Η Τουρκία θέλει συμφωνία μεταξύ Ισραήλ και Συρίας.
Όχι όμως οποιαδήποτε συμφωνία.
Πίσω από τη θετική στάση της Άγκυρας απέναντι στις αμερικανικής διαμεσολάβησης συνομιλίες Ισραήλ–Συρίας βρίσκεται μια πολύ μεγαλύτερη γεωπολιτική εξίσωση: ποιος θα έχει τον στρατηγικό πρώτο λόγο στη μεταπολεμική Συρία και μέχρι πού μπορεί να φτάσει η στρατιωτική παρουσία της Τουρκίας χωρίς να προκαλέσει ισραηλινή αντίδραση.
Το Al-Monitor αποκαλύπτει ότι η Άγκυρα καλωσορίζει τις συνομιλίες, αλλά παραμένει βαθιά επιφυλακτική ως προς το εάν το Ισραήλ είναι πραγματικά διατεθειμένο να αποδεχθεί μια ισχυρότερη συριακή κυβέρνηση η οποία θα στηρίζεται πολιτικά και στρατιωτικά από την Τουρκία.
Και πλέον το ζήτημα δεν είναι θεωρητικό.
Η ισραηλινή επίθεση της 18ης Αυγούστου στην αεροπορική βάση Abu al-Duhur, μόλις περίπου 70 χιλιόμετρα από τα τουρκικά σύνορα, έδειξε πόσο εύκολα η αντιπαράθεση μπορεί να περάσει από τη διπλωματία στο στρατιωτικό πεδίο.
Η μυστική διπλωματία στην Ιορδανία
Στο επίκεντρο της νέας προσπάθειας αποκλιμάκωσης βρίσκεται η Ουάσιγκτον.
Ο υπουργός Εξωτερικών της Συρίας Asaad al-Shibani και ο επικεφαλής της Mossad Roman Gofman πραγματοποίησαν την περασμένη Κυριακή συνομιλίες στην Ιορδανία υπό αμερικανική διαμεσολάβηση.
Στόχος ήταν διπλός:
η αποκλιμάκωση μεταξύ Ισραήλ και Συρίας και η επανεκκίνηση των διαπραγματεύσεων για μια νέα συμφωνία ασφαλείας.
Ωστόσο, στο τραπέζι μπήκε και ένας τρίτος παίκτης που τυπικά δεν ήταν μέρος της διμερούς διαπραγμάτευσης:
η Τουρκία.
Σύμφωνα με το Al-Monitor, στις συζητήσεις εξετάστηκε και η αυξανόμενη ένταση Ισραήλ–Τουρκίας μετά το ισραηλινό χτύπημα στην Abu al-Duhur.
Αυτό είναι το στοιχείο που μετατρέπει μια ισραηλινοσυριακή διαπραγμάτευση σε πολύ ευρύτερο γεωπολιτικό παζάρι.
Abu al-Duhur: Η βάση που άλλαξε την εξίσωση
Η αεροπορική βάση Abu al-Duhur βρίσκεται στη βόρεια Συρία, σε απόσταση περίπου 70 χιλιομέτρων από τα τουρκικά σύνορα.
Στις 18 Αυγούστου, το Ισραήλ πραγματοποίησε επίθεση εναντίον της εγκατάστασης.
Η ισραηλινή πλευρά συνέδεσε την επιχείρηση με πληροφορίες περί τουρκικών προσπαθειών εγκατάστασης προηγμένης στρατιωτικής τεχνολογίας στη συγκεκριμένη βάση.
Η Άγκυρα απέρριψε τον ισχυρισμό.
Παράλληλα, κατηγόρησε τον Μπενιαμίν Νετανιάχου ότι χρησιμοποιεί τη στρατιωτική ένταση για να ενισχύσει την πολιτική του θέση ενόψει των ισραηλινών βουλευτικών εκλογών του Οκτωβρίου.
Το πραγματικό μήνυμα της επίθεσης, ωστόσο, είναι δύσκολο να αγνοηθεί:
το Ισραήλ δεν θέλει να δει τη Συρία να μετατρέπεται σε προκεχωρημένο χώρο στρατιωτικής ισχύος της Τουρκίας.
Η μεγάλη τουρκική επιδίωξη
Για την Άγκυρα, η Συρία μετά την πτώση του καθεστώτος Άσαντ αποτελεί μια ιστορική ευκαιρία.
Η κυβέρνηση του Ahmed al-Sharaa έχει στενές σχέσεις με την Τουρκία και η Άγκυρα επιδιώκει μια Συρία:
πολιτικά σταθερή, εδαφικά ενιαία, χωρίς αυτόνομη κουρδική στρατιωτική δομή στα σύνορά της και με την Τουρκία ως βασικό εταίρο στην ασφάλεια, στην οικονομική ανοικοδόμηση και στη στρατιωτική αναδιοργάνωση.
Για τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, μια ισχυρή και φιλική Δαμασκός μπορεί να αποτελέσει στρατηγικό πολλαπλασιαστή ισχύος.
Αλλά αυτό ακριβώς είναι που δημιουργεί πρόβλημα στο Ισραήλ.
Το Ισραήλ δεν θέλει έναν νέο ισχυρό παίκτη στη Συρία
Η ισραηλινή στρατηγική μετά την ανατροπή Άσαντ βασίζεται σε διαφορετική λογική.
Η Ιερουσαλήμ θέλει να αποτρέψει την επανεμφάνιση οποιασδήποτε στρατιωτικής απειλής από τη συριακή επικράτεια.
Για χρόνια αυτή η απειλή προερχόταν κυρίως από το Ιράν, τη Hezbollah και τις φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές.
Η δραματική υποχώρηση της ιρανικής επιρροής άλλαξε το τοπίο.
Αλλά δεν εξαφάνισε το ισραηλινό δίλημμα.
Δημιούργησε ένα καινούργιο:
τι συμβαίνει εάν το κενό που άφησε το Ιράν καλυφθεί από την Τουρκία;
Η Άγκυρα είναι μέλος του ΝΑΤΟ, διαθέτει τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό της Συμμαχίας και έχει πολύ μεγαλύτερες συμβατικές στρατιωτικές δυνατότητες από τις φιλοϊρανικές οργανώσεις που δραστηριοποιούνταν στη Συρία.
Για το Ισραήλ, επομένως, η προοπτική μόνιμων τουρκικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων σε κρίσιμες συριακές βάσεις δημιουργεί μια εντελώς διαφορετική στρατηγική εξίσωση.
Γιατί λοιπόν η Τουρκία θέλει συμφωνία Ισραήλ–Συρίας;
Εδώ βρίσκεται το φαινομενικό παράδοξο.
Εάν Άγκυρα και Ιερουσαλήμ ανταγωνίζονται για τη Συρία, γιατί η Τουρκία στηρίζει μια συμφωνία μεταξύ Ισραήλ και Δαμασκού;
Διότι μια ελεγχόμενη συμφωνία μπορεί να εξυπηρετεί περισσότερο τα τουρκικά συμφέροντα από μια ανεξέλεγκτη στρατιωτική αντιπαράθεση.
Η Άγκυρα χρειάζεται σταθερότητα για να εδραιώσει την επιρροή της στη Συρία.
Κάθε ισραηλινή αεροπορική επιδρομή αποδυναμώνει την κυβέρνηση al-Sharaa, καθυστερεί την ανοικοδόμηση των συριακών ενόπλων δυνάμεων και περιορίζει τη δυνατότητα της Δαμασκού να αποκαταστήσει την κρατική της κυριαρχία.
Άρα μια συμφωνία ασφαλείας Ισραήλ–Συρίας θα μπορούσε να λειτουργήσει προς όφελος της Τουρκίας — εφόσον δεν επιβάλει περιορισμούς που ακυρώνουν τη στρατηγική σχέση Άγκυρας–Δαμασκού.
Οι κόκκινες γραμμές της Άγκυρας
Η τουρκική στρατηγική μπορεί να συμπυκνωθεί σε τρεις βασικές επιδιώξεις.
Πρώτον, η Τουρκία δεν θέλει μια μόνιμα αδύναμη και κατακερματισμένη Συρία.
Δεύτερον, δεν θέλει το Ισραήλ να αποκτήσει δυνατότητα να καθορίζει ποια στρατιωτική ισχύ μπορεί να αναπτύξει η κυβέρνηση της Δαμασκού στο ίδιο της το έδαφος.
Και τρίτον, δεν θέλει η ισραηλινή στρατιωτική δράση να περιορίσει τη δική της στρατηγική παρουσία.
Γι’ αυτό η Άγκυρα μπορεί ταυτόχρονα να υποστηρίζει τις συνομιλίες και να συγκρούεται με το Ισραήλ για το περιεχόμενο μιας μελλοντικής συμφωνίας.
Και οι κόκκινες γραμμές του Ισραήλ
Από την άλλη πλευρά, το Ισραήλ δεν θέλει να αντικαταστήσει μια απειλή με μια άλλη.
Η απομάκρυνση του Ιράν από μεγάλο μέρος της συριακής εξίσωσης ήταν τεράστιο στρατηγικό κέρδος.
Η δημιουργία όμως ενός δικτύου τουρκικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων σε συριακό έδαφος θα μπορούσε να δημιουργήσει έναν νέο παράγοντα στρατηγικής πίεσης.
Η Abu al-Duhur είναι χαρακτηριστική.
Η ισραηλινή επίθεση δείχνει ότι η Ιερουσαλήμ είναι διατεθειμένη να χρησιμοποιήσει στρατιωτική ισχύ όταν θεωρεί ότι παραβιάζονται οι δικές της κόκκινες γραμμές.
Και επειδή η βάση βρίσκεται τόσο κοντά στην Τουρκία, κάθε επανάληψη παρόμοιας επιχείρησης αυξάνει τον κίνδυνο λάθους υπολογισμού.
Ο φόβος μιας άμεσης Τουρκίας–Ισραήλ σύγκρουσης
Αυτό ακριβώς ανησυχεί την Ουάσιγκτον.
Το Al-Monitor επισημαίνει ότι η εγγύτητα της ισραηλινής επίθεσης στα τουρκικά σύνορα ενίσχυσε τους φόβους για άμεση αντιπαράθεση μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ και οδήγησε τις ΗΠΑ να εντείνουν τις προσπάθειες αποκλιμάκωσης.
Η αμερικανική κυβέρνηση βρίσκεται μπροστά σε ένα εξαιρετικά δύσκολο πρόβλημα.
Το Ισραήλ είναι ο σημαντικότερος στρατηγικός εταίρος των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή.
Η Τουρκία είναι σύμμαχος στο ΝΑΤΟ και ελέγχει ένα κρίσιμο γεωγραφικό τόξο από τη Μαύρη Θάλασσα έως την Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή.
Η Ουάσιγκτον δεν μπορεί εύκολα να επιτρέψει σε δύο κρίσιμους εταίρους της να μετατρέψουν τη Συρία σε πεδίο στρατιωτικής αντιπαράθεσης.
Η Ουάσιγκτον θέλει κανόνες πριν γίνει το λάθος
Γι’ αυτό η αμερικανική διπλωματία δεν επιχειρεί μόνο να φέρει Ισραήλ και Συρία πιο κοντά.
Προσπαθεί έμμεσα να δημιουργήσει κανόνες συνύπαρξης μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας μέσα στη Συρία.
Ο στόχος είναι πρακτικός:
να καθοριστούν κόκκινες γραμμές, να περιοριστεί ο κίνδυνος λανθασμένης εκτίμησης και να δημιουργηθούν μηχανισμοί επικοινωνίας πριν μια αεροπορική επιδρομή ή μια τουρκική στρατιωτική ανάπτυξη οδηγήσει σε άμεση σύγκρουση.
Η Συρία μετατρέπεται έτσι σε ένα είδος γεωπολιτικού stress test για τις σχέσεις Ουάσιγκτον–Άγκυρας–Ιερουσαλήμ.
Το πρόβλημα λέγεται Νετανιάχου – και Οκτώβριος
Υπάρχει και ένας βραχυπρόθεσμος πολιτικός παράγοντας.
Σύμφωνα με το Al-Monitor, η Τουρκία βλέπει περιορισμένες πιθανότητες μιας διαρκούς συνεννόησης πριν από τις ισραηλινές εκλογές.
Η Άγκυρα θεωρεί ότι το πολιτικό περιβάλλον στο Ισραήλ δυσκολεύει τους συμβιβασμούς.
Αυτό εξηγεί και τη φαινομενικά αντιφατική τουρκική στάση:
η Τουρκία θέλει τις συνομιλίες να συνεχιστούν, θέλει να αποφευχθεί η στρατιωτική κλιμάκωση, αλλά δεν θεωρεί ακόμη ώριμες τις συνθήκες για μια οριστική διευθέτηση.
Με άλλα λόγια, η Άγκυρα θέλει να αγοράσει χρόνο χωρίς να παραχωρήσει στρατηγικό χώρο.
Η μάχη δεν είναι τελικά για μία αεροπορική βάση
Η Abu al-Duhur είναι το σύμπτωμα.
Το πραγματικό ζήτημα είναι πολύ μεγαλύτερο.
Μετά την ανατροπή του Άσαντ και την υποχώρηση της ιρανικής επιρροής, η Συρία βρίσκεται ξανά σε διαδικασία ανακατανομής ισχύος.
Και δύο από τους σημαντικότερους περιφερειακούς παίκτες έχουν διαφορετικά οράματα για την επόμενη ημέρα.
Η Τουρκία θέλει μια ισχυρή, ενιαία και φιλική Συρία.
Το Ισραήλ θέλει μια Συρία που δεν θα μπορεί ποτέ ξανά να αποτελέσει σοβαρή στρατιωτική απειλή.
Αυτές οι δύο επιδιώξεις δεν είναι κατ’ ανάγκη ασύμβατες.
Μπορούν όμως να γίνουν ασύμβατες εάν η ενίσχυση της Δαμασκού συνδεθεί με βαθιά τουρκική στρατιωτική παρουσία.
Η μεγάλη εικόνα: Ποιος θα γεμίσει το κενό που άφησε το Ιράν;
Αυτό είναι τελικά το μεγαλύτερο γεωπολιτικό ερώτημα.
Για περισσότερο από μία δεκαετία, η βασική ισραηλινή στρατηγική στη Συρία ήταν η ανάσχεση του Ιράν.
Σήμερα η εξίσωση μεταβάλλεται.
Το Ιράν έχει χάσει σημαντικό μέρος της παλαιάς επιρροής του και η Τουρκία επιχειρεί να αναδειχθεί στον σημαντικότερο εξωτερικό εταίρο της νέας Δαμασκού.
Το Ισραήλ δεν αντιμετωπίζει την Τουρκία όπως αντιμετώπιζε το Ιράν.
Αλλά ούτε είναι διατεθειμένο να της παραχωρήσει ανεξέλεγκτο στρατηγικό βάθος στη Συρία.
Και εδώ βρίσκεται η ουσία των συνομιλιών που τώρα προωθούν οι Ηνωμένες Πολιτείες.
Δεν πρόκειται μόνο για μια πιθανή συμφωνία Ισραήλ–Συρίας.
Πίσω από αυτή διαπραγματεύεται έμμεσα και μια δεύτερη ισορροπία:
Ισραήλ–Τουρκία.
Εάν αυτή η ισορροπία βρεθεί, η Συρία μπορεί να περάσει από τη φάση του πολέμου στη φάση μιας δύσκολης περιφερειακής σταθεροποίησης.
Εάν όχι, η χώρα κινδυνεύει να γίνει το επόμενο πεδίο όπου δύο από τις ισχυρότερες στρατιωτικές δυνάμεις της περιοχής θα δοκιμάσουν στην πράξη τις κόκκινες γραμμές η μία της άλλης.
Και τότε το ερώτημα δεν θα είναι πλέον γιατί η Τουρκία υποστηρίζει τις συνομιλίες.
Θα είναι εάν η Ουάσιγκτον προλαβαίνει να δημιουργήσει τους κανόνες πριν Άγκυρα και Ιερουσαλήμ περάσουν από την αποτροπή στην άμεση αντιπαράθεση.
Πηγή: pagenews.gr