Φιντάν ανεβάζει ένταση στο Αιγαίο: «Ελπίζουμε κανείς να μην κάνει παράλογη κίνηση»–Η προειδοποίηση προς Αθήνα
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 9 '
Πηγή Φωτογραφίας: AP Photo//Φιντάν ανεβάζει ένταση στο Αιγαίο: «Ελπίζουμε κανείς να μην κάνει παράλογη κίνηση»–Η προειδοποίηση προς Αθήνα
Ένα μήνυμα με δύο εντελώς διαφορετικές όψεις έστειλε το βράδυ του Σαββάτου ο Χακάν Φιντάν προς την Αθήνα.
Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών, σε συνέντευξή του στο NTV, υποστήριξε ότι η κυβέρνηση Ερντογάν εξακολουθεί να επιδιώκει τη διαχείριση των ελληνοτουρκικών διαφορών μέσω διαλόγου και ότι με την κυβέρνηση της Αθήνας υπάρχει πλέον ένας βαθμός αμοιβαίας κατανόησης.
Ταυτόχρονα, όμως, χρησιμοποίησε ιδιαίτερα σκληρή γλώσσα για το Αιγαίο, επανέφερε τις τουρκικές θέσεις για τα ελληνικά νησιά και προειδοποίησε εναντίον αυτού που χαρακτήρισε «παράλογη» ή «τυχοδιωκτική» κίνηση.
Η ακριβής διατύπωσή του, όπως μεταδόθηκε από το Anadolu, ήταν:
«Οι Ένοπλες Δυνάμεις μας και οι μονάδες της Ακτοφυλακής μας βρίσκονται σε ευαίσθητη κατάσταση στο θέμα αυτό. Ελπίζουμε ότι κανείς δεν θα κάνει εκεί κάποια παράλογη κίνηση».
Και αμέσως μετά ανέβασε ακόμη περισσότερο τον τόνο:
«Εάν το προχωρήσουν περισσότερο και επιχειρήσουν τυχοδιωκτικά βήματα, η ισχύς αυτού του κράτους είναι γνωστή σε όλους».
Η Άγκυρα ξαναβάζει τα νησιά στο τραπέζι
Το σημαντικότερο στοιχείο δεν είναι μόνο ο τόνος.
Είναι ότι ο Φιντάν συνέδεσε την προειδοποίησή του με ένα από τα βαθύτερα σημεία διαφωνίας Αθήνας–Άγκυρας: το καθεστώς των νησιών του Αιγαίου.
«Μέχρι να επιλυθεί το ζήτημα της υφαλοκρηπίδας, η θέση μας στα προβλήματα του Αιγαίου είναι γνωστή. Δεν αποδεχόμαστε τη στρατιωτικοποίηση νησιών που έχουν αποστρατιωτικοποιημένο καθεστώς», δήλωσε.
Πρόκειται για πάγια τουρκική θέση, την οποία η Ελλάδα απορρίπτει, επικαλούμενη μεταξύ άλλων το δικαίωμα νόμιμης άμυνας βάσει του άρθρου 51 του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και διαφοροποιώντας το νομικό καθεστώς των επιμέρους νησιωτικών ομάδων.
Άρα η δήλωση Φιντάν δεν αποτελεί από μόνη της νέα τουρκική διεκδίκηση.
Αυτό που αλλάζει είναι η ένταση της διατύπωσης και το γεγονός ότι συνδέεται ευθέως με την επιχειρησιακή ετοιμότητα του τουρκικού στρατού και της Ακτοφυλακής.
«Κάνουμε κινήσεις χωρίς να τις δημοσιοποιούμε»
Υπάρχει και μία δεύτερη φράση που αξίζει ιδιαίτερη προσοχή.
Ο Φιντάν υποστήριξε ότι η Τουρκία πραγματοποιεί συστηματικές διπλωματικές ενέργειες για το θέμα των νησιών, ορισμένες από τις οποίες δεν δημοσιοποιούνται.
«Για το θέμα αυτό έχουμε προβεί σε πολύ προσεκτικές και επίμονες ενέργειες. Πολλές φορές κάνουμε αυτές τις ενέργειες χωρίς να τις δημοσιοποιούμε».
Η δήλωση δείχνει ότι, παρά το κλίμα των «ήρεμων νερών», η Άγκυρα δεν θεωρεί ότι τα βασικά ζητήματα του Αιγαίου έχουν μπει στο περιθώριο.
Αντίθετα, διατηρεί ενεργές τις θέσεις της και, σύμφωνα με τον ίδιο τον Φιντάν, τις προωθεί τόσο διμερώς όσο και σε διεθνή fora.
Σε δηλώσεις του μόλις τρεις ημέρες νωρίτερα, είχε αναφέρει ότι η Τουρκία διατυπώνει τις αντιρρήσεις της στην Ελλάδα μέσω διμερών καναλιών, στο ΝΑΤΟ και, όταν το κρίνει απαραίτητο, στον ΟΗΕ.
Το παράδοξο: απειλητική γλώσσα αλλά και «καμία έκπληξη»
Κι όμως, στην ίδια συνέντευξη ο Φιντάν έστειλε ένα εντελώς διαφορετικό μήνυμα για τις πολιτικές σχέσεις με την Αθήνα.
Σύμφωνα με όσα δήλωσε, η Άγκυρα θεωρεί ότι με τη σημερινή ελληνική κυβέρνηση έχει οικοδομηθεί μια κοινή αντίληψη ως προς τον τρόπο διαχείρισης των κρίσεων.
«Έχουμε καταλήξει σε μια κοινή αντίληψη με την τρέχουσα κυβέρνηση», ανέφερε.
Και πρόσθεσε ότι όσο οι σημερινές κυβερνήσεις βρίσκονται στην εξουσία, θα επιχειρούν να επιλύουν τα προβλήματα και «δεν θα υπάρξουν εκπλήξεις μεταξύ τους».
Αυτή ίσως είναι η σημαντικότερη πολιτική φράση της συνέντευξης.
Διότι αποκαλύπτει τη διπλή στρατηγική που φαίνεται να ακολουθεί η Άγκυρα:
διατήρηση όλων των τουρκικών θέσεων στο Αιγαίο, αλλά παράλληλα λειτουργία ενός πολιτικού μηχανισμού ώστε οι διαφωνίες να μην εξελίσσονται ανεξέλεγκτα σε κρίση.
Ερντογάν: «Θέλει να τα λύσει μιλώντας»
Ο Φιντάν απέδωσε αυτή την προσέγγιση προσωπικά στον Ταγίπ Ερντογάν.
«Ο πρόεδρός μας δείχνει ότι θέλει να λύσει αυτά τα ζητήματα μιλώντας με κάθε νέα κυβέρνηση», είπε.
Το μήνυμα έχει σημασία γιατί η τουρκική ηγεσία επιχειρεί ταυτόχρονα να εμφανίσει δύο εικόνες.
Η πρώτη είναι αυτή μιας Τουρκίας που δεν υποχωρεί από καμία από τις γνωστές θέσεις της.
Η δεύτερη είναι μιας περιφερειακής δύναμης που θέλει να παρουσιάζεται ως ικανή να διαχειρίζεται τις διαφορές της μέσω διπλωματίας και απευθείας πολιτικών διαύλων.
Η ισορροπία μεταξύ των δύο είναι εξαιρετικά εύθραυστη.
Ο Φιντάν βάζει και τις ελληνικές εκλογές στην εξίσωση
Εκεί όπου η συνέντευξη αποκτά σαφή πολιτική διάσταση είναι στην αναφορά του στην ελληνική εσωτερική πολιτική.
Ο Φιντάν υποστήριξε ότι η Τουρκία χρησιμοποιείται ως εργαλείο πολιτικής αντιπαράθεσης στην Ελλάδα.
«Υπάρχει ο παράγοντας Τουρκία στην ελληνική εσωτερική πολιτική. Αν θέλουν να τραβήξουν την προσοχή της κοινής γνώμης, το χαρτί που θα παίξουν είναι το χαρτί της Τουρκίας», υποστήριξε.
Και συνέχισε:
«Εμείς έχουμε μεγαλύτερα, πιο παγκόσμια προβλήματα, αλλά η ελληνική πολιτική έχει μόνο ένα θέμα».
Πρόκειται βεβαίως για πολιτική αξιολόγηση του Τούρκου υπουργού και όχι για αντικειμενική περιγραφή της ελληνικής πολιτικής ατζέντας.
Ωστόσο, δείχνει πώς η Άγκυρα ερμηνεύει την περίοδο που ακολουθεί.
«Υπάρχει εκλογική ατμόσφαιρα – η γλώσσα θα χρησιμοποιηθεί περισσότερο»
Ο Φιντάν προχώρησε ένα βήμα παραπέρα, συνδέοντας ευθέως την ελληνική εκλογική περίοδο με πιθανή αύξηση της έντασης στη δημόσια ρητορική.
«Υπάρχει και μια εκλογική ατμόσφαιρα εκεί και αυτή η γλώσσα θα χρησιμοποιηθεί λίγο περισσότερο. Αλλά εμείς εξετάζουμε αυτό που είναι επίσημο».
Η τελευταία φράση έχει ιδιαίτερο διπλωματικό ενδιαφέρον.
Η Άγκυρα ουσιαστικά δηλώνει ότι σκοπεύει να διαχωρίζει την κομματική αντιπαράθεση και τις δημόσιες δηλώσεις στην Ελλάδα από τις επίσημες κυβερνητικές θέσεις.
Αυτό μπορεί να λειτουργήσει ως μηχανισμός αποκλιμάκωσης.
Μπορεί όμως ταυτόχρονα να χρησιμοποιηθεί από την Τουρκία για να αποδίδει ελληνικές αντιδράσεις σε «εσωτερική κατανάλωση», ακόμη και όταν αφορούν ουσιαστικές διαφορές εξωτερικής πολιτικής.
Δεν είναι η πρώτη προειδοποίηση Φιντάν μέσα στην εβδομάδα
Οι σημερινές δηλώσεις δεν εμφανίστηκαν σε κενό.
Μόλις στις 16 Σεπτεμβρίου, ο Φιντάν είχε δηλώσει ότι η Τουρκία δεν θέλει η Ελλάδα να γίνει, κατά τη δική του διατύπωση, «παιχνίδι στα χέρια όσων θέλουν να αποσταθεροποιήσουν την περιοχή και να τη σύρουν στο χάος».
Παράλληλα είχε τονίσει ότι η Άγκυρα επιθυμεί σχέσεις καλής γειτονίας και ότι πρέπει να αποτρέπονται αμοιβαίες παρεξηγήσεις σε ζητήματα ασφαλείας.
Το μοτίβο είναι συνεπώς σταθερό:
προσφορά διαλόγου, ακολουθούμενη από αυστηρή προειδοποίηση.
Το πραγματικό μήνυμα πίσω από τη φράση «παράλογη κίνηση»
Η φράση του Φιντάν δεν πρέπει να απομονωθεί από το υπόλοιπο πλαίσιο.
Ο Τούρκος υπουργός δεν ανακοίνωσε διακοπή του διαλόγου ούτε κάποια νέα επιχειρησιακή ενέργεια στο Αιγαίο.
Αντιθέτως, υποστήριξε ότι η πολιτική επικοινωνία με την ελληνική κυβέρνηση λειτουργεί.
Ταυτόχρονα όμως η αναφορά σε Ένοπλες Δυνάμεις και Ακτοφυλακή εισάγει ξανά στο λεξιλόγιο των ελληνοτουρκικών τον παράγοντα της στρατιωτικής ισχύος.
Και αυτό έχει σημασία.
Διότι τα «ήρεμα νερά» των τελευταίων ετών βασίστηκαν σε μεγάλο βαθμό στην προσπάθεια να αποσυνδεθούν οι πάγιες διαφορές από καθημερινές επιχειρησιακές εντάσεις.
Η νέα ρητορική Φιντάν δείχνει ότι αυτή η ισορροπία δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη.
Το Αιγαίο παραμένει το δύσκολο τεστ
Πίσω από όλες τις δηλώσεις παραμένει το ίδιο θεμελιώδες πρόβλημα.
Αθήνα και Άγκυρα δεν συμφωνούν ούτε στον αριθμό ούτε στη νομική φύση των μεταξύ τους διαφορών.
Η Ελλάδα θεωρεί ως βασική διαφορά που μπορεί να παραπεμφθεί σε διεθνή δικαιοδοσία την οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ.
Η Τουρκία θέτει ένα ευρύτερο σύνολο ζητημάτων που περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, χωρικά ύδατα, εναέριο χώρο και το καθεστώς ορισμένων νησιών.
Αυτό σημαίνει ότι η πολιτική αποκλιμάκωση δεν ισοδυναμεί με επίλυση των διαφορών.
Μπορεί απλώς να σημαίνει ότι οι δύο πλευρές έχουν συμφωνήσει να τις διαχειρίζονται χωρίς να αφήνουν κάθε επεισόδιο να εξελίσσεται σε κρίση.
Διάλογος από πάνω, στρατιωτική επαγρύπνηση από κάτω
Αυτό είναι τελικά και το ενδιαφέρον στοιχείο της παρέμβασης Φιντάν.
Η Άγκυρα δεν εγκαταλείπει τον διάλογο.
Δεν εγκαταλείπει όμως ούτε μία από τις πάγιες τουρκικές θέσεις.
Ο ίδιος υπουργός που δηλώνει ότι Ερντογάν και ελληνική κυβέρνηση επιδιώκουν λύσεις μέσω συνομιλιών, προειδοποιεί ταυτόχρονα ότι στρατός και Ακτοφυλακή βρίσκονται σε «ευαίσθητη κατάσταση» και υπενθυμίζει ότι «η ισχύς αυτού του κράτους είναι γνωστή».
Το μήνυμα επομένως δεν είναι ούτε καθαρά συμφιλιωτικό ούτε απλώς συγκρουσιακό.
Είναι η επιστροφή στη γνώριμη δύσκολη εξίσωση των ελληνοτουρκικών:
ανοιχτός πολιτικός δίαυλος στην κορυφή, αλλά ταυτόχρονα διατήρηση των διεκδικήσεων και υψηλή επιχειρησιακή επαγρύπνηση στο Αιγαίο.
Και όσο η Άγκυρα εκτιμά ότι η Ελλάδα εισέρχεται βαθύτερα σε εκλογικό κύκλο, ο Φιντάν προαναγγέλλει ουσιαστικά ότι θα προσπαθήσει να διαχωρίζει τη δημόσια πολιτική ρητορική από τις επίσημες κινήσεις της Αθήνας.
Το κρίσιμο τεστ θα είναι εάν ο ίδιος διαχωρισμός θα λειτουργήσει και στην πράξη — όταν το επόμενο δύσκολο επεισόδιο δεν εξελιχθεί μπροστά στις κάμερες, αλλά πάνω στο ίδιο το Αιγαίο.
Πηγή: pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
