Δύο εντελώς διαφορετικά μηνύματα πέρασαν μέσα σε λίγες ώρες από τη Νέα Υόρκη και αποτυπώνουν το μεγάλο παζάρι που βρίσκεται σε εξέλιξη γύρω από τον σχεδόν επτάμηνο πόλεμο με το Ιράν.
Από το βήμα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, ο Ντόναλντ Τραμπ επέλεξε τη μέγιστη οικονομική πίεση.
«Καλώ όλα τα έθνη να βοηθήσουν στην επιβολή της πλήρους οικονομικής απομόνωσης του Ιράν», δήλωσε, σύμφωνα με το Reuters.
Την ίδια στιγμή, όμως, η Τεχεράνη έστελνε μέσω μεσολαβητών ένα διαφορετικό μήνυμα: υπάρχει ακόμη δρόμος για συμφωνία — και στο τραπέζι βρίσκεται το σημαντικότερο ίσως διαπραγματευτικό χαρτί της, τα Στενά του Ορμούζ.
Η εικόνα επιβεβαιώνεται και από το Associated Press: ο Τραμπ υπερασπίστηκε στον ΟΗΕ την απόφασή του για τον πόλεμο, κατηγόρησε το Ιράν ότι περιμένει τις αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές και παράλληλα υποστήριξε ότι τελικά μπορεί να υπάρξει διευθέτηση.
Το ιρανικό χαρτί: «Ανοίγουμε το Ορμούζ σε επτά ημέρες»
Η σημαντικότερη πληροφορία βρίσκεται στο παρασκήνιο των διπλωματικών επαφών.
Ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε στο Reuters ότι η Τεχεράνη θα μπορούσε να ανοίξει ξανά τα Στενά του Ορμούζ στην εμπορική ναυσιπλοΐα του Κόλπου μέσα σε επτά ημέρες, εφόσον η Ουάσιγκτον ικανοποιήσει δύο βασικές απαιτήσεις:
να μειώσει τη στρατιωτική πίεση και να άρει τον αμερικανικό αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια.
Κατά την ίδια πηγή, η τελευταία ιρανική πρόταση μεταφέρθηκε στην Ουάσιγκτον μέσω μεσολαβητών την περασμένη εβδομάδα.
Το Ορμούζ αποκτά έτσι χαρακτήρα διαπραγματευτικού μοχλού.
Πριν από τον πόλεμο, από τη συγκεκριμένη θαλάσσια δίοδο περνούσε περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων αποστολών πετρελαίου και φυσικού αερίου, σύμφωνα με το Reuters. Η αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας επομένως δεν αφορά μόνο τις δύο εμπόλεμες πλευρές. Αφορά τις τιμές ενέργειας, τα ναύλα, την ασφάλιση πλοίων και τελικά την παγκόσμια οικονομία.
Η Τεχεράνη μιλά για «χρυσή ευκαιρία»
Πριν από την ομιλία Τραμπ, η ιρανική πλευρά είχε εμφανιστεί αισθητά περισσότερο ανοιχτή σε μια διπλωματική επανεκκίνηση.
«Η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ είναι μια χρυσή ευκαιρία για τις ΗΠΑ να επιστρέψουν στη διπλωματία», δήλωσε ο ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος στο Reuters.
Το αίτημα της Τεχεράνης είναι να υπάρξει επίσημη αμερικανική δήλωση ότι η Ουάσιγκτον επιδιώκει διπλωματική λύση και στη συνέχεια να συμφωνηθεί συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα.
Μέχρι στιγμής δεν είναι γνωστή κάποια απευθείας συνάντηση Αμερικανών και Ιρανών αξιωματούχων μετά τον Ιούλιο, όταν κατέρρευσε η ενδιάμεση συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου, λίγες εβδομάδες μετά την υπογραφή της.
Η ιρανική ηγεσία, πάντως, εξακολουθεί δημόσια να χρησιμοποιεί σκληρή γλώσσα. Ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν, καθ’ οδόν προς τη Νέα Υόρκη, κατηγόρησε τις ΗΠΑ ότι επιχειρούν να εξαναγκάσουν τη χώρα του σε παράδοση, ενώ εμφανίστηκε επιφυλακτικός απέναντι στην προοπτική νέων συνομιλιών.
Ρούμπιο: «Είμαστε ανοιχτοί σε συνομιλίες»
Από την αμερικανική πλευρά, ο Μάρκο Ρούμπιο άφησε επίσης μια χαραμάδα ανοιχτή.
Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών δήλωσε στο NBC ότι η Ουάσιγκτον παραμένει ανοιχτή σε συνομιλίες με τους Ιρανούς, ιδιαίτερα εάν υπάρχουν προοπτικές θετικού αποτελέσματος.
Η δήλωση έχει σημασία επειδή ήρθε την ίδια ημέρα που ο Τραμπ ζητούσε από τη διεθνή κοινότητα την πλήρη οικονομική απομόνωση της Τεχεράνης.
Δεν πρόκειται απαραίτητα για αντίφαση. Η αμερικανική στρατηγική φαίνεται να συνδυάζει μέγιστη πίεση με διατήρηση ενός διαύλου διαπραγμάτευσης.
Λίγες ώρες μετά την ιδιαίτερα επιθετική ομιλία του στον ΟΗΕ, ο ίδιος ο Τραμπ χρησιμοποίησε ηπιότερη γλώσσα, δηλώνοντας ότι θεωρεί πως τελικά θα υπάρξει διευθέτηση και ότι οι Ιρανοί εξακολουθούν να επικοινωνούν με την αμερικανική πλευρά.
Τραμπ: «Θα κάνουν συμφωνία μετά τις εκλογές»
Ο Αμερικανός πρόεδρος έδωσε όμως και μια εσωτερική πολιτική ερμηνεία στη στάση της Τεχεράνης.
«Πιστεύω ότι θα κάνουμε συμφωνία αμέσως μετά τις εκλογές, γιατί δεν έχει νόημα να μην την κάνουν. Περιμένουν να δουν πώς θα τα πάω στις ενδιάμεσες εκλογές», είπε.
Οι αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου μπαίνουν έτσι —τουλάχιστον κατά την εκτίμηση του Τραμπ— μέσα στη γεωπολιτική εξίσωση του Ιράν.
Ο ίδιος υποστήριξε πάντως ότι η εκλογική αναμέτρηση δεν επηρεάζει τις αποφάσεις του για τον πόλεμο.
Έξι χώρες του Κόλπου στο ίδιο τραπέζι με τον Τραμπ
Η δεύτερη μεγάλη μάχη παίζεται γύρω από τον Περσικό Κόλπο.
Ο Τραμπ επρόκειτο να συναντηθεί στη Νέα Υόρκη με τους ηγέτες των έξι αραβικών κρατών του Κόλπου — Σαουδική Αραβία, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Κατάρ, Κουβέιτ, Μπαχρέιν και Ομάν.
Οι χώρες αυτές έχουν έναν κοινό άμεσο στόχο: την αποκατάσταση της ασφαλούς ναυσιπλοΐας στο Ορμούζ.
Αλλά έχουν και ένα δύσκολο στρατηγικό πρόβλημα.
Θέλουν αποκλιμάκωση με το Ιράν χωρίς μια συμφωνία που θα ενίσχυε υπερβολικά τη θέση της Τεχεράνης στον Κόλπο.
Η εξίσωση γίνεται ακόμη πιο περίπλοκη επειδή —με εξαίρεση το Ομάν— οι συγκεκριμένες χώρες φιλοξενούν σημαντικές αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις, οι οποίες έχουν βρεθεί στο στόχαστρο ιρανικών επιθέσεων κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Η Σαουδική Αραβία ξανανοίγει τον ενεργειακό διάδρομο προς την Ερυθρά Θάλασσα
Την ίδια ώρα, το Ριάντ επιχειρεί να αποκαταστήσει τη δική του εναλλακτική δίοδο εξαγωγών.
Σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το Reuters, η Σαουδική Αραβία επανεκκίνησε τη λειτουργία του East-West Pipeline, με στόχο να επαναλάβει —έστω σε μειωμένους όγκους— τις εξαγωγές από το λιμάνι Yanbu στην Ερυθρά Θάλασσα.
Ο αγωγός αποτελεί τον βασικό χερσαίο μηχανισμό της Σαουδικής Αραβίας για την παράκαμψη των Στενών του Ορμούζ.
Είχε τεθεί εκτός λειτουργίας μετά τις επιθέσεις αυτού του μήνα, για τις οποίες το Ριάντ κατηγόρησε φιλοϊρανικές δυνάμεις στο Ιράκ.
Η επανεκκίνησή του προσέφερε κάποια ανακούφιση στις αγορές πετρελαίου, αλλά δεν λύνει το βασικό πρόβλημα: χωρίς ασφαλές Ορμούζ και χωρίς σταθερό Bab el-Mandeb, οι δύο σημαντικότερες ενεργειακές έξοδοι της περιοχής παραμένουν εκτεθειμένες.
Και τώρα οι Χούθι πιέζουν από τον Νότο
Το δεύτερο μέτωπο για τη Σαουδική Αραβία βρίσκεται στην Υεμένη.
Οι Χούθι, που ευθυγραμμίζονται με την Τεχεράνη, έχουν πιέσει τις δυνάμεις που υποστηρίζει το Ριάντ κατά μήκος της Ερυθράς Θάλασσας και έχουν εξαπολύσει επιθέσεις με πυραύλους και drones κατά της Σαουδικής Αραβίας.
Σύμφωνα με το Reuters, οι δυνάμεις τους πιέζουν πλέον προς τα στρατηγικά υψώματα των βουνών Kahboub, τα οποία δεσπόζουν στην ακτογραμμή της Ερυθράς Θάλασσας.
Η νέα ανάφλεξη στην Υεμένη αποτελεί ήδη ένα από τα κεντρικά ζητήματα των επαφών στη Νέα Υόρκη. Το AP επιβεβαιώνει ότι οι συγκρούσεις με τους Χούθι και η αντιπαράθεση ΗΠΑ–Ιράν κυριαρχούν στην ατζέντα της Μέσης Ανατολής στη φετινή Γενική Συνέλευση.
Οι Σαουδάραβες ζητούν τους Αμερικανούς – Ο Τραμπ κρατά αποστάσεις
Το Reuters αναφέρει ότι ο πρίγκιπας διάδοχος Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν έχει επανειλημμένα ζητήσει από την Ουάσιγκτον να εμπλακεί ξανά στρατιωτικά εναντίον των Χούθι.
Μέχρι στιγμής ο Λευκός Οίκος εμφανίζεται επιφυλακτικός.
Ο Ρούμπιο ήταν χαρακτηριστικός:
«Τελικά, εάν φτάσουμε σε αυτό το σημείο, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα σταθούν πάντοτε στο πλευρό της Σαουδικής Αραβίας και θα την υποστηρίξουν», δήλωσε, χαρακτηρίζοντας όμως την Υεμένη μια ιδιαίτερα επικίνδυνη και σύνθετη σύγκρουση.
Η ισορροπία για την Ουάσιγκτον είναι λεπτή: να καθησυχάσει τον βασικό της εταίρο στον Κόλπο χωρίς να ανοίξει ακόμη ένα μεγάλο στρατιωτικό μέτωπο.
Το Κατάρ βάζει στο τραπέζι το «μεγάλο deal»
Μέσα σε αυτό το σκηνικό εμφανίζεται και μια διαφορετική πρόταση.
Σύμφωνα με περιφερειακές πηγές του Reuters, το Κατάρ έχει καταθέσει πλαίσιο για τη δημιουργία μιας κοινής αρχιτεκτονικής ασφαλείας που θα περιλαμβάνει τόσο το Ιράν όσο και τα αραβικά κράτη του Κόλπου.
Η Τεχεράνη εξετάζει την πρόταση, σύμφωνα με μία από τις πηγές.
Ο πρωθυπουργός του Κατάρ, σε παρέμβασή του στη Νέα Υόρκη, υποστήριξε ότι ένα τέτοιο σύστημα θα πρέπει να παρέχει εγγυήσεις ασφαλείας στις χώρες του Κόλπου και παράλληλα να αυξάνει την οικονομική αλληλεξάρτηση με το Ιράν.
Η λογική είναι φιλόδοξη: όσο μεγαλύτερο γίνεται το οικονομικό κόστος μιας σύγκρουσης για όλες τις πλευρές, τόσο μεγαλύτερο γίνεται και το κίνητρο για αποκλιμάκωση.
Το πραγματικό παζάρι δεν είναι μόνο για το Ιράν – Είναι για ολόκληρο τον Κόλπο
Οι εξελίξεις στη Νέα Υόρκη δείχνουν ότι η σύγκρουση έχει περάσει πλέον σε ένα πολύ ευρύτερο επίπεδο.
Στο τραπέζι βρίσκονται ταυτόχρονα το πυρηνικό ζήτημα, η στρατιωτική πίεση στο Ιράν, οι αμερικανικές κυρώσεις και ο αποκλεισμός λιμανιών, το άνοιγμα του Ορμούζ, οι σαουδαραβικές εξαγωγές, οι Χούθι, το Bab el-Mandeb και οι εγγυήσεις ασφαλείας προς τις μοναρχίες του Κόλπου.
Και αυτό εξηγεί τη φαινομενική αντίφαση της ημέρας.
Ο Τραμπ ζητά «πλήρη οικονομική απομόνωση» του Ιράν.
Η Τεχεράνη απαντά ότι μπορεί να ανοίξει το Ορμούζ μέσα σε επτά ημέρες.
Ο Ρούμπιο δηλώνει ότι οι ΗΠΑ είναι διαθέσιμες για συνομιλίες.
Και το Κατάρ προσπαθεί να μετατρέψει μια συμφωνία για τον πόλεμο σε κάτι πολύ μεγαλύτερο: μια νέα περιφερειακή αρχιτεκτονική ασφαλείας.
Η πίεση, επομένως, βρίσκεται στο ανώτατο επίπεδο — αλλά για πρώτη φορά εδώ και εβδομάδες υπάρχουν ταυτόχρονα πάνω στο τραπέζι συγκεκριμένα ανταλλάγματα που θα μπορούσαν να αποτελέσουν τη βάση μιας διαπραγμάτευσης.
Το ερώτημα είναι εάν η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη τα βλέπουν ως αφετηρία για συμφωνία ή απλώς ως εργαλεία για να αυξήσει η καθεμία το τίμημα που θα ζητήσει από την άλλη.
Πηγή: pagenews.gr