Η σύγκρουση ΗΠΑ–Ιράν περνά σε μια νέα και δυνητικά πολύ πιο επικίνδυνη φάση.
Οι αμερικανικές δυνάμεις έπληξαν το Σάββατο τρία ιρανικά πετρελαιοφόρα, μετά την εκτόξευση βαλλιστικών πυραύλων από τους Φρουρούς της Επανάστασης εναντίον δύο πολεμικών πλοίων των ΗΠΑ.
Το σημαντικότερο όμως δεν είναι μόνο ο αριθμός των πλοίων που χτυπήθηκαν.
Είναι ο στόχος που επέλεξε η Ουάσιγκτον.
Ένα από τα δεξαμενόπλοια βρισκόταν στα ανοικτά του νησιού Χαργκ, της καρδιάς του ιρανικού συστήματος εξαγωγής πετρελαίου. Και η αμερικανική στρατιωτική ηγεσία συνοδεύει πλέον τα πλήγματα με μια πολύ ευρύτερη απειλή: εάν η Τεχεράνη συνεχίσει να στοχεύει αμερικανικές δυνάμεις, οι ΗΠΑ μπορεί να καταστρέψουν τον «περιορισμένο και εκτεθειμένο πετρελαϊκό στόλο» του Ιράν.
Αυτό μετατρέπει την αντιπαράθεση από μια αμιγώς στρατιωτική σύγκρουση σε πόλεμο οικονομικής εξουθένωσης.
Η νέα εξίσωση της CENTCOM: «Δύο δικά μας, τρία δικά σας»
Σύμφωνα με την U.S. Central Command, οι Φρουροί της Επανάστασης εκτόξευσαν βαλλιστικούς πυραύλους προς δύο αμερικανικά πολεμικά πλοία που επιχειρούσαν στην περιοχή.
Η CENTCOM ανέφερε ότι επρόκειτο για αμερικανικό αεροπλανοφόρο και αντιτορπιλικό κατευθυνόμενων πυραύλων, τα οποία απέφυγαν τις επιθέσεις. Κανένας Αμερικανός στρατιωτικός δεν τραυματίστηκε.
Η απάντηση ήταν άμεση.
Ο επικεφαλής της CENTCOM, ναύαρχος Μπραντ Κούπερ, έστειλε μήνυμα που ουσιαστικά εισάγει μια νέα λογική δυσανάλογου οικονομικού κόστους:
«Το μήνυμα προς τους Φρουρούς της Επανάστασης πρέπει να είναι σαφές: αν πυροβολήσετε δύο δικά μας πλοία, θα σας επιβάλουμε ακόμη μεγαλύτερο οικονομικό κόστος — βγάζοντας εκτός τρία δικά σας».
Και πρόσθεσε την ακόμη βαρύτερη προειδοποίηση:
«Δεν θα διστάσουμε να υπερασπιστούμε τις αμερικανικές δυνάμεις και, εάν χρειαστεί, να καταστρέψουμε τον περιορισμένο και εκτεθειμένο πετρελαϊκό στόλο του Ιράν».
Downy, Stark 1 και Kylo: Οι τρεις στόχοι
Η CENTCOM έδωσε περισσότερες λεπτομέρειες για την επιχείρηση.
Σύμφωνα με την αμερικανική εκδοχή:
- το M/T Downy χτυπήθηκε στα ανοικτά του Χαργκ και τέθηκε μόνιμα εκτός λειτουργίας,
- το M/T Stark 1 χτυπήθηκε κοντά στο Τζασκ και επίσης ακινητοποιήθηκε,
- το άφορτο M/T Kylo, γνωστό και ως Noxen, καταστράφηκε στον Κόλπο του Ομάν, αφού προηγουμένως δόθηκε εντολή στο πλήρωμά του να εγκαταλείψει το πλοίο.
Η αμερικανική πλευρά υποστηρίζει ότι τα τρία δεξαμενόπλοια αποτελούσαν τμήμα ενός δικτύου μεταφοράς πετρελαίου δισεκατομμυρίων δολαρίων, το οποίο χρηματοδοτεί τους Φρουρούς της Επανάστασης και περιφερειακούς συμμάχους τους.
Η συγκεκριμένη αιτιολόγηση είναι θέση της CENTCOM και όχι ανεξάρτητα διαπιστωμένο στοιχείο για κάθε πλοίο.
Το Χαργκ είναι η πραγματική κόκκινη γραμμή
Το πιο σημαντικό γεωπολιτικό στοιχείο βρίσκεται αλλού.
Στο Χαργκ.
Πριν από τον πόλεμο, περίπου το 90% των ιρανικών εξαγωγών αργού περνούσε από το νησί. Πρόκειται επομένως όχι απλώς για μία ακόμη ενεργειακή εγκατάσταση, αλλά για έναν από τους σημαντικότερους κόμβους οικονομικής επιβίωσης της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Μέχρι τώρα, η Ουάσιγκτον είχε χρησιμοποιήσει την απειλή εναντίον του Χαργκ ως μοχλό πίεσης χωρίς να καταστρέψει τον βασικό εξαγωγικό κόμβο.
Το σημερινό χτύπημα σε τάνκερ στα ανοικτά του νησιού δεν ισοδυναμεί με επίθεση στις ίδιες τις εγκαταστάσεις του Χαργκ.
Αλλά η απόσταση μεταξύ των δύο σεναρίων μικραίνει.
Και αυτό είναι που κάνει τη σημερινή εξέλιξη πολύ πιο σοβαρή από ακόμη μία ανταλλαγή πυρών.
Η στρατηγική αλλάζει: Από τις βάσεις στα έσοδα
Οι ΗΠΑ φαίνεται να στέλνουν πλέον ένα διαφορετικό μήνυμα στην Τεχεράνη.
Κάθε ιρανική στρατιωτική κλιμάκωση μπορεί να απαντάται όχι μόνο με πλήγματα σε στρατιωτικούς στόχους, αλλά με επιθέσεις σε περιουσιακά στοιχεία που παράγουν έσοδα για το ιρανικό κράτος.
Αυτό είναι ένα πολύ διαφορετικό είδος αποτροπής.
Το Ιράν μπορεί να αντικαταστήσει έναν πύραυλο.
Μπορεί να επισκευάσει μια βάση.
Η απώλεια όμως δεξαμενόπλοιων, η αδυναμία μεταφοράς αργού και η συρρίκνωση των εξαγωγικών διαδρομών πλήττουν άμεσα την οικονομική δυνατότητα της χώρας να χρηματοδοτεί έναν παρατεταμένο πόλεμο.
Η Ουάσιγκτον επιχειρεί επομένως να μεταφέρει το κόστος της σύγκρουσης εκεί όπου η Τεχεράνη είναι περισσότερο ευάλωτη: στο πετρέλαιο.
Η Τεχεράνη απειλεί με ακόμη βαρύτερα χτυπήματα
Το Ιράν απάντησε με προειδοποίηση για κλιμάκωση.
Η ιρανική στρατιωτική διοίκηση ανέφερε ότι εάν συνεχιστούν οι επιθέσεις κατά ιρανικών πλοίων και ο ναυτικός αποκλεισμός, τα πλήγματα εναντίον αμερικανικών πολεμικών πλοίων μπορεί να γίνουν εντονότερα και να επεκταθούν.
«Εάν συνεχιστούν η κακόβουλη δράση, η ανασφάλεια και η παρενόχληση ιρανικών πλοίων και ο ναυτικός αποκλεισμός του Ιράν, τα πλήγματα των Ενόπλων Δυνάμεων της Ισλαμικής Δημοκρατίας εναντίον αμερικανικών στρατιωτικών πλοίων στην περιοχή θα είναι σφοδρότερα από πριν και υπάρχει πιθανότητα επέκτασής τους», ανέφερε η ιρανική πλευρά, σύμφωνα με το Reuters.
Η απειλή έχει ιδιαίτερη βαρύτητα μετά τη χρήση βαλλιστικών πυραύλων εναντίον αμερικανικών ναυτικών μονάδων.
Μια επιτυχής προσβολή μεγάλου αμερικανικού πολεμικού πλοίου θα μπορούσε να οδηγήσει σε πολύ ισχυρότερη αμερικανική απάντηση.
Το νέο δόγμα: Στρατιωτική επίθεση, οικονομική τιμωρία
Εδώ αρχίζει να διαγράφεται η νέα στρατηγική εξίσωση.
Η CENTCOM δεν απάντησε στην απόπειρα πλήγματος κατά δύο πολεμικών πλοίων χτυπώντας απλώς δύο ιρανικές στρατιωτικές μονάδες.
Χτύπησε τρία πετρελαιοφόρα.
Δηλαδή η αμερικανική απάντηση σχεδιάστηκε ώστε να έχει μεγαλύτερο οικονομικό κόστος από το στρατιωτικό όφελος που επιδίωκε το Ιράν.
Εάν αυτή η λογική συνεχιστεί, η Ουάσιγκτον μπορεί να επιχειρήσει να δημιουργήσει μια νέα αποτρεπτική εξίσωση:
κάθε ιρανική επίθεση θα αφαιρεί από την Τεχεράνη ένα κομμάτι της δυνατότητάς της να εξάγει πετρέλαιο και να χρηματοδοτεί τον πόλεμο.
Αυτό είναι πολύ πιο επικίνδυνο για το ιρανικό καθεστώς από μια περιορισμένη ανταλλαγή πυρών.
Ο Τραμπ είχε ήδη βάλει το Χαργκ στο τραπέζι
Το σημερινό πλήγμα δεν εμφανίζεται από το πουθενά.
Ο Ντόναλντ Τραμπ είχε ήδη απειλήσει δημόσια το Χαργκ και στις 31 Αυγούστου ανάρτησε ακόμη και βίντεο δημιουργημένο με τεχνητή νοημοσύνη, συνοδευόμενο από τον ισχυρισμό ότι το νησί καταστρέφεται.
Νωρίτερα, τον Ιούνιο, είχε επίσης μιλήσει για ενδεχόμενο αμερικανικού ελέγχου του Χαργκ, πριν δηλώσει ότι μια σχετική στρατιωτική επιχείρηση δεν βρισκόταν τότε στο άμεσο τραπέζι.
Σήμερα, η απειλή αποκτά διαφορετικό βάρος.
Οι ΗΠΑ δεν έπληξαν τις κεντρικές πετρελαϊκές εγκαταστάσεις του νησιού.
Χτύπησαν όμως ένα ιρανικό δεξαμενόπλοιο ακριβώς έξω από αυτό.
Η γεωγραφία του πλήγματος είναι από μόνη της μήνυμα.
Ο πραγματικός εφιάλτης βρίσκεται στο Στενό του Ορμούζ
Και πίσω από το Χαργκ βρίσκεται το ακόμη μεγαλύτερο πρόβλημα: το Στενό του Ορμούζ.
Πριν από τον πόλεμο, περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου περνούσε από τη συγκεκριμένη θαλάσσια αρτηρία.
Η ικανότητα του Ιράν να απειλεί τη ναυσιπλοΐα εκεί αποτελεί ίσως το ισχυρότερο στρατηγικό χαρτί που εξακολουθεί να διαθέτει.
Οι ΗΠΑ, από την άλλη, επιχειρούν να αντιστρέψουν την πίεση: να διατηρήσουν ανοικτές τις εξαγωγές των άλλων παραγωγών του Κόλπου ενώ περιορίζουν δραστικά την ικανότητα της Τεχεράνης να διαθέτει το δικό της πετρέλαιο.
Αυτό δημιουργεί μια σχεδόν εκρηκτική ασυμμετρία.
Και δίνει στο Ιράν ισχυρό κίνητρο να μεταφέρει ξανά την πίεση στην παγκόσμια ναυσιπλοΐα.
Το πετρέλαιο ήδη στέλνει προειδοποίηση
Οι αγορές έχουν αρχίσει να ενσωματώνουν αυτό το γεωπολιτικό ρίσκο.
Το Brent έκλεισε την Παρασκευή στα 96,28 δολάρια το βαρέλι, στο υψηλότερο επίπεδο από τις 24 Ιουλίου, καθώς η αναζωπύρωση της σύγκρουσης εντείνει τις ανησυχίες για την προσφορά.
Το κρίσιμο σημείο πλέον δεν είναι μόνο εάν θα χαθούν επιπλέον ιρανικά βαρέλια.
Είναι εάν η επόμενη κλιμάκωση επηρεάσει τις ροές άλλων παραγωγών μέσω του Ορμούζ.
Εκεί η ενεργειακή κρίση παύει να είναι ιρανικό πρόβλημα και μετατρέπεται σε παγκόσμιο.
Η παγίδα της κλιμάκωσης
Η αμερικανική στρατηγική έχει σαφή λογική: να καταστήσει κάθε επίθεση των Φρουρών της Επανάστασης οικονομικά ακριβότερη από το όφελος που μπορεί να προσφέρει.
Έχει όμως και ένα σοβαρό ρίσκο.
Όσο περισσότερο οι ΗΠΑ πλήττουν την ικανότητα του Ιράν να εξάγει πετρέλαιο, τόσο περισσότερο η Τεχεράνη μπορεί να θεωρεί ότι δεν έχει πλέον λόγο να προστατεύει τη ροή πετρελαίου των αντιπάλων της.
Και τότε η σύγκρουση μπορεί να περάσει από την εξίσωση «ΗΠΑ εναντίον ιρανικού πετρελαίου» σε κάτι πολύ μεγαλύτερο:
στο ποιος ελέγχει την έξοδο του Περσικού Κόλπου.
Το Χαργκ είναι πλέον ένα βήμα πιο κοντά στον πόλεμο
Αυτό είναι τελικά το σημαντικότερο μήνυμα της σημερινής επιχείρησης.
Οι ΗΠΑ δεν κατέστρεψαν το Χαργκ.
Αλλά έδειξαν ότι είναι διατεθειμένες να χτυπήσουν την ιρανική πετρελαϊκή αλυσίδα ακόμη και δίπλα στον σημαντικότερο εξαγωγικό κόμβο της χώρας.
Και η CENTCOM προχώρησε ακόμη περισσότερο, απειλώντας ουσιαστικά ολόκληρο τον ιρανικό πετρελαϊκό στόλο.
Από την άλλη πλευρά, η Τεχεράνη προειδοποιεί ότι τα αμερικανικά πολεμικά πλοία θα αντιμετωπίσουν ακόμη σκληρότερες επιθέσεις.
Έτσι δημιουργείται ένας μηχανισμός κλιμάκωσης εξαιρετικά δύσκολο να σταματήσει:
Ιρανικοί πύραυλοι εναντίον αμερικανικών πλοίων.
Αμερικανικά πλήγματα εναντίον ιρανικού πετρελαίου.
Νέα ιρανική απάντηση.
Και πίσω από όλα αυτά, το Χαργκ και το Ορμούζ.
Η επόμενη κίνηση μπορεί πλέον να κρίνει εάν ο πόλεμος θα παραμείνει μια σκληρή αλλά ελεγχόμενη στρατιωτική αναμέτρηση — ή αν θα μετατραπεί σε ολοκληρωτικό πόλεμο για τις ενεργειακές αρτηρίες του Περσικού Κόλπου.
Πηγή: pagenews.gr