Η μάχη για το πολιτικό μέλλον του Ερντογάν έχει ξεκινήσει πολύ πριν από την κανονική ημερομηνία των επόμενων προεδρικών και βουλευτικών εκλογών.
Οι κάλπες είναι προγραμματισμένες για τον Μάιο του 2028, όμως το τελευταίο διάστημα κυβερνητικά στελέχη και σύμβουλοι του Τούρκου προέδρου συζητούν ανοιχτά ένα σενάριο μικρής μετακίνησης της ημερομηνίας, ώστε να ενεργοποιηθεί η συνταγματική δυνατότητα νέας υποψηφιότητας.
Το άρθρο 101 βάζει όριο δύο θητειών
Το βασικό εμπόδιο βρίσκεται στο άρθρο 101 του τουρκικού Συντάγματος.
Η διάταξη προβλέπει ότι η προεδρική θητεία διαρκεί πέντε χρόνια και ότι το ίδιο πρόσωπο μπορεί να εκλεγεί πρόεδρος το πολύ δύο φορές. Με βάση το ισχύον προεδρικό σύστημα, ο Ερντογάν εξελέγη το 2018 και επανεξελέγη το 2023.
Υπάρχει όμως μία συγκεκριμένη εξαίρεση.
Η «πόρτα» του άρθρου 116
Το άρθρο 116 ορίζει ότι, εάν κατά τη δεύτερη θητεία του προέδρου η ίδια η Εθνοσυνέλευση αποφασίσει την ανανέωση των εκλογών, ο εν ενεργεία πρόεδρος μπορεί να θέσει υποψηφιότητα μία ακόμη φορά.
Για να ληφθεί αυτή η απόφαση απαιτείται πλειοψηφία τριών πέμπτων του συνόλου των 600 βουλευτών, δηλαδή τουλάχιστον 360 ψήφοι.
Η λεπτομέρεια είναι κρίσιμη: δεν αρκεί απλώς να μετακινηθούν χρονικά οι εκλογές. Η απόφαση ανανέωσης πρέπει να ληφθεί από το Κοινοβούλιο ενώ ο πρόεδρος βρίσκεται στη δεύτερη θητεία του.
Γιατί συζητείται η 16η Απριλίου 2028
Ο Μεχμέτ Ουτσούμ, ανώτατος σύμβουλος του Ερντογάν και στέλεχος του Συμβουλίου Νομικών Πολιτικών της Προεδρίας, έχει μιλήσει δημόσια για την 16η Απριλίου 2028 ως πιθανή ημερομηνία των εκλογών.
Η επιλογή δεν είναι τυχαία. Στις 16 Απριλίου 2017 πραγματοποιήθηκε το δημοψήφισμα που οδήγησε στη μετάβαση της Τουρκίας από το κοινοβουλευτικό στο ισχυρό προεδρικό σύστημα. Ο Ουτσούμ έχει χαρακτηρίσει την ημερομηνία συμβολική και έχει δηλώσει ότι ο Ερντογάν θα μπορούσε τότε να είναι υποψήφιος για τελευταία φορά.
Μία νέα νίκη το 2028 θα μπορούσε να του εξασφαλίσει ακόμη μία πενταετή θητεία, έως το 2033.
Οι 29 βουλευτές που λείπουν
Το μεγαλύτερο πρόβλημα για το σχέδιο βρίσκεται στην κοινοβουλευτική αριθμητική.
Σύμφωνα με την τρέχουσα κατανομή, το AKP διαθέτει 280 βουλευτές, το MHP 46, το HÜDA PAR τέσσερις και το DSP έναν.
Το σύνολο φτάνει τους 331 βουλευτές. Ακόμη και αν όλοι ψηφίσουν υπέρ της ανανέωσης των εκλογών, απαιτούνται τουλάχιστον ακόμη 29 ψήφοι για να φτάσουν στο συνταγματικό όριο των 360.
Οι κενές έδρες δεν αλλάζουν τον απαιτούμενο αριθμό, επειδή το Σύνταγμα αναφέρεται στα τρία πέμπτα του συνολικού αριθμού των μελών της Βουλής και όχι των παρόντων βουλευτών.
Ο Μπαχτσελί έχει ήδη ταχθεί υπέρ
Ο κυβερνητικός εταίρος του Ερντογάν, Ντεβλέτ Μπαχτσελί, έχει ήδη ξεκαθαρίσει ότι το MHP θα τον στηρίξει ξανά.
Ο ηγέτης του εθνικιστικού κόμματος δήλωσε στις 16 Σεπτεμβρίου ότι ο υποψήφιός του στις επόμενες προεδρικές εκλογές είναι ο Ερντογάν και άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο οι εκλογές να πραγματοποιηθούν λίγο νωρίτερα από την κανονική ημερομηνία.
Αυτό σημαίνει ότι το πραγματικό πολιτικό παζάρι αφορά πλέον τις ψήφους εκτός της κυβερνητικής συμμαχίας.
Πού μπορεί να αναζητηθεί στήριξη
Η κυβέρνηση θα χρειαστεί υποστήριξη από βουλευτές άλλων κομμάτων για να περάσει την ανανέωση των εκλογών.
Στο πολιτικό παρασκήνιο ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η στάση του φιλοκουρδικού DEM, την ώρα που η τουρκική κυβέρνηση προωθεί τη διαδικασία για την αποκαλούμενη «Τουρκία χωρίς τρομοκρατία». Η εξέλιξη αυτή έχει δημιουργήσει νέα κανάλια επικοινωνίας μεταξύ του κυβερνητικού στρατοπέδου και του κουρδικού πολιτικού χώρου, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι υπάρχει συμφωνία για τις εκλογές.
Παράλληλα, οι ανακατατάξεις και οι διασπάσεις στην αντιπολίτευση δημιουργούν μία πιο σύνθετη κοινοβουλευτική εικόνα σε σχέση με εκείνη των εκλογών του 2023.
Δεν υπάρχει ακόμη απόφαση για πρόωρες εκλογές
Παρά τη δημόσια συζήτηση, η κυβερνητική πλευρά επιμένει επισήμως ότι δεν έχει ληφθεί απόφαση για πρόωρες εκλογές.
Ο εκπρόσωπος του AKP Ομέρ Τσελίκ έχει δηλώσει ότι οι σχετικές αναφορές του Ερντογάν στις «εκλογές που πλησιάζουν» δεν αποτελούν σήμα για άμεση προσφυγή στις κάλπες και ότι το θέμα δεν βρίσκεται επί του παρόντος στην επίσημη πολιτική ατζέντα.
Ωστόσο, η συζήτηση για το 2028 γίνεται πλέον δημόσια ακόμη και από στενούς συνεργάτες του προέδρου.
Ο συνταγματικός δρόμος υπάρχει, αλλά χρειάζεται πολιτική συμφωνία
Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι μία νέα υποψηφιότητα Ερντογάν δεν απαιτεί κατ’ ανάγκη αλλαγή του Συντάγματος.
Το ίδιο το άρθρο 116 προβλέπει ήδη τη δυνατότητα τρίτης υποψηφιότητας εφόσον η Εθνοσυνέλευση αποφασίσει ανανέωση των εκλογών κατά τη δεύτερη θητεία του προέδρου. Το πραγματικό εμπόδιο, επομένως, είναι η συγκέντρωση των 360 ψήφων.
Εναλλακτικά, μία κανονική συνταγματική τροποποίηση θα απαιτούσε ακόμη ευρύτερη κοινοβουλευτική στήριξη ή διαδικασία δημοψηφίσματος, καθιστώντας αυτή τη διαδρομή πολιτικά δυσκολότερη.
Η συζήτηση στην Άγκυρα μετατρέπεται έτσι σε καθαρή κοινοβουλευτική αριθμητική. Ο Ερντογάν και οι σύμμαχοί του έχουν σήμερα 331 ψήφους που θα μπορούσαν να στηρίξουν την ανανέωση των εκλογών, αλλά χρειάζονται 360. Οι 29 ψήφοι που λείπουν θα καθορίσουν εάν ο συνταγματικός δρόμος για μία ακόμη υποψηφιότητα το 2028 θα μπορέσει πράγματι να ανοίξει.
Πηγή: Pagenews.gr