Μία από τις μεγαλύτερες αλλά και λιγότερο γνωστές περιουσίες του ελληνικού Δημοσίου βρίσκεται μέσα στο ίδιο το Εθνικό Σύστημα Υγείας.
Διαμερίσματα, καταστήματα, οικόπεδα, πολυκατοικίες και ακίνητα που έχουν περιέλθει επί δεκαετίες σε νοσοκομεία και φορείς του Υπουργείου Υγείας μέσω δωρεών και κληροδοτημάτων συνθέτουν ένα τεράστιο χαρτοφυλάκιο, χωρίς μέχρι σήμερα να υπάρχει πλήρης, ενιαία εικόνα για το τι ακριβώς διαθέτει το Δημόσιο.
Ο Άδωνις Γεωργιάδης, μιλώντας στον ΣΚΑΪ και τον Άρη Πορτοσάλτε, αποκάλυψε το μέγεθος του προβλήματος αλλά και το σχέδιο που βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη.
«Κατά εκτίμηση της υπηρεσίας έχουμε περίπου 4.500 έως 5.000 ακίνητα. Τα ακίνητα αυτά είναι διαφόρων κατηγοριών. Είναι μαγαζιά, είναι διαμερίσματα, είναι οικόπεδα, είναι πολυκατοικίες».
Το σημαντικότερο όμως είναι το επόμενο βήμα: για πρώτη φορά το Υπουργείο επιχειρεί να μετατρέψει αυτή τη διάσπαρτη και συχνά αναξιοποίητη περιουσία σε ένα ενιαίο real estate portfolio του ΕΣΥ.
«Ίσως η μεγαλύτερη μεταρρύθμιση της θητείας μου»
Ο υπουργός Υγείας δεν έκρυψε τη σημασία που αποδίδει στο εγχείρημα.
«Ίσως η πιο μεγάλη μεταρρύθμιση της θητείας μου, που δεν θα απολαύσω εγώ ως υπουργός, αλλά θα την παραδώσω σε επόμενο υπουργό σε περίπου 24 μήνες», ανέφερε.
Η διάρκεια του έργου είναι 24 μήνες.
Στο διάστημα αυτό προβλέπεται να πραγματοποιηθεί πλήρης ηλεκτρονική καταγραφή της περιουσίας, να δημιουργηθεί ηλεκτρονική ταυτότητα για κάθε ακίνητο και να αποτυπωθούν οι τεχνικές, πολεοδομικές και νομικές εκκρεμότητές του.
Αυτό είναι κρίσιμο, καθώς μεγάλο μέρος της συγκεκριμένης περιουσίας έχει προκύψει από δωρεές ανθρώπων προς νοσοκομεία μέσα σε διάστημα ακόμη και ενάμιση αιώνα.
«Είναι δωρεές 1,5 αιώνα προς το Εθνικό Σύστημα Υγείας διαφόρων ανθρώπων που άφηναν τα ακίνητά τους στα διάφορα νοσοκομεία», εξήγησε ο Γεωργιάδης.
Το πρόβλημα: Κανείς δεν είχε συνολική εικόνα
Η ουσία της μεταρρύθμισης φαίνεται από ένα απλό ερώτημα που έθεσε ο ίδιος ο υπουργός:
γνώριζε μέχρι σήμερα ένας υπουργός Υγείας πόσα ακίνητα διαθέτει συνολικά το Υπουργείο, τα νοσοκομεία και οι εποπτευόμενοι φορείς;
Η απάντηση, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι όχι.
Κάθε νοσοκομείο διαχειριζόταν αποσπασματικά τη δική του περιουσία, ενώ δεν υπήρχε ένα κεντρικό σύστημα που να επιτρέπει στην πολιτική ηγεσία να γνωρίζει τι διαθέτει, πόσο αξίζει, εάν αποδίδει εισόδημα ή ακόμη και εάν υπάρχουν νομικές εκκρεμότητες.
Αυτό ακριβώς επιχειρεί τώρα να αλλάξει.
Ηλεκτρονική ταυτότητα για κάθε ακίνητο
Ο στόχος δεν είναι απλώς να δημιουργηθεί μια λίστα διευθύνσεων.
Για κάθε ιδιοκτησία θα πρέπει να υπάρχει πλήρης ηλεκτρονικός φάκελος.
«Πλήρης ηλεκτρονική καταγραφή όλων των ακινήτων, δημιουργία ηλεκτρονικής ταυτότητας σε κάθε ακίνητο και τακτοποίηση μέσω μηχανικών όλων των εκκρεμοτήτων του κάθε ακινήτου», περιέγραψε ο υπουργός.
Αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να είναι γνωστό εάν ένα ακίνητο έχει δηλωθεί σωστά στο Κτηματολόγιο, εάν υπάρχουν αυθαίρετες κατασκευές, ποιες παρεμβάσεις χρειάζονται και ποια είναι η πραγματική νομική εικόνα της ιδιοκτησίας.
Σε 24 μήνες ο υπουργός Υγείας θα βλέπει όλη την περιουσία του ΕΣΥ
Εφόσον το έργο ολοκληρωθεί όπως σχεδιάζεται, το Υπουργείο Υγείας θα αποκτήσει για πρώτη φορά μια πλήρη εικόνα αυτού του χαρτοφυλακίου.
«Σε 24 μήνες από σήμερα ο τότε υπουργός Υγείας θα έχει για πρώτη φορά στην ιστορία της Ελληνικής Δημοκρατίας τη συνολική εικόνα όλων των ακινήτων του Υπουργείου Υγείας, που είναι πολλές χιλιάδες».
Και τότε ανοίγει το πραγματικά ενδιαφέρον κεφάλαιο.
Τι μπορεί να κάνει το ΕΣΥ με αυτή την περιουσία;
Ενοικίαση, ανακαίνιση, κοινωνική χρήση – Ένα νέο «ταμείο» για το ΕΣΥ
Η απάντηση του Γεωργιάδη δείχνει ότι η κυβέρνηση δεν βλέπει το project ως μια απλή διοικητική απογραφή.
Ο μελλοντικός υπουργός Υγείας θα μπορεί να γνωρίζει ποια ακίνητα αξίζει να ενοικιαστούν, ποια μπορούν να ανακαινιστούν, ποια θα μπορούσαν να παραχωρηθούν για δημόσιες χρήσεις και ποια έχουν δυνατότητα οικονομικής αξιοποίησης.
«Θα μπορεί να πάρει αποφάσεις: τι θέλει να νοικιάσει, τι θέλει να κάνει με μακροχρόνιες μισθώσεις, τι θέλει να δώσει σε έναν δήμο, τι θέλει να ανακαινίσει», εξήγησε.
Αυτό δημιουργεί μια εντελώς νέα προοπτική για το ΕΣΥ.
Περιουσία που σήμερα δεν αποδίδει τίποτα μπορεί δυνητικά να δημιουργεί έσοδα τα οποία θα επιστρέφουν στη δημόσια Υγεία.
«Τεράστιος οικονομικός πόρος για το ΕΣΥ»
Ο Άδωνις Γεωργιάδης το είπε ακόμη πιο καθαρά:
«Είναι ένα συγκλονιστικό εργαλείο που θα δημιουργήσει έναν τεράστιο οικονομικό πόρο για το ΕΣΥ, που σήμερα τον αφήνουμε και χάνεται».
Εδώ βρίσκεται και το μεγάλο οικονομικό ενδιαφέρον του σχεδίου.
Το ΕΣΥ αναζητά διαρκώς πρόσθετους πόρους για προσωπικό, εξοπλισμό, κτίρια και νέες υπηρεσίες.
Η αξιοποίηση της ίδιας της περιουσίας του μπορεί να δημιουργήσει μια συμπληρωματική πηγή εσόδων χωρίς να απαιτείται κάθε φορά νέα φορολογία ή αποκλειστικά πρόσθετη χρηματοδότηση από τον κρατικό προϋπολογισμό.
Δεν σημαίνει ότι κάθε ακίνητο είναι εμπορικά αξιοποιήσιμο ούτε ότι μπορεί αυτομάτως να αποφέρει έσοδα.
Σημαίνει όμως ότι για πρώτη φορά το κράτος θα γνωρίζει τι έχει στα χέρια του.
Το παράδειγμα της Σύρου: Ζητούν σπίτια οι γιατροί και δίπλα υπάρχει κλειστή πολυκατοικία
Η πιο χαρακτηριστική περίπτωση που περιέγραψε ο υπουργός αφορά τη Σύρο.
Στα νησιά, ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα στην προσέλκυση γιατρών δεν είναι μόνο ο μισθός.
Είναι η κατοικία.
Η τουριστική ανάπτυξη έχει εκτοξεύσει σε αρκετές περιοχές το κόστος των ενοικίων και έχει περιορίσει τη διαθεσιμότητα κατοικιών για γιατρούς, νοσηλευτές και άλλους δημόσιους λειτουργούς.
Και εκεί ο Γεωργιάδης έδωσε ένα εντυπωσιακό παράδειγμα:
«Πάω, ας πούμε, στη Σύρο. Μου φωνάζουν να έχουν κατοικίες οι γιατροί. Και την ώρα που μου το λένε αυτό, μου δείχνουν δίπλα μια πολυκατοικία κολλητά στο νοσοκομείο, κλειστή, που είναι του νοσοκομείου».
Αυτό ακριβώς δείχνει γιατί το real estate του ΕΣΥ μπορεί να συνδεθεί απευθείας με την ίδια την πολιτική Υγείας.
Από εγκαταλελειμμένο ακίνητο σε κατοικία γιατρού
Εφόσον ένα τέτοιο κτίριο είναι τεχνικά και νομικά κατάλληλο, η ανακαίνισή του μπορεί να δημιουργήσει κατοικίες για γιατρούς που μετακινούνται σε νησιωτικές ή δυσπρόσιτες περιοχές.
Έτσι, ένα ακίνητο που σήμερα αποτελεί κόστος ή παραμένει κλειστό μπορεί να λειτουργήσει ως κίνητρο στελέχωσης του ΕΣΥ.
Και αυτή ίσως είναι η πιο ενδιαφέρουσα διάσταση της μεταρρύθμισης.
Η αξιοποίηση δεν σημαίνει μόνο «βγάζω ένα ακίνητο προς μίσθωση».
Μπορεί να σημαίνει ότι το κράτος χρησιμοποιεί την περιουσία του για να λύσει πραγματικά προβλήματα λειτουργίας της δημόσιας Υγείας.
Η δεύτερη αξία είναι η διαφάνεια
Ο Γεωργιάδης συνέδεσε το project και με ένα δεύτερο ζήτημα: τη διαφάνεια.
Όταν δεν υπάρχει ενιαία βάση, είναι πολύ δυσκολότερο να γνωρίζει το Δημόσιο ποιος χρησιμοποιεί ένα ακίνητο, με ποιους όρους και εάν αυτό αποδίδει όσα θα έπρεπε.
Με μία ενιαία ηλεκτρονική αποτύπωση, κάθε περιουσιακό στοιχείο γίνεται ορατό.
«Είναι ένα τεράστιο εργαλείο διαφάνειας», υποστήριξε ο υπουργός.
Και αυτή η παράμετρος είναι ιδιαίτερα σημαντική σε ένα χαρτοφυλάκιο που δημιουργήθηκε σε βάθος δεκαετιών και βρίσκεται κατανεμημένο σε δεκάδες διαφορετικούς φορείς.
Το real estate του ΕΣΥ μπορεί να γίνει μέρος της μεταρρύθμισης του συστήματος
Η μεταρρύθμιση αυτή δεν έχει την άμεση ορατότητα ενός νέου νοσοκομείου ή ενός νέου Τμήματος Επειγόντων Περιστατικών.
Μπορεί όμως να έχει βαθύτερη οικονομική επίδραση.
Γιατί το ΕΣΥ έχει δύο μεγάλες ανάγκες:
να χρησιμοποιεί καλύτερα τα χρήματά του και να χρησιμοποιεί καλύτερα την περιουσία που ήδη έχει.
Εάν η καταγραφή ολοκληρωθεί, εάν οι νομικές εκκρεμότητες λυθούν και εάν ακολουθήσει συστηματική αξιοποίηση με διαφάνεια, τότε οι χιλιάδες ιδιοκτησίες του Υπουργείου και των νοσοκομείων μπορούν να μετατραπούν από αδρανή περιουσία σε πραγματικό εργαλείο πολιτικής Υγείας.
Για τον Άδωνι Γεωργιάδη, το στοίχημα είναι ακριβώς αυτό:
«Ένας τεράστιος οικονομικός πόρος για το ΕΣΥ που σήμερα τον αφήνουμε και χάνεται».
Και το παράδειγμα της Σύρου δείχνει ότι το όφελος δεν χρειάζεται να μετριέται μόνο σε ευρώ.
Μπορεί να μετριέται και σε έναν γιατρό που τελικά θα δεχθεί να υπηρετήσει σε ένα νησί επειδή το ΕΣΥ μπορεί να του προσφέρει σπίτι.
