Η μεγάλη σύγκρουση για τη Γροιλανδία φαίνεται να καταλήγει σε έναν συμβιβασμό που αφήνει και τις δύο πλευρές να μιλούν για νίκη.
Ο Ντόναλντ Τραμπ δεν αποκτά τη Γροιλανδία.
Δεν αλλάζει η κυριαρχία του νησιού.
Δεν υλοποιείται η ακραία απειλή περί προσάρτησης ή κατάληψης.
Αλλά η Ουάσιγκτον φαίνεται να παίρνει σχεδόν όλα όσα ζητούσε στο στρατηγικό πεδίο: μόνιμη επιρροή πάνω στην ασφάλεια του νησιού, δυνατότητα ενίσχυσης της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας και δικαίωμα να μπλοκάρει την παρουσία αντιπάλων όπως η Ρωσία και η Κίνα.
Τραμπ: «Μόνιμος έλεγχος της ασφάλειας»
Ο Αμερικανός πρόεδρος ανακοίνωσε τη συμφωνία με θριαμβευτικό τόνο.
Σύμφωνα με όσα έγραψε, η συμφωνία δίνει στις ΗΠΑ «μόνιμο έλεγχο» στην ασφάλεια της Γροιλανδίας και επιτρέπει στην Ουάσιγκτον να εμποδίζει χώρες που θεωρεί αντιπάλους να αποκτούν στρατιωτική ή στρατηγική παρουσία στο νησί.
Η αμερικανική πλευρά θέλει ιδιαίτερα να εξασφαλίσει ότι:
- η Ρωσία δεν θα μπορεί να δημιουργήσει στρατιωτική υποδομή,
- η Κίνα δεν θα αποκτήσει κρίσιμο οικονομικό ή στρατηγικό αποτύπωμα,
- η Ουάσιγκτον θα μπορεί να επεκτείνει τις στρατιωτικές εγκαταστάσεις της,
- η Γροιλανδία θα ενταχθεί βαθύτερα στην αμερικανική αρχιτεκτονική πυραυλικής άμυνας.
Η Δανία λέει: «Η κυριαρχία μένει σε εμάς»
Η Κοπεγχάγη, από την πλευρά της, δίνει εντελώς διαφορετική έμφαση.
Η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρέντερικσεν υποστήριξε ότι η συμφωνία ενισχύει την ασφάλεια της Αρκτικής χωρίς να αμφισβητεί την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα του Βασιλείου της Δανίας.
Η επίσημη ανακοίνωση της δανικής κυβέρνησης αναφέρει ρητά ότι η συμφωνία αναγνωρίζει:
- την κυριαρχία του Βασιλείου,
- την εδαφική ακεραιότητα,
- και το δικαίωμα των κατοίκων της Γροιλανδίας στην αυτοδιάθεση.
Αυτό είναι κρίσιμο, γιατί η Κοπεγχάγη είχε απορρίψει κατηγορηματικά οποιαδήποτε ιδέα μεταβίβασης ή εξαγοράς του νησιού.
Ούτε προσάρτηση ούτε status quo
Η συμφωνία είναι επομένως κάτι ενδιάμεσο.
Η Γροιλανδία παραμένει υπό το Βασίλειο της Δανίας.
Αλλά η στρατηγική ισορροπία αλλάζει σημαντικά υπέρ των ΗΠΑ.
Ο Τραμπ δεν πέτυχε αυτό που είχε αρχικά διατυπώσει ως πολιτικό στόχο —να αποκτήσει το νησί— αλλά πέτυχε να κάνει τη Γροιλανδία πολύ πιο εξαρτημένη από την αμερικανική αρχιτεκτονική ασφάλειας.
Η Γροιλανδία γίνεται προκεχωρημένο φυλάκιο των ΗΠΑ
Η γεωγραφία εξηγεί γιατί η Ουάσιγκτον πιέζει τόσο πολύ.
Η Γροιλανδία βρίσκεται σε κομβικό σημείο ανάμεσα στη Βόρεια Αμερική, την Αρκτική και τη Ρωσία.
Οι ΗΠΑ διατηρούν ήδη εκεί τη βάση Pituffik Space Base, την βορειότερη εγκατάσταση του αμερικανικού υπουργείου Άμυνας, η οποία χρησιμοποιείται για προειδοποίηση πυραυλικών επιθέσεων, διαστημική επιτήρηση και πυραυλική άμυνα.
Στην κορύφωση του Ψυχρού Πολέμου οι ΗΠΑ είχαν 17 στρατιωτικές εγκαταστάσεις και πάνω από 10.000 στρατιώτες στο νησί.
Σήμερα υπάρχει μόνο μία μεγάλη βάση.
Η νέα συμφωνία ανοίγει ξανά τον δρόμο για σημαντική επέκταση.
Η Κίνα στο στόχαστρο
Το άλλο μεγάλο στοιχείο είναι η Κίνα.
Η αμερικανική στρατηγική δεν αφορά μόνο ρωσικά υποβρύχια, πυραύλους ή αεροπορική δραστηριότητα στην Αρκτική.
Αφορά και την οικονομική διείσδυση.
Οι ΗΠΑ φοβούνται ότι κινεζικές επενδύσεις σε ορυκτά, λιμάνια, υποδομές ή τηλεπικοινωνίες θα μπορούσαν να μεταφραστούν σε στρατηγική επιρροή.
Γι’ αυτό η συμφωνία προβλέπει περιορισμούς σε «ευαίσθητες επενδύσεις» από χώρες που θεωρούνται αντίπαλοι της Δύσης.
Η Αρκτική περνά σε νέα εποχή
Η υπόθεση της Γροιλανδίας είναι μέρος ενός πολύ μεγαλύτερου γεωπολιτικού ανταγωνισμού.
Η Αρκτική αλλάζει γρήγορα λόγω της κλιματικής αλλαγής και της υποχώρησης των πάγων.
Αυτό σημαίνει:
- νέες θαλάσσιες οδούς,
- ευκολότερη πρόσβαση σε κρίσιμα ορυκτά,
- μεγαλύτερη στρατιωτική κινητικότητα,
- και νέα στρατηγική αξία για βάσεις, ραντάρ και υποδομές.
Η Ρωσία έχει ήδη ισχυρή στρατιωτική παρουσία στην περιοχή.
Η Κίνα αυτοχαρακτηρίζεται «near-Arctic state» και έχει επενδύσει πολιτικά και οικονομικά στην περιοχή.
Οι ΗΠΑ δεν θέλουν να βρεθούν πίσω.
Και η Ευρώπη έτρεξε να προλάβει τον Τραμπ
Η ευρωπαϊκή διάσταση της συμφωνίας είναι επίσης σημαντική.
Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν είχε επισκεφθεί τη Γροιλανδία νωρίτερα αυτόν τον μήνα και ανακοίνωσε νέα εταιρική σχέση ύψους 200 εκατ. ευρώ.
Η Κομισιόν έχει επίσης προτείνει περίπου 530 εκατ. ευρώ για τη Γροιλανδία στο επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο 2028–2034, αναγνωρίζοντας ανοιχτά τη στρατηγική της αξία.
Οι Βρυξέλλες επιχειρούν έτσι να αποτρέψουν μια κατάσταση στην οποία η Γροιλανδία θα περάσει αποκλειστικά στη σφαίρα επιρροής της Ουάσιγκτον.
ΝΑΤΟ: Από κρίση σε συμβιβασμό
Η συμφωνία μπορεί επίσης να εκτονώσει μια σοβαρή κρίση στο εσωτερικό του ΝΑΤΟ.
Οι απειλές Τραμπ περί απόκτησης της Γροιλανδίας είχαν προκαλέσει πρωτοφανή ένταση με τη Δανία, μια χώρα-μέλος της Συμμαχίας.
Η Κοπεγχάγη και το Nuuk είχαν καταστήσει σαφές ότι οποιαδήποτε αλλαγή στο καθεστώς του νησιού χωρίς τη συγκατάθεσή τους θα ήταν απαράδεκτη.
Με το νέο πλαίσιο, οι ΗΠΑ αποκτούν μεγαλύτερη στρατηγική ελευθερία κινήσεων χωρίς να αλλάζει τυπικά η κυριαρχία.
Η Φρέντερικσεν παρουσίασε μάλιστα τη συμφωνία ως θετική τόσο για το ΝΑΤΟ όσο και για την Ευρώπη.
Η υπογραφή στη Νέα Υόρκη
Η συμφωνία αναμένεται να υπογραφεί την επόμενη εβδομάδα στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη.
Μετά την υπογραφή θα πρέπει να περάσει από τις απαραίτητες κοινοβουλευτικές διαδικασίες στη Δανία και τη Γροιλανδία πριν τεθεί πλήρως σε ισχύ.
Αυτό σημαίνει ότι το πολιτικό πλαίσιο έχει συμφωνηθεί, αλλά οι ακριβείς νομικοί όροι και το εύρος της αμερικανικής παρουσίας θα κριθούν όταν δημοσιοποιηθεί το πλήρες κείμενο.
Ο Τραμπ δεν πήρε τη Γροιλανδία – πήρε όμως τη στρατηγική της αξία
Η τελική εικόνα είναι πιο σύνθετη από ένα απλό «κέρδισε ή έχασε».
Η Δανία και η Γροιλανδία διατηρούν την κυριαρχία.
Ο Τραμπ δεν παίρνει το νησί.
Αλλά οι ΗΠΑ εξασφαλίζουν πολύ μεγαλύτερη στρατιωτική ελευθερία κινήσεων, μόνιμη επιρροή στην ασφάλεια και ένα ισχυρό veto απέναντι στην παρουσία Ρωσίας και Κίνας.
Γι’ αυτό και η συμφωνία μπορεί να αποδειχθεί πιο σημαντική από μια απλή διπλωματική υποχώρηση.
Η Ουάσιγκτον δεν απέκτησε τη Γροιλανδία στον χάρτη.
Απέκτησε όμως πολύ μεγαλύτερο έλεγχο πάνω στο τι επιτρέπεται να συμβαίνει στρατηγικά πάνω της.
Πηγή: pagenews.gr