Σε ανοιχτό πόλεμο αριθμών εξελίσσεται η αντιπαράθεση κυβέρνησης και ΕΛ.Α.Σ. για το οικονομικό πρόγραμμα του Αλέξη Τσίπρα, με την πλευρά της Αμαλίας να επανέρχεται το βράδυ της Παρασκευής με μια εκτενή τεχνική απάντηση και να επιχειρεί να ανατρέψει έναν προς έναν τους υπολογισμούς που οδήγησαν την κυβέρνηση να ανεβάσει τον συνολικό «λογαριασμό» στα 13 δισ. ευρώ.
Η βασική θέση της ΕΛ.Α.Σ. είναι πλέον ξεκάθαρη:
η κυβέρνηση, όπως υποστηρίζει, δεν κοστολόγησε διαφορετικά το ίδιο πρόγραμμα – κοστολόγησε ένα διαφορετικό πρόγραμμα.
Και για πρώτη φορά η αντιπαράθεση περνά σε τέτοιο επίπεδο λεπτομέρειας ώστε να αποκαλύπτεται και η πραγματική διαφωνία πίσω από τα πολιτικά πυρά: τι θεωρείται ετήσιο κόστος, τι σωρευτικό, ποια δαπάνη είναι πραγματικά νέα, ποια αποτελεί ανακατεύθυνση ήδη υφιστάμενων πόρων και ποια ακριβώς είναι η περίμετρος των δικαιούχων.
Η ΕΛ.Α.Σ. απαντά με τέσσερις αριθμούς
Σύμφωνα με την αναλυτική κοστολόγηση που δημοσιοποίησε η πλευρά Τσίπρα, στην πλήρη ανάπτυξη του προγράμματος για την περίοδο 2027–2030 προβλέπονται:
- 7,546 δισ. ευρώ νέες δημοσιονομικές παρεμβάσεις.
- 2,020 δισ. ευρώ πρόσθετα έσοδα.
- 5,526 δισ. ευρώ καθαρή δημοσιονομική επίπτωση.
- 5,6 δισ. ευρώ διαθέσιμος δημοσιονομικός χώρος προ μέτρων.
Με βάση αυτούς τους υπολογισμούς, η ΕΛ.Α.Σ. υποστηρίζει ότι απομένει περιθώριο περίπου 74 εκατ. ευρώ και καταλήγει κατηγορηματικά: «Οι αριθμοί βγαίνουν».
Αυτό βεβαίως αποτελεί την κοστολόγηση της ίδιας της ΕΛ.Α.Σ. και όχι ανεξάρτητη πιστοποίηση των ποσών. Και εδώ ακριβώς βρίσκεται το επόμενο μεγάλο τεστ, καθώς η πλευρά Τσίπρα έχει δεσμευθεί ότι το πρόγραμμα θα υποβληθεί προς αξιολόγηση στο Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο.
Η κεντρική διαφωνία: Τα €125 γίνονται €500 ή μένουν €125;
Αυτό είναι ίσως το πιο ενδιαφέρον σημείο ολόκληρης της αντιπαράθεσης.
Η κυβέρνηση είχε υποστηρίξει ότι ορισμένες από τις μεγάλες εξαγγελίες του Αλέξη Τσίπρα δεν αποτυπώνονται πραγματικά στον δημοσιοποιημένο πίνακα.
Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα ήταν η υπόσχεση για αύξηση 500 ευρώ στο προσωπικό της δημόσιας Υγείας.
Η κυβερνητική ανάγνωση ήταν ότι τα ποσά που εμφανίζονται οδηγούν ουσιαστικά σε 125 ευρώ.
Η ΕΛ.Α.Σ. απαντά τώρα ότι τα 125 ευρώ είναι μόνο η πρώτη φάση μιας σωρευτικής αύξησης:
125 → 250 → 375 → 500 ευρώ.
Υπολογίζει μάλιστα το πλήρες ετήσιο κόστος σε περίπου 900 εκατ. ευρώ, με βάση 128.000 εργαζομένους και τις σχετικές εργοδοτικές εισφορές.
Άρα η πραγματική διαφωνία δεν είναι μόνο πόσο κοστίζει το μέτρο.
Είναι πώς διαβάζεται ο πίνακας.
Το ίδιο μέτωπο και με τα €300 των εκπαιδευτικών
Ακριβώς την ίδια επιχειρηματολογία χρησιμοποιεί η ΕΛ.Α.Σ. για την εξαγγελία αύξησης 300 ευρώ στους εκπαιδευτικούς.
Η κυβέρνηση είχε μεταφράσει την κοστολόγηση σε αύξηση 75 ευρώ.
Η πλευρά Τσίπρα απαντά ότι πρόκειται και πάλι για τέσσερις σωρευτικές φάσεις, με πλήρες ετήσιο κόστος 840 εκατ. ευρώ, οι οποίες οδηγούν τελικά στα 300 ευρώ τον μήνα.
Η απάντηση γίνεται μάλιστα ιδιαίτερα αιχμηρή:
«Το 75 γίνεται 300 σε τέσσερα χρόνια — αρκεί να είναι κανείς ειλικρινής και να ξέρει πολλαπλασιασμό».
Και τα €500 των φοιτητών
Το τρίτο παράδειγμα αφορά την ενίσχυση 80.000 φοιτητών.
Η κυβέρνηση είχε επισημάνει ότι για ενίσχυση 500 ευρώ τον μήνα το ετήσιο κόστος θα ήταν 400 εκατ. ευρώ, ενώ στον πίνακα εμφανίζονταν αρχικά 100 εκατ.
Η ΕΛ.Α.Σ. διευκρινίζει τώρα ότι οι 80.000 δικαιούχοι παραμένουν σταθεροί, αλλά η ενίσχυση αναπτύσσεται σταδιακά:
125 ευρώ τον μήνα το 2027, 250 το 2028, 375 το 2029 και 500 ευρώ το 2030.
Το αντίστοιχο ετήσιο κόστος ανεβαίνει από 100 εκατ. σε 400 εκατ. ευρώ.
Εδώ υπάρχει όμως και ένα πολιτικό σημείο που δεν μπορεί να κρυφτεί πίσω από την αριθμητική.
Ακόμη κι αν γίνει δεκτή η ερμηνεία της ΕΛ.Α.Σ., τα 500 ευρώ δεν καταβάλλονται από την πρώτη ημέρα εφαρμογής του προγράμματος αλλά επιτυγχάνονται στο τέλος της τετραετίας.
Και αυτό ακριβώς είναι ένα από τα σημεία στα οποία η κυβέρνηση μπορεί να επιμείνει πολιτικά.
Οι 30.000 εκπαιδευτικοί και η διαφορετική βάση υπολογισμού
Στο θέμα των 30.000 προσλήψεων εκπαιδευτικών η απόσταση μεταξύ των δύο κοστολογήσεων είναι ακόμη μεγαλύτερη.
Η ΕΛ.Α.Σ. υποστηρίζει ότι οι θέσεις αφορούν κυρίως αναπληρωτές που ήδη εργάζονται και πληρώνονται για δέκα μήνες τον χρόνο.
Γι’ αυτό υπολογίζει μόνο το πρόσθετο κόστος των δύο μηνών:
30.000 εργαζόμενοι × 2 μήνες × 2.500 ευρώ μέσο κόστος = 150 εκατ. ευρώ.
Κατά την πλευρά Τσίπρα, η κυβερνητική εκτίμηση των 570 εκατ. ευρώ αντιμετωπίζει αυτούς τους αναπληρωτές σαν να αποτελούν εξ ολοκλήρου νέα μισθολογική δαπάνη.
Η μεγάλη μάχη για τα 50.000 σπίτια
Ένα από τα μεγαλύτερα «κενά» που είχε εντοπίσει η κυβέρνηση αφορούσε τις 50.000 προσιτές στεγαστικές επιλογές.
Η κυβερνητική κριτική είχε υπολογίσει κόστος έως 6 δισ. ευρώ.
Η ΕΛ.Α.Σ. απαντά ότι ποτέ δεν υποσχέθηκε 50.000 ολοκαίνουργιες κατοικίες κατασκευασμένες και χρηματοδοτούμενες εξ ολοκλήρου από το Δημόσιο.
Το μοντέλο που περιγράφει περιλαμβάνει νέα κατασκευή σε δημόσια ή δημοτική γη, αξιοποίηση κενών κτιρίων, ανακαινίσεις, μακροχρόνιες μισθώσεις και συνδυασμό δημόσιων, ιδιωτικών και χρηματοδοτικών πόρων.
Και εδώ η απάντηση γίνεται πολιτικά επιθετική:
«Η κυβέρνηση κοστολόγησε 50.000 σπίτια που έχτισε η ίδια, σε οικόπεδα που επέλεξε η ίδια, μέσα στο δικό της Excel».
ΦΠΑ 6%: €400 εκατ. ή €1,8 δισ.;
Εδώ έχουμε ίσως την καθαρότερη περίπτωση διαφορετικής περιμέτρου μέτρου.
Η κυβέρνηση υπολογίζει κόστος 1,8 δισ. ευρώ.
Η ΕΛ.Α.Σ. επιμένει σε 400 εκατ. ευρώ, διευκρινίζοντας ότι η μείωση στο 6% δεν αφορά γενικά το σύνολο των τροφίμων αλλά συγκεκριμένα βασικά προϊόντα, όπως ψωμί, γάλα, ζυμαρικά, ρύζι, ελαιόλαδο και όσπρια, μαζί με συγκεκριμένα είδη βρεφικής και γυναικείας υγιεινής.
Η πλευρά Τσίπρα κατηγορεί την κυβέρνηση ότι διεύρυνε αυθαίρετα τη φορολογική βάση του μέτρου και σχολιάζει:
«Εμείς μειώνουμε τον ΦΠΑ σε συγκεκριμένα βασικά προϊόντα. Η κυβέρνηση έβαλε όλο το σούπερ μάρκετ μέσα και μας έστειλε την απόδειξη».
Τι λέει για την «Πατριωτική Εισφορά»
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και η νέα διευκρίνιση για την πολυσυζητημένη «Πατριωτική Εισφορά».
Η ΕΛ.Α.Σ. υποστηρίζει ότι τα έσοδά της δεν περιλαμβάνονται στα 2,020 δισ. ευρώ πρόσθετων εσόδων πάνω στα οποία βασίζεται η συγκεκριμένη κοστολόγηση του προγράμματος.
Επομένως απορρίπτει την κυβερνητική κριτική ότι ο φόρος στον μεγάλο πλούτο αποτελεί το βασικό εργαλείο χρηματοδότησης των παρεμβάσεων.
Αυτό δεν λύνει βεβαίως το ξεχωριστό ζήτημα του σχεδιασμού, της φορολογικής βάσης και της εισπραξιμότητας της «Πατριωτικής Εισφοράς».
Ξεκαθαρίζει όμως πού την τοποθετεί η ίδια η ΕΛ.Α.Σ. στον συγκεκριμένο δημοσιονομικό λογαριασμό.
«Δεν κοστολογείτε το πρόγραμμά μας»
Στο τέλος, η πλευρά Τσίπρα συμπυκνώνει τη θέση της σε μια βαριά κατηγορία.
Υποστηρίζει ότι τα 13 δισ. ευρώ προκύπτουν επειδή η κυβέρνηση αγνοεί τη σωρευτική εφαρμογή των μέτρων, διευρύνει τη βάση της μείωσης ΦΠΑ, χρησιμοποιεί δικές της παραδοχές για την προκαταβολή φόρου, επανακοστολογεί υφιστάμενες μισθολογικές δαπάνες, αντιμετωπίζει χρηματοδοτικές ροές ως μόνιμες δαπάνες και θεωρεί όλες τις στεγαστικές επιλογές νεόδμητες και πλήρως κρατικά χρηματοδοτούμενες.
Και καταλήγει:
«Η κυβέρνηση δεν παρουσίασε διαφορετική κοστολόγηση του ίδιου προγράμματος. Κοστολόγησε ένα διαφορετικό πρόγραμμα, βασισμένο στις δικές της παραδοχές».
Για να ακολουθήσει η πιο αιχμηρή φράση της ανακοίνωσης:
«Μόνο που τότε δεν κοστολογείς το πρόγραμμά μας. Κοστολογείς τη φαντασία σου».
Η κυβέρνηση όμως κρατά ένα ισχυρό πολιτικό επιχείρημα
Η τεχνική απάντηση της ΕΛ.Α.Σ. μετακινεί τη συζήτηση, αλλά δεν την κλείνει.
Γιατί πίσω από την αριθμητική υπάρχει ένα ουσιαστικό πολιτικό ζήτημα: πόσο καθαρά αποτυπώθηκε στην αρχική παρουσίαση ότι ορισμένες από τις εξαγγελίες θα εφαρμοστούν σταδιακά και θα φτάσουν στο πλήρες ύψος τους μόλις το 2030;
Αν ο πολίτης ακούει «500 ευρώ» αλλά το πρώτο έτος προβλέπονται 125, η ΕΛ.Α.Σ. μπορεί να έχει συνεπή τετραετή κοστολόγηση, αλλά η κυβέρνηση μπορεί να αντιτείνει ότι η χρονική κλιμάκωση όφειλε να είναι απολύτως σαφής εξαρχής.
Επομένως η αντιπαράθεση έχει πλέον δύο επίπεδα.
Το πρώτο είναι λογιστικό: ποια κοστολόγηση χρησιμοποιεί τις σωστές παραδοχές.
Το δεύτερο είναι πολιτικό: τι ακριβώς άκουσε ο πολίτης και τι ακριβώς προβλέπεται να πάρει κάθε χρόνο.
Τώρα έρχεται ο πραγματικός «διαιτητής»
Και εδώ βρίσκεται το επόμενο κρίσιμο επεισόδιο.
Η ΕΛ.Α.Σ. δηλώνει ότι το πρόγραμμά της θα αξιολογηθεί από το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο σε ετήσια βάση, με διάκριση μεταξύ μόνιμων δαπανών, επενδυτικών παρεμβάσεων, ταμειακών επιπτώσεων και χρηματοοικονομικών ροών.
Εάν αυτή η αξιολόγηση πραγματοποιηθεί, η συζήτηση θα περάσει από τα κομματικά non-papers σε ανεξάρτητη δημοσιονομική εξέταση.
Και τότε θα μπορούν να απαντηθούν πολύ πιο καθαρά τα κρίσιμα ερωτήματα:
Είναι πράγματι 5,526 δισ. η καθαρή επίπτωση; Υπάρχει ο δημοσιονομικός χώρος των 5,6 δισ.; Ποια μέτρα είναι μόνιμα, ποια επενδυτικά και ποια χρηματοοικονομικές ροές; Και κυρίως, είναι ρεαλιστικές οι παραδοχές πάνω στις οποίες χτίστηκε το πρόγραμμα;
Μέχρι τότε, ούτε τα 13 δισ. της κυβέρνησης ούτε τα 5,526 δισ. της ΕΛ.Α.Σ. πρέπει να αντιμετωπίζονται ως ανεξάρτητα πιστοποιημένο τελικό αποτέλεσμα.
Αυτό όμως που άλλαξε απόψε είναι σαφές:
η μάχη Τσίπρα–κυβέρνησης πέρασε από τις υποσχέσεις στα Excel. Και πλέον δεν θα κριθεί μόνο στο ποιος έχει το πιο δυνατό πολιτικό σύνθημα, αλλά στο ποιος μπορεί να αποδείξει ότι ο λογαριασμός του αντέχει σε ανεξάρτητο έλεγχο.
Πηγή: pagenews.gr