Ο Ερντογάν έμεινε εκτός ατζέντας Τραμπ στον ΟΗΕ: Ψυχρό μήνυμα ή παιχνίδι πίεσης μέχρι την τελευταία στιγμή;
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 10 '
Πηγή Φωτογραφίας: AP Photo//Ο Ερντογάν έμεινε εκτός ατζέντας Τραμπ στον ΟΗΕ: Ψυχρό μήνυμα ή παιχνίδι πίεσης μέχρι την τελευταία στιγμή;
Μία απουσία από το διπλωματικό πρόγραμμα του Ντόναλντ Τραμπ στη Νέα Υόρκη έχει αρχίσει να αποκτά μεγαλύτερη σημασία από αρκετές από τις συναντήσεις που έχουν ήδη ανακοινωθεί.
Το όνομα του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δεν περιλαμβάνεται, μέχρι στιγμής, στον κατάλογο των επίσημα προγραμματισμένων επαφών του Αμερικανού προέδρου στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ.
Το γεγονός επισημάνθηκε από τον Μιχάλη Ιγνατίου στον ΣΚΑΪ, με την εκτίμηση ότι η τουρκική πλευρά θα συνεχίσει να επιδιώκει συνάντηση ακόμη και την τελευταία στιγμή.
Το κρίσιμο είναι να μη διαβαστεί η εξέλιξη περισσότερο από όσο επιτρέπουν τα δεδομένα.
Στη διπλωματία της Γενικής Συνέλευσης, τα προγράμματα αλλάζουν μέχρι την τελευταία ώρα και ένα «pull-aside» λίγων λεπτών μπορεί να προστεθεί χωρίς να έχει προηγουμένως ανακοινωθεί ως κανονική διμερής συνάντηση.
Ωστόσο, το ότι ο Ερντογάν δεν βρίσκεται στην αρχική ατζέντα, ενώ άλλοι ηγέτες έχουν ήδη εξασφαλίσει χρόνο με τον Τραμπ, είναι από μόνο του πολιτικά αξιοσημείωτο.
Ποιοι μπήκαν ήδη στο πρόγραμμα του Τραμπ
Η Ουάσιγκτον έχει αρχίσει να αποκαλύπτει τις βασικές προτεραιότητες του προεδρικού προγράμματος στη Νέα Υόρκη.
Το Associated Press επιβεβαιώνει ότι ο Τραμπ αναμένεται να συναντήσει την προσωρινή πρόεδρο της Βενεζουέλας Ντέλσι Ροντρίγκες, τον Βρετανό πρωθυπουργό Άντι Μπέρναμ και την πρωθυπουργό της Ιαπωνίας Σανάε Τακαΐτσι. Παράλληλα έχει προγραμματιστεί επαφή με ηγέτες του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου, με επίκεντρο τον πόλεμο με το Ιράν και τη μεταπολεμική περιφερειακή αρχιτεκτονική.
Σε αυτό το πλέγμα συναντήσεων, ο Ερντογάν δεν εμφανίζεται αυτή τη στιγμή ως ξεχωριστή διμερής προτεραιότητα.
Και αυτό έχει μεγαλύτερο ενδιαφέρον επειδή οι σχέσεις Τραμπ–Ερντογάν είχαν φανεί να περνούν σε εξαιρετικά θερμή φάση μόλις δύο μήνες νωρίτερα.
Τον Ιούλιο ήταν «καλύτερα από ποτέ»
Στις 7 Ιουλίου, κατά τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, οι δύο πρόεδροι είχαν πραγματοποιήσει περιορισμένη διμερή συνάντηση και στη συνέχεια είχαν εμφανιστεί σε κλίμα προσωπικής οικειότητας.
Ο ίδιος ο Τραμπ είχε δηλώσει ότι οι σχέσεις με την Τουρκία ήταν πιθανώς «καλύτερες από ποτέ» και είχε πλέξει το εγκώμιο του Ερντογάν. Παράλληλα είχε προαναγγείλει άρση αμερικανικών κυρώσεων και είχε αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο επιστροφής της Τουρκίας στα F-35.
«Θα άρουμε τις κυρώσεις», είχε δηλώσει ο Τραμπ, προσθέτοντας ότι οι ΗΠΑ θα εξετάσουν το ζήτημα των F-35.
Ο Ερντογάν είχε απαντήσει ότι περιμένει θετικό αποτέλεσμα, υπενθυμίζοντας ότι η Άγκυρα θεωρεί πως της οφείλονται αεροσκάφη από το πρόγραμμα στο οποίο συμμετείχε πριν αποβληθεί λόγω των S-400
Άρα η σημερινή απουσία του από την ατζέντα δεν προκύπτει έπειτα από μια περίοδο δημόσιας ψυχρότητας.
Προκύπτει έπειτα από μια περίοδο δημόσιας θερμότητας αλλά περιορισμένων ακόμη χειροπιαστών αποτελεσμάτων.
Το πραγματικό πρόβλημα λέγεται S-400
Εδώ βρίσκεται το δύσκολο σημείο στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις.
Ο Τραμπ μπορεί πολιτικά να επιθυμεί να δώσει στην Τουρκία ξανά πρόσβαση στα F-35.
Δεν μπορεί όμως να εξαφανίσει μόνος του τους νομικούς και κοινοβουλευτικούς περιορισμούς.
Η Τουρκία αποκλείστηκε από το πρόγραμμα F-35 μετά την αγορά του ρωσικού συστήματος S-400 και η αμερικανική νομοθεσία εξακολουθεί να δημιουργεί εμπόδια όσο η Άγκυρα κατέχει ή λειτουργεί το συγκεκριμένο ρωσικό σύστημα.
Μάλιστα, πριν ακόμη από τη συνάντηση Τραμπ–Ερντογάν του Ιουλίου, διακομματική ομάδα Αμερικανών βουλευτών είχε εκφράσει έντονη αντίθεση σε πιθανή πώληση F-35 στην Τουρκία, επικαλούμενη τόσο τους S-400 όσο και τις σχέσεις της Άγκυρας με το Ιράν και τη ρητορική της απέναντι στο Ισραήλ.
Αυτό σημαίνει ότι η προσωπική σχέση Τραμπ–Ερντογάν δεν αρκεί για να ξεκλειδώσει τον σημαντικότερο αμυντικό φάκελο της Άγκυρας.
Ο Ερντογάν χρειάζεται περισσότερο τη συνάντηση
Αυτό δίνει και μία διαφορετική ανάγνωση στη σημερινή εικόνα.
Ο Ερντογάν έχει συγκεκριμένες εκκρεμότητες που θέλει να κλείσει με την Ουάσιγκτον:
- το μέλλον των F-35,
- την πλήρη άρση των CAATSA κυρώσεων,
- την τύχη των S-400,
- τη διεύρυνση της αμυντικής συνεργασίας,
- τη Συρία,
- την περιφερειακή ισορροπία μετά τον πόλεμο με το Ιράν,
- και τη σχέση της Τουρκίας με το Ισραήλ.
Για τον Τραμπ, αντίθετα, η Νέα Υόρκη έχει αυτή τη στιγμή άλλες άμεσες προτεραιότητες.
Η συνάντηση με τους ηγέτες του Κόλπου αφορά την επόμενη ημέρα του πολέμου με το Ιράν, δηλαδή ένα από τα πιο επείγοντα διεθνή ζητήματα της αμερικανικής κυβέρνησης.
Άρα η απουσία Ερντογάν μπορεί να είναι περισσότερο ιεράρχηση προτεραιοτήτων παρά μήνυμα ρήξης.
Αλλά στη διπλωματία, ακόμη και η ιεράρχηση είναι μήνυμα.
Τον Ιούλιο η Άγκυρα είχε το πλεονέκτημα του οικοδεσπότη
Υπάρχει και μια λεπτή αλλαγή ισορροπίας.
Τον Ιούλιο, η Τουρκία φιλοξενούσε τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ. Ο Ερντογάν ήταν ο οικοδεσπότης 32 αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων και ο Τραμπ είχε μεταβεί στην Άγκυρα σε περιβάλλον όπου η τουρκική στρατηγική σημασία ήταν αναπόφευκτα στο προσκήνιο.
Τώρα το σκηνικό είναι διαφορετικό.
Στη Νέα Υόρκη, ο Αμερικανός πρόεδρος είναι εκείνος που μοιράζει τον περιορισμένο χρόνο του ανάμεσα σε δεκάδες κυβερνήσεις που ζητούν συνάντηση.
Η Τουρκία παραμένει σημαντικό ΝΑΤΟϊκό κράτος, με κρίσιμο γεωγραφικό αποτύπωμα σε Μαύρη Θάλασσα, Καύκασο, Συρία και Μέση Ανατολή.
Δεν σημαίνει όμως ότι κάθε φορά θα βρίσκεται στην κορυφή της προεδρικής ατζέντας.
Η Τουρκία έχει ενισχύσει παράλληλα το ευρωπαϊκό της χαρτί
Η Άγκυρα επίσης δεν περιμένει αποκλειστικά την Ουάσιγκτον.
Στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ τον Ιούλιο, ο Ερντογάν είχε σειρά διμερών επαφών με Μακρόν, Μερτς, Στάρμερ και την ηγεσία της ΕΕ, επιχειρώντας να τοποθετήσει την Τουρκία ως αναγκαίο κρίκο της νέας ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής άμυνας.
Με τη Βρετανία υπέγραψε μάλιστα νέο πλαίσιο εταιρικής σχέσης για ασφάλεια και άμυνα.
Η στρατηγική της Άγκυρας είναι επομένως πολυεπίπεδη: όσο περισσότερη αξία αποκτά για την ευρωπαϊκή άμυνα, τόσο ισχυρότερη θεωρεί ότι γίνεται και η διαπραγματευτική της θέση απέναντι στις ΗΠΑ.
Το Ιράν αλλάζει και τις προτεραιότητες της Ουάσιγκτον
Ο δεύτερος μεγάλος παράγοντας είναι ο πόλεμος.
Η κυβέρνηση Τραμπ εστιάζει τώρα στη διαχείριση των συνεπειών της σύγκρουσης με το Ιράν.
Η συνάντηση με τα έξι κράτη του GCC αποσκοπεί στη διαμόρφωση της αμερικανικής στρατηγικής για την επόμενη φάση, ενώ η κυβέρνηση έχει ταυτόχρονα εγκρίνει βίζες για τον Ιρανό πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν και τον υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί ώστε να συμμετάσχουν στην εβδομάδα υψηλού επιπέδου του ΟΗΕ.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, μια διμερής Τραμπ–Ερντογάν δεν αποτελεί απαραίτητα την πρώτη ανάγκη της Ουάσιγκτον.
Η Τουρκία, όμως, θα ήθελε να διατηρήσει ρόλο και σε αυτή την εξίσωση, καθώς επιχειρεί εδώ και μήνες να παρουσιαστεί ως περιφερειακός μεσολαβητής και κόμβος ανάμεσα σε Δύση, Μέση Ανατολή και ισλαμικό κόσμο.
Υπάρχει ακόμη χώρος για «pull-aside»
Γι’ αυτό η ιστορία δεν έχει κλείσει.
Στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, η απουσία από το ανακοινωμένο πρόγραμμα δεν σημαίνει ότι αποκλείεται μια σύντομη συνάντηση στο περιθώριο.
Ο ίδιος ο Τραμπ χρησιμοποιεί συχνά τη μορφή του «pull-aside» — μικρότερες, λιγότερο τυπικές επαφές που δεν έχουν το βάρος μιας πλήρους διμερούς, αλλά μπορούν να παράξουν πολιτικό μήνυμα.
Το 2025, για παράδειγμα, ο Λευκός Οίκος είχε καταγράψει τον Τραμπ και τον Ερντογάν μαζί σε πολυμερή συνάντηση με Άραβες και μουσουλμάνους ηγέτες στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης.
Άρα το πιθανότερο που μπορεί να ειπωθεί με ασφάλεια σήμερα είναι ότι δεν υπάρχει επιβεβαιωμένη κανονική διμερής.
Όχι ότι αποκλείστηκε κάθε επαφή.
«Σνομπάρισμα»; Είναι νωρίς για τέτοιο συμπέρασμα
Η απουσία Ερντογάν από το αρχικό πρόγραμμα μπορεί εύκολα να παρουσιαστεί ως «πόρτα» από τον Τραμπ.
Τα δεδομένα όμως δεν επιτρέπουν ακόμη τέτοια βεβαιότητα.
Μόλις τον Ιούλιο, ο Αμερικανός πρόεδρος είχε προσφέρει στον Τούρκο ομόλογό του πολύ ισχυρή δημόσια πολιτική στήριξη, είχε αναγγείλει άρση κυρώσεων και είχε αφήσει ανοιχτό το θέμα των F-35.
Δεν υπάρχει μέχρι στιγμής δημόσια ένδειξη ότι αυτή η προσωπική σχέση έχει καταρρεύσει.
Υπάρχει όμως ένα άλλο, πιο ενδιαφέρον δεδομένο:
η Άγκυρα περίμενε ότι η προσωπική σχέση Ερντογάν–Τραμπ θα μεταφραστεί γρήγορα σε στρατηγικά κέρδη. Αυτό δεν έχει ακόμη συμβεί στον βαθμό που επιθυμεί.
Η πραγματική μέτρηση θα γίνει μετά τον ΟΗΕ
Γι’ αυτό και η σημασία της Νέας Υόρκης δεν βρίσκεται μόνο στο αν οι δύο άνδρες θα ανταλλάξουν χειραψία.
Υπάρχουν τρία επίπεδα που πρέπει να παρακολουθηθούν.
Πρώτον, εάν τελικά οργανωθεί πλήρης διμερής ή έστω σύντομο pull-aside.
Δεύτερον, εάν μετά τη Νέα Υόρκη υπάρξει πραγματική κίνηση σε κυρώσεις και F-35.
Και τρίτον, εάν η Ουάσιγκτον εντάξει την Τουρκία πιο βαθιά στον σχεδιασμό της για Ιράν και Μέση Ανατολή ή προτιμήσει να στηριχθεί περισσότερο στα κράτη του Κόλπου.
Αυτά θα δείξουν το πραγματικό βάρος της σημερινής απουσίας.
Από την «ειδική σχέση» στο τεστ αποτελεσμάτων
Η προσωπική σχέση Τραμπ–Ερντογάν παραμένει ένα σημαντικό κεφάλαιο της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής.
Αλλά η διεθνής συγκυρία δείχνει ταυτόχρονα τα όριά της.
Ο Τραμπ μπορεί να δηλώνει ότι εμπιστεύεται τον Ερντογάν.
Μπορεί να θέλει την άρση των κυρώσεων.
Μπορεί ακόμη και να είναι πολιτικά θετικός στην επιστροφή της Τουρκίας στα F-35.
Αλλά απέναντι βρίσκονται το Κογκρέσο, η αμερικανική νομοθεσία, οι S-400 και ένα περιφερειακό περιβάλλον όπου η Τουρκία δεν είναι η μοναδική δύναμη που διεκδικεί πρόσβαση στον Λευκό Οίκο.
Γι’ αυτό η μη συμπερίληψη του Ερντογάν στο αρχικό πρόγραμμα δεν είναι από μόνη της «ρήξη».
Είναι όμως μια υπενθύμιση προς την Άγκυρα ότι η προσωπική χημεία δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με προνομιακή θέση σε κάθε αμερικανική ατζέντα.
Και αν ο Ερντογάν επιδιώξει μέχρι την τελευταία στιγμή να μπει στο πρόγραμμα του Τραμπ, το ενδιαφέρον δεν θα είναι μόνο αν θα τα καταφέρει.
Θα είναι τι θα ζητήσει — και κυρίως τι θα μπορέσει τελικά να πάρει.
Πηγή: pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
