Η Αμερική βρίσκεται αντιμέτωπη με έναν νέο πληθωριστικό μηχανισμό που είναι πολύ πιο δύσκολο να αντιμετωπιστεί από μια απλή αύξηση της καταναλωτικής ζήτησης.
Τρεις διαφορετικές κρίσεις συγκλίνουν ταυτόχρονα μέσα στα αμερικανικά εργοστάσια.
Ο πόλεμος με το Ιράν αυξάνει το ενεργειακό κόστος.
Οι δασμοί του Ντόναλντ Τραμπ ανεβάζουν το κόστος των εισαγόμενων πρώτων υλών.
Και η τεράστια επενδυτική έκρηξη στην τεχνητή νοημοσύνη προκαλεί ελλείψεις σε κρίσιμα ηλεκτρονικά εξαρτήματα.
Το αποτέλεσμα είναι ένα νέο κύμα supply-chain inflation, το οποίο αρχίζει να περνά από τις πρώτες ύλες στις επιχειρήσεις και από εκεί στις τελικές τιμές.
Οι Financial Times καταγράφουν πλέον αυξήσεις κόστους σε περισσότερους από δώδεκα αμερικανικούς βιομηχανικούς κλάδους. Κανένας από τους κλάδους της τελευταίας έρευνας του Institute for Supply Management δεν ανέφερε μείωση στις τιμές των πρώτων υλών.
Το νέο σοκ ξεκινά πριν φτάσει το προϊόν στο ράφι
Τα στοιχεία είναι εντυπωσιακά.
Τον Αύγουστο, οι τιμές των τελικών αγαθών σε επίπεδο παραγωγού αυξήθηκαν κατά 6,6% σε ετήσια βάση.
Όμως βαθύτερα στην παραγωγική αλυσίδα η κατάσταση είναι πολύ πιο έντονη.
Ο δείκτης τιμών των επεξεργασμένων ενδιάμεσων αγαθών εκτινάχθηκε κατά 11,5% σε σχέση με έναν χρόνο πριν.
Στα μη επεξεργασμένα αγαθά —όπως scrap metals και άλλες πρώτες ύλες— η αύξηση έφθασε το 12,8%.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία.
Οι αυξήσεις αυτές βρίσκονται ακόμη «πίσω» από τον τελικό καταναλωτή.
Εάν οι επιχειρήσεις δεν μπορέσουν να τις απορροφήσουν στα περιθώρια κέρδους τους, το επόμενο βήμα είναι η μετακύλισή τους στις τιμές.
Το diesel στα $6,23
Το ενεργειακό σοκ είναι ο πρώτος μεγάλος επιταχυντής.
Η τιμή του diesel στις ΗΠΑ έφθασε τη Δευτέρα στο ιστορικό υψηλό των 6,23 δολαρίων ανά γαλόνι, σύμφωνα με στοιχεία της AAA που επικαλούνται οι FT.
Και το diesel δεν είναι απλώς ένα καύσιμο που πληρώνει ο οδηγός.
Είναι βασικό input ολόκληρης της αμερικανικής οικονομίας.
Μεταφέρει πρώτες ύλες.
Μεταφέρει τρόφιμα.
Μεταφέρει βιομηχανικά προϊόντα.
Κινεί φορτηγά, μηχανήματα και logistics.
Επομένως, κάθε νέα αύξηση του πετρελαίου μεταδίδεται σε πολλαπλά επίπεδα της παραγωγικής αλυσίδας.
Τα μεταφορικά ανέβηκαν 16%
Η δεύτερη μεγάλη ένδειξη βρίσκεται στα freight costs.
Σύμφωνα με υπολογισμούς των Financial Times πάνω σε στοιχεία της Cass Information Systems, το μέσο κόστος ανά αποστολή εμπορευμάτων ήταν τον Αύγουστο 16% υψηλότερο από έναν χρόνο νωρίτερα.
Αυτό σημαίνει ότι μια αμερικανική επιχείρηση δεν πληρώνει μόνο περισσότερο για την πρώτη ύλη.
Πληρώνει περισσότερο για να τη μεταφέρει.
Πληρώνει περισσότερο για την ενέργεια που χρειάζεται για να τη μετατρέψει σε προϊόν.
Και σε αρκετές περιπτώσεις πληρώνει περισσότερο και για τα εξαρτήματα που πρέπει να εισαγάγει.
Οι δασμοί Τραμπ προσθέτουν δεύτερο πληθωριστικό κύμα
Εδώ μπαίνει η εμπορική πολιτική του Λευκού Οίκου.
Οι δασμοί αυξάνουν το κόστος εισαγόμενων αγαθών και υλικών σε μια περίοδο κατά την οποία η βιομηχανία αντιμετωπίζει ήδη ενεργειακή πίεση.
Ιδιαίτερα αισθητές είναι οι ανατιμήσεις σε προϊόντα που συνδέονται με πετρέλαιο, χάλυβα και αλουμίνιο.
Το πρόβλημα επομένως για την κυβέρνηση Τραμπ είναι ότι δύο διαφορετικές πολιτικές συναντώνται στο ίδιο εργοστάσιο.
Η γεωπολιτική αυξάνει την ενέργεια.
Η εμπορική πολιτική αυξάνει τα εισαγόμενα inputs.
Και οι δύο καταλήγουν στην ίδια γραμμή του ισολογισμού: κόστος παραγωγής.
Και μετά ήρθε η AI
Υπάρχει όμως και τρίτος παράγοντας, ο οποίος κάνει τη σημερινή κρίση πολύ διαφορετική από τις προηγούμενες.
Η τεχνητή νοημοσύνη.
Η κατασκευή τεράστιων data centers έχει προκαλέσει έκρηξη της ζήτησης για processors, memory chips και εξειδικευμένα ηλεκτρονικά εξαρτήματα.
Οι προμηθευτές δυσκολεύονται πλέον να ακολουθήσουν.
Σχεδόν τα δύο τρίτα των κατασκευαστών ηλεκτρονικών παγκοσμίως ανέφεραν τον προηγούμενο μήνα είτε περιορισμένη διαθεσιμότητα εξαρτημάτων είτε μεγαλύτερους χρόνους παράδοσης.
Και σε ορισμένα components οι χρόνοι αναμονής μπορεί να φθάσουν σε πολλά χρόνια.
«Η ζήτηση βρίσκεται παντού ταυτόχρονα», εξηγεί ο Shawn DuBravac της Global Electronics Association, αποδίδοντας την πίεση στην τεράστια επενδυτική έκρηξη των υποδομών AI.
Μια κρίση μεγαλύτερη από την Covid για τα ηλεκτρονικά;
Για το μεγαλύτερο μέρος της βιομηχανίας, η σημερινή κατάσταση δεν θυμίζει ακριβώς την πανδημία.
Τότε το βασικό πρόβλημα ήταν ότι πολλά προϊόντα απλώς δεν υπήρχαν.
Σήμερα συνήθως υπάρχουν — αλλά κοστίζουν πολύ περισσότερο.
Όπως το έθεσε ο Kip Eideberg της Association of Equipment Manufacturers:
«Περάσαμε από τη σπανιότητα στο κόστος ως το βασικό πρόβλημα των supply chains».
Στα ηλεκτρονικά όμως η κατάσταση είναι διαφορετική.
Εκεί επιστρέφει και η πραγματική έλλειψη.
Στέλεχος του κλάδου χαρακτήρισε τη σημερινή αναστάτωση στην εφοδιαστική αλυσίδα των ηλεκτρονικών «ακόμη μεγαλύτερη και πιο περίπλοκη» από εκείνη της Covid και της μεταπανδημικής περιόδου.
Η μεγάλη ειρωνεία της AI
Η AI υποτίθεται ότι θα αποτελέσει μία από τις μεγαλύτερες αποπληθωριστικές τεχνολογίες της εποχής μας.
Αυξημένη παραγωγικότητα.
Αυτοματισμός.
Χαμηλότερο λειτουργικό κόστος.
Ταχύτερη παραγωγή.
Όμως για να φτάσει η οικονομία σε εκείνο το σημείο πρέπει πρώτα να κατασκευάσει την υποδομή.
Και αυτή η υποδομή απαιτεί τεράστιες ποσότητες από:
chips,
μνήμες,
servers,
οπτικές ίνες,
switches,
μετασχηματιστές,
χαλκό,
ηλεκτρισμό,
data centers.
Έτσι η AI μπορεί να είναι αποπληθωριστική μακροπρόθεσμα και πληθωριστική κατά τη φάση της κατασκευής της.
Αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα οικονομικά παράδοξα του σημερινού AI boom.
Οι επιχειρήσεις δεν απαντούν με περισσότερα εργοστάσια
Κανονικά, υψηλότερες τιμές και ελλείψεις δημιουργούν κίνητρο για αύξηση της παραγωγικής δυναμικότητας.
Όμως εδώ εμφανίζεται ακόμη ένα πρόβλημα.
Οι επιχειρήσεις διστάζουν να επενδύσουν.
Γιατί δεν γνωρίζουν πώς θα εξελιχθεί ο πόλεμος με το Ιράν.
Δεν γνωρίζουν πού θα βρίσκονται οι δασμοί σε έναν χρόνο.
Δεν γνωρίζουν πόσο θα διαρκέσει το σημερινό AI investment boom.
Και δεν γνωρίζουν πώς θα διαμορφωθεί το κόστος χρηματοδότησης.
«Καμία εταιρεία δεν πρόκειται να πραγματοποιήσει μια μεγάλη κεφαλαιουχική δαπάνη χωρίς κάποια βεβαιότητα ότι η αγορά θα είναι ίδια σε έναν χρόνο», σημειώνει ο Zac Rogers, καθηγητής supply-chain management στο Colorado State University.
Αυτό δημιουργεί έναν επικίνδυνο μηχανισμό.
Οι υψηλές τιμές απαιτούν μεγαλύτερη προσφορά.
Η αβεβαιότητα όμως εμποδίζει τις επενδύσεις που θα δημιουργούσαν αυτή την προσφορά.
Από τα εργοστάσια στη Fed
Και κάπου εδώ η βιομηχανική ιστορία μετατρέπεται ξανά σε ιστορία επιτοκίων.
Η Fed δεν μπορεί να παράγει περισσότερο πετρέλαιο.
Δεν μπορεί να κατασκευάσει memory chips.
Δεν μπορεί να ανοίξει τις θαλάσσιες οδούς της Μέσης Ανατολής.
Και δεν μπορεί να ακυρώσει τους δασμούς.
Μπορεί μόνο να εμποδίσει το αρχικό supply shock να μετατραπεί σε γενικευμένο πληθωρισμό.
Αυτό εξηγεί γιατί η Wall Street έχει μετακινηθεί προς την προσδοκία αύξησης των επιτοκίων, ενώ η απόδοση του αμερικανικού 10ετούς έφθασε στο 5%.
Το πολιτικό πρόβλημα επιστρέφει στον Τραμπ
Η κατάσταση δημιουργεί ένα ιδιαίτερα δύσκολο αφήγημα για τον Λευκό Οίκο ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών.
Ο Τραμπ υποστηρίζει ότι μειώνει τις τιμές.
Όμως τα εργοστάσια βλέπουν τα inputs τους να αυξάνονται.
Οι μεταφορές ακριβαίνουν.
Το diesel βρίσκεται σε ιστορικά υψηλά.
Τα ηλεκτρονικά εξαρτήματα στενεύουν.
Και ο πληθωρισμός παραμένει πάνω από τον στόχο της Fed.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα όμως είναι ότι αυτή τη φορά δεν υπάρχει ένας μόνο ένοχος που μπορεί εύκολα να απομονωθεί.
Η νέα πληθωριστική μηχανή έχει τρεις κινητήρες:
πόλεμος, δασμοί και AI.
Και οι τρεις λειτουργούν ταυτόχρονα.
Αυτό είναι που κάνει το σημερινό supply shock τόσο επικίνδυνο: η τεχνολογία που υπόσχεται να κάνει την Αμερική παραγωγικότερη, η εμπορική πολιτική που υπόσχεται να την κάνει περισσότερο βιομηχανική και η γεωπολιτική πολιτική που αποσκοπεί στην προστασία της αμερικανικής ισχύος συναντώνται σήμερα στο ίδιο σημείο — και ανεβάζουν το κόστος παραγωγής.
Πηγή: pagenews.gr