Ο Μασούντ Πεζεσκιάν φτάνει στη Νέα Υόρκη σε μια από τις δυσκολότερες στιγμές της ιρανικής προεδρίας.
Και αυτή τη φορά η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ δεν αποτελεί απλώς βήμα για μια ακόμη ομιλία του Ιρανού προέδρου.
Μπορεί να αποτελέσει το σημείο στο οποίο θα φανεί εάν η Τεχεράνη θεωρεί ότι το κόστος της συνέχισης του πολέμου έχει γίνει μεγαλύτερο από το πολιτικό κόστος ενός συμβιβασμού με τον Ντόναλντ Τραμπ.
Το Al-Monitor προσεγγίζει εύστοχα το δίλημμα: ο Πεζεσκιάν αναζητεί στη Νέα Υόρκη κυρίως διαπραγματευτική ισχύ, όχι πολιτική συμφιλίωση με την Ουάσινγκτον, καθώς το Ιράν επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στη στρατιωτική αντίσταση, στην οικονομική πίεση και στις διπλωματικές πρωτοβουλίες τρίτων χωρών.
Και μέσα σε λίγες ώρες συνέβη κάτι που αλλάζει τουλάχιστον τη διπλωματική εικόνα.
Τρεις ώρες ΗΠΑ–Ιράν: Το κανάλι άνοιξε ξανά
Ο Τραμπ επιβεβαίωσε ότι οι απεσταλμένοι του Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ πραγματοποίησαν τρίωρη συνάντηση με ιρανική αντιπροσωπεία στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης.
Ο Αμερικανός πρόεδρος χαρακτήρισε τις συνομιλίες «πολύ καλές», χωρίς να αποκαλύψει λεπτομέρειες για το περιεχόμενό τους. Το Al-Monitor σημειώνει ότι η επαφή πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο προσπαθειών αραβικών κρατών να επαναφέρουν Ουάσινγκτον και Τεχεράνη σε διαδικασία διαπραγμάτευσης.
Υπάρχει πάντως μια σημαντική λεπτομέρεια ως προς τη μορφή των συνομιλιών: μεταγενέστερη ανταπόκριση του Reuters ανέφερε ότι ο Γουίτκοφ περιέγραψε επαφές μέσω μεσολαβητών που κινούνταν μεταξύ των δύο πλευρών. Συνεπώς, το ασφαλέστερο είναι να μιλάμε για τρίωρες αμερικανοϊρανικές συνομιλίες και όχι να θεωρήσουμε δεδομένο ότι όλοι κάθισαν στο ίδιο τραπέζι.
Αυτό όμως δεν αλλάζει τη μεγάλη εικόνα.
Μετά από μήνες πολέμου, Ουάσινγκτον και Τεχεράνη διαπραγματεύονται ξανά.
Το επόμενο βήμα που αλλάζει τα πάντα: Τραμπ–Πεζεσκιάν;
Εδώ η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο ενδιαφέρουσα.
Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε ότι ο Τραμπ παραμένει ανοικτός ακόμη και σε συνάντηση με τον Πεζεσκιάν στη Νέα Υόρκη.
Μέχρι στιγμής, τέτοιο τετ α τετ δεν έχει προγραμματιστεί.
Παράλληλα, ιρανική πηγή δήλωσε στο Reuters ότι δεν υπήρχε σχέδιο για απευθείας συνάντηση των δύο προέδρων, αλλά ότι η ιρανική αντιπροσωπεία είχε εξουσιοδότηση να επιχειρήσει την επανεκκίνηση των συνομιλιών.
Αυτό είναι ίσως σημαντικότερο από μια φωτογραφία Τραμπ–Πεζεσκιάν.
Σημαίνει ότι η ιρανική αποστολή δεν βρίσκεται στη Νέα Υόρκη μόνο για δημόσια διπλωματία.
Έχει περιθώριο να διερευνήσει συμφωνία.
Ο Πεζεσκιάν όμως δεν κρατά όλα τα κλειδιά
Υπάρχει ένας βασικός περιορισμός που η Ουάσινγκτον γνωρίζει καλά.
Στο ιρανικό σύστημα εξουσίας, ο πρόεδρος δεν αποφασίζει μόνος του για τα σημαντικότερα ζητήματα εθνικής ασφάλειας και πυρηνικής πολιτικής.
Ο Ρούμπιο υπενθύμισε ακριβώς αυτό, επισημαίνοντας ότι η τελική εξουσία βρίσκεται στον ανώτατο ηγέτη και όχι στον Πεζεσκιάν.
Άρα ακόμη και εάν ο Ιρανός πρόεδρος θεωρεί ότι μια συμφωνία είναι αναγκαία, πρέπει να μπορεί να την «πουλήσει» πολιτικά στο εσωτερικό του συστήματος.
Και εκεί αρχίζει η πραγματικά δύσκολη διαπραγμάτευση.
Η Τεχεράνη δεν μπορεί να εμφανιστεί ότι παραδίδεται
Η σκληρή πτέρυγα του ιρανικού καθεστώτος έχει ήδη στείλει το δικό της μήνυμα.
Ο πρόεδρος του Κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ δήλωσε ότι το Ιράν δεν πρόκειται να παραδοθεί, υποστηρίζοντας ότι ο Τραμπ δεν μπορεί να επιβάλει τη θέλησή του στον ιρανικό λαό και στις ένοπλες δυνάμεις.
Αυτό θέτει το πολιτικό όριο του Πεζεσκιάν.
Μια συμφωνία που στην Ουάσινγκτον θα παρουσιαστεί ως ιρανική συνθηκολόγηση είναι πολύ δύσκολο να γίνει αποδεκτή στην Τεχεράνη.
Γι’ αυτό ο Ιρανός πρόεδρος χρειάζεται ανταλλάγματα.
Και ένα από αυτά βρίσκεται στα Στενά του Ορμούζ.
Το μεγάλο χαρτί του Ιράν: Ορμούζ
Σύμφωνα με ανώτερο Ιρανό αξιωματούχο που μίλησε στο Reuters, η Τεχεράνη έχει διαμηνύσει μέσω μεσολαβητών ότι θα μπορούσε να ανοίξει ξανά τα Στενά του Ορμούζ στην εμπορική ναυσιπλοΐα των κρατών του Κόλπου μέσα σε επτά ημέρες, εφόσον οι ΗΠΑ μειώσουν τη στρατιωτική πίεση και άρουν τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών.
Εδώ βρίσκεται ένα δυνητικά τεράστιο παζάρι.
Για το Ιράν, τα Στενά αποτελούν στρατηγικό μοχλό.
Για τις χώρες του Κόλπου αποτελούν οικονομική αρτηρία.
Και για την κυβέρνηση Τραμπ η αποκατάσταση της ενεργειακής ροής θα μπορούσε να μειώσει μία από τις σημαντικότερες οικονομικές συνέπειες του πολέμου.
Πριν από τη σύγκρουση, από τα Στενά περνούσε περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων αποστολών πετρελαίου και φυσικού αερίου, σύμφωνα με το Reuters.
«Χρυσή ευκαιρία» ο ΟΗΕ
Η γλώσσα που χρησιμοποιεί η ιρανική πλευρά είναι επίσης αξιοσημείωτη.
Ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος χαρακτήρισε τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ «χρυσή ευκαιρία» για επιστροφή στη διπλωματία και ζήτησε από την Ουάσινγκτον να δηλώσει επισήμως ότι επιδιώκει διπλωματική λύση και να συμφωνήσει σε συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα διαδικασίας.
Δεν είναι γλώσσα εγκατάλειψης της αντιπαράθεσης.
Είναι γλώσσα διαπραγμάτευσης.
Και αυτή ακριβώς είναι η λεπτή γραμμή που προσπαθεί να ακολουθήσει η Τεχεράνη.
Την ίδια ώρα ο Τραμπ απειλεί με «αφανισμό»
Η εικόνα από την αμερικανική πλευρά είναι εξίσου αντιφατική.
Την ίδια ημέρα που επιβεβαιώθηκαν οι νέες συνομιλίες, ο Τραμπ χρησιμοποίησε από το βήμα του ΟΗΕ εξαιρετικά σκληρή γλώσσα, θέτοντας δημόσια το δίλημμα μεταξύ συμφωνίας και περαιτέρω καταστροφικής στρατιωτικής κλιμάκωσης.
Παράλληλα, κάλεσε τις άλλες χώρες να συμβάλουν στην «πλήρη οικονομική απομόνωση» του Ιράν.
Η ιρανική πλευρά απάντησε επίσης σκληρά. Οι Ένοπλες Δυνάμεις της χώρας χαρακτήρισαν τις δηλώσεις Τραμπ «προπαγάνδα» και προειδοποίησαν ότι παραμένουν έτοιμες να απαντήσουν σε νέες επιθέσεις.
Άρα έχουμε δύο παράλληλες πραγματικότητες:
στο δημόσιο πεδίο, απειλές.
Στο διπλωματικό παρασκήνιο, διαπραγμάτευση.
Το Κατάρ επιχειρεί κάτι πολύ μεγαλύτερο
Στο παρασκήνιο υπάρχει και μια δεύτερη πρωτοβουλία που μπορεί να αποδειχθεί κρίσιμη.
Το Reuters μεταδίδει ότι στο τραπέζι βρίσκεται πρόταση του Κατάρ για τη δημιουργία ενός κοινού πλαισίου ασφαλείας που θα περιλαμβάνει το Ιράν και τα αραβικά κράτη του Κόλπου. Η Τεχεράνη εξετάζει την πρόταση, σύμφωνα με περιφερειακές πηγές.
Εάν αυτή η ιδέα προχωρήσει, η συζήτηση αλλάζει επίπεδο.
Δεν θα αφορά πλέον μόνο:
ΗΠΑ–Ιράν.
Ούτε μόνο το πυρηνικό πρόγραμμα.
Θα αφορά τη συνολική αρχιτεκτονική ασφαλείας του Περσικού Κόλπου.
Ο Καταριανός πρωθυπουργός έχει υποστηρίξει ότι ένα τέτοιο σχήμα θα πρέπει να προσφέρει εγγυήσεις ασφαλείας στα κράτη του Κόλπου και ταυτόχρονα να αυξάνει την οικονομική αλληλεξάρτηση με το Ιράν.
Γιατί ο Πεζεσκιάν χρειάζεται μια συμφωνία — αλλά όχι οποιαδήποτε συμφωνία
Η βασική ιδέα της προσέγγισης του Al-Monitor είναι εδώ ιδιαίτερα χρήσιμη.
Ο Πεζεσκιάν δεν πηγαίνει στη Νέα Υόρκη αναζητώντας «συμφιλίωση» με την Αμερική.
Αναζητεί leverage.
Το Ιράν χρειάζεται μείωση της οικονομικής πίεσης.
Χρειάζεται διέξοδο από μια σύγκρουση που έχει τεράστιο κόστος.
Χρειάζεται όμως παράλληλα να διατηρήσει την εικόνα ότι δεν αναγκάστηκε να δεχθεί τους όρους της Ουάσινγκτον υπό την απειλή των αμερικανικών όπλων.
Αυτό εξηγεί γιατί ταυτόχρονα διαπραγματεύεται και επιδεικνύει στρατιωτική αδιαλλαξία.
Και εξηγεί γιατί ο Πεζεσκιάν χρειάζεται μια συμφωνία που θα περιλαμβάνει απτά αμερικανικά ανταλλάγματα.
Το δύσκολο deal έχει ήδη αρχίσει να διακρίνεται
Χωρίς να υπάρχει ακόμη συμφωνημένο πακέτο, τα στοιχεία των τελευταίων ημερών δείχνουν ποια θα μπορούσαν να είναι τα βασικά κομμάτια μιας μελλοντικής διαπραγμάτευσης:
η πυρηνική δραστηριότητα του Ιράν και οι επιθεωρήσεις,
η στρατιωτική αποκλιμάκωση,
η χαλάρωση ή άρση συγκεκριμένων οικονομικών περιορισμών,
η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ,
οι εγγυήσεις ασφαλείας για τα αραβικά κράτη,
και, σε ένα ευρύτερο επίπεδο, η θέση του Ιράν στη νέα περιφερειακή αρχιτεκτονική.
Δεν γνωρίζουμε ακόμη εάν υπάρχει συμφωνία πάνω σε οποιοδήποτε από αυτά.
Γνωρίζουμε όμως ότι οι δύο πλευρές έχουν αρχίσει ξανά να συζητούν τους όρους της επόμενης ημέρας.
Η Νέα Υόρκη γίνεται το πραγματικό πεδίο μάχης
Και κάπως έτσι, η πιο ενδιαφέρουσα μάχη της εβδομάδας μπορεί να μη διεξαχθεί με πυραύλους.
Διεξάγεται στα δωμάτια του ΟΗΕ, ανάμεσα σε Αμερικανούς και Ιρανούς απεσταλμένους, με Κατάρ και άλλες αραβικές κυβερνήσεις να προσπαθούν να γεφυρώσουν το χάσμα.
Ο Τραμπ έχει επιλέξει τη μέγιστη πίεση: οικονομική απομόνωση, στρατιωτική απειλή και ταυτόχρονα ανοικτή πόρτα για συμφωνία.
Ο Πεζεσκιάν βρίσκεται στην αντίθετη πλευρά με ένα εξίσου δύσκολο πρόβλημα: να βρει έναν τρόπο να σταματήσει η αιμορραγία χωρίς η Τεχεράνη να εμφανιστεί ηττημένη.
Γι’ αυτό το μεγάλο ερώτημα της Νέας Υόρκης δεν είναι εάν Τραμπ και Πεζεσκιάν θα φωτογραφηθούν μαζί.
Είναι εάν πίσω από τις κλειστές πόρτες μπορεί να διαμορφωθεί μια φόρμουλα στην οποία ο Τραμπ θα μπορεί να πει ότι απέτρεψε ένα πυρηνικό Ιράν και ο Πεζεσκιάν ότι δεν παρέδωσε τη χώρα του για να σταματήσει τον πόλεμο.
Εάν βρεθεί αυτή η φόρμουλα, τότε η σημερινή τρίωρη επαφή μπορεί να αποδειχθεί κάτι πολύ περισσότερο από ένα επεισόδιο διπλωματίας στον ΟΗΕ.
Μπορεί να είναι η πρώτη πραγματική χαραμάδα εξόδου από έναν πόλεμο που, μέχρι πριν από λίγες ημέρες, έμοιαζε να έχει μόνο επόμενο γύρο.
Πηγή: pagenews.gr