμμή.
Από τη «Γαλάζια Πατρίδα» στη ρητορική αλλαγής συνόρων
Εδώ βρίσκεται και το πραγματικό γεωπολιτικό ενδιαφέρον.
Η «Γαλάζια Πατρίδα» βασίζεται σε συγκεκριμένη τουρκική αντίληψη για τη θαλάσσια δικαιοδοσία στην Ανατολική Μεσόγειο και το Αιγαίο.
Ο Καραγκιούλ πηγαίνει πολύ μακρύτερα.
Δεν μιλά μόνο για ΑΟΖ, υφαλοκρηπίδα ή θαλάσσιες ζώνες.
Μιλά για το τι θα μπορούσε, κατά τον ίδιο, να συμβεί μετά από έναν πόλεμο.
Και μεταφέρει έτσι τη συζήτηση από τον νομικό ανταγωνισμό για τις θαλάσσιες ζώνες σε μια ρητορική στρατιωτικής αναθεώρησης του status quo.
Δεν είναι «πρόβλεψη» – Είναι όμως ένα παράθυρο στο ακραίο τουρκικό αναθεωρητικό λόγο
Εδώ χρειάζεται μία σημαντική διάκριση.
Οι απόψεις Καραγκιούλ δεν πρέπει να παρουσιαστούν ως επίσημο σχέδιο Ερντογάν, ούτε ως αξιόπιστη πρόβλεψη ότι επίκειται ελληνοτουρκικός πόλεμος.
Αυτό δεν προκύπτει από τα διαθέσιμα στοιχεία.
Έχουν όμως αξία ως ένδειξη ενός πολύ πιο επιθετικού ρεύματος στον τουρκικό δημόσιο λόγο.
Και το timing κάνει αυτό το ρεύμα περισσότερο ενδιαφέρον: τα τουρκικά θαλάσσια πάρκα επαναφέρουν τη «Γαλάζια Πατρίδα», η ένταση με την Ελλάδα αυξάνεται και η Ανατολική Μεσόγειος βρίσκεται σε περίοδο βαθιάς αναδιάταξης λόγω της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή και της αυξανόμενης αντιπαράθεσης Τουρκίας–Ισραήλ.
Γι’ αυτό και η πιο ανησυχητική πλευρά του κειμένου δεν είναι η πιθανότητα να επαληθευτεί το πολεμικό σενάριο που περιγράφει.
Είναι ότι Αιγαίο, Θράκη και Κύπρος εμφανίζονται ξανά, έστω στον ακραίο τουρκικό δημόσιο λόγο, όχι ως πεδία διαφορών προς επίλυση αλλά ως γεωγραφία που θα μπορούσε να αλλάξει διά της ισχύος.