Η νέα μεγάλη σύγκρουση ΗΠΑ και Κίνας δεν εξελίσσεται μόνο στους δασμούς, στους ημιαγωγούς ή στην Ταϊβάν.
Εξελίσσεται και στα δεξαμενόπλοια που μεταφέρουν ιρανικό πετρέλαιο.
Στις πληρωμές που περνούν από τρίτες χώρες.
Στις μικρές κινεζικές εταιρείες που αγοράζουν φορτία.
Στις τράπεζες που μετατρέπουν έσοδα σε διαφορετικά νομίσματα.
Και τελικά στο σημαντικότερο ερώτημα της νέας γεωοικονομίας:
πόσο μακριά μπορεί πραγματικά να φτάσει η αμερικανική οικονομική ισχύς όταν απέναντί της βρίσκεται η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου;
Η κυβέρνηση Τραμπ επιχειρεί τώρα να το ανακαλύψει.
Η «Economic D-Day» του Μπέσεντ
Στις 24 Αυγούστου, ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Σκοτ Μπέσεντ ανακοίνωσε την Operation Economic Outcast, μια νέα εκστρατεία οικονομικής πίεσης με στόχο να αποκοπούν οι εναπομείνασες πηγές χρηματοδότησης της Τεχεράνης.
«Ξεκινάμε μια οικονομική επίθεση στις χρηματοοικονομικές συνδέσεις του Ιράν σε όλο τον κόσμο», δήλωσε ο Μπέσεντ, περιγράφοντας ως στόχο την αποκοπή κάθε οικονομικής «αρτηρίας» που διατηρεί το ιρανικό καθεστώς.
Το πρώτο κύμα περιλάμβανε περισσότερους από 60 στόχους που συνδέονται με το Ιράν, ενώ διευρύνθηκε και η απειλή των δευτερογενών κυρώσεων.
Όμως η Ουάσιγκτον απέφυγε αρχικά να αποκαλύψει ποιες μεγάλες χώρες ή εταιρείες θα αντιμετωπίσουν το βαρύτερο μέρος της πίεσης.
Ο Μπέσεντ μίλησε για «ήσυχη διπλωματία» πριν χρησιμοποιηθεί το αμερικανικό οικονομικό «σφυρί».
Και πίσω από αυτή την προσεκτική διατύπωση βρίσκεται ένας τεράστιος παράγοντας:
η Κίνα.
Το πραγματικό πρόβλημα της Ουάσιγκτον είναι ο μεγαλύτερος πελάτης της Τεχεράνης
Η αποτελεσματικότητα των αμερικανικών κυρώσεων εξαρτάται από ένα βασικό πράγμα.
Από το αν μπορούν να περιορίσουν τις εξαγωγές πετρελαίου που εξακολουθούν να προσφέρουν στην Τεχεράνη κρίσιμα έσοδα.
Και εδώ το Πεκίνο αποτελεί τον σημαντικότερο κρίκο.
Η κινεζική αγορά έχει εξελιχθεί στον βασικό προορισμό του ιρανικού αργού, με σημαντικό μέρος των φορτίων να καταλήγει σε ανεξάρτητα διυλιστήρια και να κινείται μέσα από πολύπλοκες εμπορικές και ναυτιλιακές δομές.
Αυτό δημιουργεί ένα πρόβλημα που δεν λύνεται απλώς με μία νέα λίστα κυρώσεων.
Το σύστημα που δημιουργήθηκε γύρω από τις κυρώσεις
Χρόνια αμερικανικής πίεσης έχουν οδηγήσει στην ανάπτυξη μιας ολόκληρης παράλληλης υποδομής.
Shell companies.
Μεσάζοντες.
Εταιρείες ειδικού σκοπού.
Μεταφορτώσεις πετρελαίου από πλοίο σε πλοίο.
Αλλαγές σημαίας και ιδιοκτησίας δεξαμενόπλοιων.
Πληρωμές που αποφεύγουν το δολάριο.
Μικρά κινεζικά διυλιστήρια με περιορισμένη έκθεση στο αμερικανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Δεν καθιστούν το εμπόριο «άτρωτο».
Το κάνουν όμως πολύ ακριβότερο και δυσκολότερο να εντοπιστεί και να διακοπεί.
Κάθε φορά που μια εταιρεία ή ένα πλοίο μπαίνει σε αμερικανική blacklist, μπορεί να εμφανιστεί διαφορετικός ενδιάμεσος.
Είναι το χρηματοοικονομικό αντίστοιχο του whack-a-mole.
Και τώρα η Ουάσιγκτον έδειξε ότι θα κυνηγήσει και τις τράπεζες
Η εξέλιξη της 4ης Σεπτεμβρίου είναι ίσως ακόμη σημαντικότερη.
Το αμερικανικό Treasury επέβαλε κυρώσεις στην τουρκική Golden Global Yatirim Bankasi, υποστηρίζοντας ότι η τράπεζα είχε διευκολύνει συναλλαγές δεκάδων εκατομμυρίων δολαρίων για τους Φρουρούς της Επανάστασης και είχε προσφέρει στην Τεχεράνη κρίσιμη πρόσβαση σε διεθνείς τραπεζικές υπηρεσίες.
Σύμφωνα με τις αμερικανικές αρχές, το δίκτυο συνδεόταν και με έσοδα από ιρανικό πετρέλαιο που προέρχονταν από την Κίνα.
Και ο Μπέσεντ έστειλε σαφές μήνυμα:
«Τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα συνεχίζουν να ανακαλύπτουν με τον δύσκολο τρόπο ότι είμαστε σοβαροί για την Operation Economic Outcast».
Αυτό είναι το νέο στάδιο.
Η Ουάσιγκτον δεν κυνηγά πλέον μόνο δεξαμενόπλοια.
Αρχίζει να κυνηγά την ίδια την οικονομική υποδομή που μετατρέπει το πετρέλαιο σε χρήμα.
Αλλά υπάρχει ένας γίγαντας που είναι πολύ δυσκολότερο να χτυπηθεί
Η Golden Global Bank δεν είναι η Bank of China.
Και εκεί βρίσκεται όλη η ουσία.
Οι ΗΠΑ μπορούν σχετικά εύκολα να αποκλείσουν μια μικρή τράπεζα, μια shell company ή ένα μεμονωμένο διυλιστήριο από το αμερικανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Η εξίσωση αλλάζει δραματικά εάν πρέπει να επιβάλουν αντίστοιχες κυρώσεις σε μια μεγάλη κινεζική τράπεζα.
Γιατί τότε το θέμα παύει να είναι:
ΗΠΑ εναντίον Ιράν.
Και γίνεται:
ΗΠΑ εναντίον κινεζικού χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Το πραγματικό πυρηνικό όπλο των κυρώσεων
Η αμερικανική ισχύς παραμένει τεράστια επειδή οι ΗΠΑ ελέγχουν την πρόσβαση στο σημαντικότερο χρηματοπιστωτικό οικοσύστημα του πλανήτη.
Το δολάριο.
Οι αμερικανικές τράπεζες.
Οι κεφαλαιαγορές.
Οι μηχανισμοί clearing.
Η δυνατότητα χρηματοδότησης και επένδυσης στις ΗΠΑ.
Για μια διεθνή τράπεζα που πραγματοποιεί τεράστιο όγκο συναλλαγών σε δολάρια, η απειλή αποκλεισμού από αυτό το σύστημα μπορεί να είναι καταστροφική.
Γι’ αυτό οι secondary sanctions υπήρξαν ιστορικά τόσο αποτελεσματικές.
Δεν απαιτούν από μια κυβέρνηση να συμφωνήσει με την Ουάσιγκτον.
Της δημιουργούν απλώς μια επιλογή:
Ιράν ή αμερικανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Με την Κίνα όμως το δίλημμα αλλάζει
Το Πεκίνο έχει περάσει περισσότερο από μία δεκαετία προσπαθώντας να μειώσει αυτή την ευπάθεια.
Διεύρυνση των συναλλαγών σε renminbi.
Διασυνοριακά συστήματα πληρωμών.
Currency swaps.
Εναλλακτικές χρηματοδοτικές δομές.
Μεγαλύτερη χρήση κινεζικών τραπεζών.
Εμπορικές σχέσεις που μπορούν να πραγματοποιούνται χωρίς άμεση χρήση αμερικανικών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων.
Δεν έχει δημιουργηθεί ένα πλήρες υποκατάστατο του δολαρίου.
Αλλά έχει δημιουργηθεί αρκετή υποδομή ώστε ένα μέρος του εμπορίου να μπορεί να επιβιώνει έξω από το αμερικανικό σύστημα.
Και το Ιράν αποτελεί το ιδανικό stress test.
Το renminbi αποκτά γεωπολιτική χρήση
Εδώ το κινεζικό νόμισμα αποκτά διαφορετική σημασία.
Η διεθνοποίηση του renminbi δεν αφορά μόνο το εάν μια ημέρα θα ανταγωνιστεί το δολάριο ως παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα.
Αφορά και κάτι πολύ πιο πρακτικό:
εάν δύο χώρες μπορούν να πραγματοποιούν εμπόριο χωρίς η συναλλαγή να περνά από το αμερικανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Αυτό ακριβώς έχει σημασία για το Πεκίνο.
Δεν χρειάζεται να εκθρονίσει το δολάριο.
Χρειάζεται να δημιουργήσει αρκετούς παράλληλους διαδρόμους ώστε η Ουάσιγκτον να μην μπορεί να σταματά κάθε συναλλαγή που θεωρεί ανεπιθύμητη.
Γιατί η Κίνα χρειάζεται το Ιράν
Το ενδιαφέρον του Πεκίνου όμως δεν είναι μόνο οικονομικό.
Το Ιράν έχει στρατηγική αξία για την Κίνα.
Είναι σημαντικός παραγωγός ενέργειας.
Βρίσκεται στον Περσικό Κόλπο.
Συνδέει τη Μέση Ανατολή με την Κεντρική Ασία.
Αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης περιφερειακής ισορροπίας στην οποία το Πεκίνο έχει επενδύσει πολιτικό κεφάλαιο.
Η Κίνα ήταν άλλωστε η δύναμη που μεσολάβησε στην προσέγγιση Σαουδικής Αραβίας–Ιράν το 2023.
Για το Πεκίνο, μια Μέση Ανατολή στην οποία η Ουάσιγκτον αποκτά ξανά σχεδόν απόλυτη δυνατότητα να καθορίζει τις ενεργειακές και στρατηγικές ισορροπίες θα ήταν σαφής γεωπολιτική οπισθοχώρηση.
Αλλά η Κίνα δεν θέλει να γίνει ο προστάτης του Ιράν
Αυτό είναι εξίσου σημαντικό.
Το Πεκίνο δεν έχει συμφέρον να μετατραπεί σε στρατιωτικό εγγυητή της Τεχεράνης.
Οι κινεζικές σχέσεις με τη Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και τις άλλες οικονομίες του Κόλπου είναι τεράστιες.
Η Κίνα χρειάζεται σταθερότητα.
Χρειάζεται πετρέλαιο.
Χρειάζεται εμπόριο.
Δεν χρειάζεται έναν περιφερειακό πόλεμο στον οποίο θα αναγκαστεί να διαλέξει στρατόπεδο.
Γι’ αυτό η κινεζική στρατηγική είναι πολύ πιο λεπτή:
αρκετή οικονομική στήριξη ώστε το Ιράν να μην καταρρεύσει, αλλά όχι τέτοια εμπλοκή ώστε η Κίνα να γίνει υπεύθυνη για την επιβίωσή του.
Ο πραγματικός πόλεμος είναι για το κόστος της παράκαμψης
Αυτό μας οδηγεί στην καρδιά της Operation Economic Outcast.
Οι ΗΠΑ δεν χρειάζεται απαραίτητα να μηδενίσουν τις κινεζικές αγορές ιρανικού πετρελαίου για να πετύχουν.
Αρκεί να αυξήσουν δραματικά το κόστος τους.
Ακριβότερη ναυτιλία.
Μεγαλύτερες εκπτώσεις στο ιρανικό crude.
Περισσότεροι μεσάζοντες.
Υψηλότερα insurance premiums.
Δυσκολότερες πληρωμές.
Περισσότερες εταιρείες που φοβούνται να συμμετάσχουν.
Εάν η Τεχεράνη συνεχίζει να εξάγει πετρέλαιο αλλά παίρνει λιγότερα καθαρά έσοδα, οι κυρώσεις μπορούν ακόμη να λειτουργούν.
Γι’ αυτό και το επιχείρημα ότι η Κίνα έχει καταστήσει τις αμερικανικές κυρώσεις «ανενεργές» πηγαίνει πολύ μακριά.
Το ριάλ είναι ο πραγματικός δείκτης
Η αποτελεσματικότητα της αμερικανικής στρατηγικής δεν πρέπει επομένως να μετριέται μόνο σε barrels per day.
Πρέπει να παρακολουθούμε:
- τα καθαρά έσοδα της Τεχεράνης από το πετρέλαιο,
- το discount του Iranian crude,
- το κόστος μεταφοράς και ασφάλισης,
- τη συναλλαγματική ισοτιμία του ριάλ,
- τις εισαγωγές κρίσιμων αγαθών,
- και την πρόσβαση του Ιράν σε διεθνή χρηματοδότηση.
Εάν το πετρέλαιο συνεχίζει να φτάνει στην Κίνα αλλά το ιρανικό νόμισμα και η πραγματική οικονομία εξακολουθούν να καταρρέουν, τότε το κινεζικό lifeline δεν είναι αρκετό.
Το δίλημμα του Τραμπ: Πόσο ψηλά θα ανέβει;
Και κάπου εδώ φτάνουμε στο πραγματικό τεστ.
Η πρώτη φάση της Operation Economic Outcast είναι σχετικά εύκολη.
Shell companies.
Tankers.
Μικρές τράπεζες.
Μεσάζοντες.
Trading companies.
Το δύσκολο αρχίζει εάν αυτά δεν αρκούν.
Τότε η κυβέρνηση Τραμπ θα πρέπει να αποφασίσει αν είναι διατεθειμένη να ανεβεί την κλίμακα και να απειλήσει πολύ μεγαλύτερα κινεζικά οικονομικά συμφέροντα.
Και τότε η οικονομική πίεση στο Ιράν μπορεί να μετατραπεί σε οικονομική σύγκρουση ΗΠΑ–Κίνας.
Πέντε πράγματα που κρίνουν την επόμενη φάση
- Πόσο μεγάλους κινεζικούς στόχους θα χτυπήσει η Ουάσιγκτον. Όσο οι κυρώσεις περιορίζονται σε μικρές εταιρείες, το Πεκίνο μπορεί να απορροφά το κόστος.
- Εάν το Treasury κινηθεί εναντίον περισσότερων τραπεζών τρίτων χωρών. Η περίπτωση της Τουρκίας δείχνει ότι η πίεση περνά πλέον από το πετρέλαιο στις χρηματοπιστωτικές διαδρομές.
- Την πραγματική πορεία των ιρανικών πετρελαϊκών εσόδων. Οι όγκοι εξαγωγών μόνοι τους δεν λένε όλη την ιστορία.
- Την ισοτιμία και τον πληθωρισμό του Ιράν. Εκεί θα φανεί αν η οικονομική ασφυξία λειτουργεί παρά το κινεζικό εμπόριο.
- Εάν το Πεκίνο επεκτείνει τις υποδομές non-dollar settlement. Αυτό θα μετατρέψει το Ιράν από ειδική περίπτωση σε πρότυπο για άλλες χώρες που βρίσκονται αντιμέτωπες με αμερικανικές κυρώσεις.
Η μεγάλη εικόνα: Το Ιράν είναι το πεδίο δοκιμής – ο πραγματικός αντίπαλος είναι η παράλληλη οικονομία
Η Operation Economic Outcast σχεδιάστηκε για να απομονώσει οικονομικά την Τεχεράνη. Η ίδια η αμερικανική κυβέρνηση δηλώνει ότι πλέον χαρτογραφεί και χτυπά δίκτυα πετρελαίου, τραπεζών, χρηματοδότησης και παράκαμψης κυρώσεων σε πολλές χώρες.
Αλλά η μεγαλύτερη σημασία της επιχείρησης βρίσκεται πέρα από το Ιράν.
Είναι ένα stress test για την οικονομική υπεροχή των ΗΠΑ στον νέο πολυπολικό κόσμο.
Εάν η Ουάσιγκτον καταφέρει να αναγκάσει ακόμη και μεγάλους κινεζικούς οικονομικούς παίκτες να απομακρυνθούν από την Τεχεράνη, θα αποδείξει ότι το δολάριο και η πρόσβαση στην αμερικανική αγορά εξακολουθούν να αποτελούν όπλα σχεδόν χωρίς ισοδύναμο.
Εάν όμως το Πεκίνο καταφέρει να διατηρήσει το ιρανικό εμπόριο μέσω renminbi, τρίτων χωρών, εναλλακτικών τραπεζικών διαδρομών και ενός διαρκώς ανανεούμενου δικτύου εταιρειών, θα έχει αποδείξει κάτι εξίσου σημαντικό:
όχι ότι το δολάριο έχασε την κυριαρχία του, αλλά ότι η Ουάσιγκτον δεν μπορεί πλέον να μετατρέπει αυτή την κυριαρχία σε απεριόριστη εξωεδαφική ισχύ χωρίς να πληρώνει και η ίδια ένα αυξανόμενο γεωοικονομικό τίμημα.
Και αυτό είναι το πραγματικό διακύβευμα της μάχης Πεκίνου–Ουάσιγκτον πάνω από το ιρανικό πετρέλαιο.
Πηγή: pagenews.gr