ΗΠΑ–Ρωσία: Ο Τραμπ ανοίγει το παζάρι για το ΝΑΤΟ – Τι ζητά από τον Πούτιν για την Ευρώπη

Αποκάλυψη Axios για αμερικανική πρόταση που μπορεί να αλλάξει τον χάρτη της ευρωπαϊκής ασφάλειας. Η Ουάσιγκτον ζητά από τη Μόσχα συγκεκριμένες εγγυήσεις αποκλιμάκωσης, ενώ εξετάζει το ενδεχόμενο νέας συμφωνίας με τη Ρωσία. Οι κόκκινες γραμμές του ΝΑΤΟ, η δυσπιστία των Ευρωπαίων και οι κρίσιμες επαφές Γουίτκοφ–Κούσνερ με τον Πούτιν.

Μια νέα γεωπολιτική διαπραγμάτευση, με συνέπειες που θα μπορούσαν να ξεπεράσουν κατά πολύ τα σύνορα της Ουκρανίας, επιχειρεί να ανοίξει η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ, ζητώντας από τη Ρωσία να καταθέσει ολοκληρωμένη πρόταση για τη μελλοντική αρχιτεκτονική ασφαλείας της Ευρώπης.

Η αποκάλυψη του αμερικανικού Axios φέρνει στο προσκήνιο μια δυνητικά σημαντική αλλαγή στην αμερικανική διπλωματική προσέγγιση: η Ουάσιγκτον εμφανίζεται πρόθυμη να συζητήσει ένα ευρύτερο πλαίσιο ασφαλείας με τη Μόσχα, στο οποίο θα μπορούσαν να τεθούν ζητήματα που η Ρωσία διεκδικεί εδώ και χρόνια, από τη διεύρυνση του ΝΑΤΟ μέχρι τη στρατιωτική παρουσία της Συμμαχίας στην Ανατολική Ευρώπη.

Υπάρχει, όμως, μια καθοριστική διαφορά.

Οι ΗΠΑ δεν ζητούν από τον Βλαντίμιρ Πούτιν απλώς να επαναλάβει τις απαιτήσεις του. Ζητούν να εξηγήσει ποιες δεσμεύσεις είναι διατεθειμένη να αναλάβει η ίδια η Ρωσία, ώστε να μειωθεί η στρατιωτική ένταση και να καθησυχαστούν οι ευρωπαϊκές χώρες ότι δεν θα αντιμετωπίσουν νέες επιθέσεις.

Πρόκειται για μια προσπάθεια μετατροπής των μονομερών ρωσικών απαιτήσεων σε διαπραγμάτευση αμοιβαίων υποχρεώσεων.

Το ερώτημα είναι εάν η Μόσχα ενδιαφέρεται πράγματι για ένα τέτοιο πλαίσιο ή εάν θα επιχειρήσει να αξιοποιήσει την αμερικανική πρωτοβουλία για να εξασφαλίσει στρατηγικές παραχωρήσεις από τη Δύση.

Η αποκάλυψη Axios: Η Ουάσιγκτον ζητά «συμμετρικά βήματα» από τη Μόσχα

Σύμφωνα με το Axios, το οποίο επικαλείται δύο πηγές με γνώση των διαπραγματεύσεων, οι Αμερικανοί απεσταλμένοι Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ ζήτησαν από τη ρωσική πλευρά να υποβάλει νέα πρόταση για την ασφάλεια της Ευρώπης.

Η πρόταση πρέπει να περιλαμβάνει τόσο τις ρωσικές ανησυχίες και διεκδικήσεις όσο και συγκεκριμένα μέτρα αποκλιμάκωσης από τη Μόσχα.

Η αμερικανική προσέγγιση βασίζεται στην ιδέα ότι μια συμφωνία ασφαλείας δεν μπορεί να στηρίζεται αποκλειστικά σε περιορισμούς που θα επιβληθούν στο ΝΑΤΟ ή στην Ουκρανία.

Θα πρέπει να περιλαμβάνει και δεσμεύσεις της Ρωσίας για τη δική της στρατιωτική συμπεριφορά.

Ο Κούσνερ εξήγησε δημόσια το σκεπτικό της αμερικανικής πλευράς:

«Είπαμε στους Ρώσους ότι έχουν τις δικές τους επιθυμίες και φόβους, αλλά πρέπει επίσης να παρουσιάσουν διαφορετικά μέτρα αποκλιμάκωσης και διαφορετικές προτάσεις, εάν θέλουν η Ευρώπη να τις αντιμετωπίσει θετικά».

Η δήλωση αποκαλύπτει τον πυρήνα της αμερικανικής πρωτοβουλίας.

Η Ουάσιγκτον δεν αποκλείει εκ των προτέρων τη συζήτηση για ένα νέο σύστημα ευρωπαϊκής ασφάλειας, αλλά ζητά από τη Ρωσία να προσδιορίσει τι θα προσφέρει ως αντάλλαγμα.

Το κρίσιμο ερώτημα: Θα αποκτήσει η Μόσχα λόγο για το μέλλον του ΝΑΤΟ;

Η πρωτοβουλία αγγίζει έναν από τους πιο ευαίσθητους πυλώνες της μεταψυχροπολεμικής ευρωπαϊκής τάξης.

Η Ρωσία έχει ζητήσει επανειλημμένα περιορισμούς στη διεύρυνση του ΝΑΤΟ και αλλαγές στη στρατιωτική παρουσία της Συμμαχίας κοντά στα ρωσικά σύνορα.

Τον Δεκέμβριο του 2021, πριν από τη μεγάλης κλίμακας εισβολή στην Ουκρανία, η Μόσχα είχε παρουσιάσει σχέδια συμφωνιών με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το ΝΑΤΟ.

Μεταξύ άλλων, ζητούσε δεσμεύσεις για τη μη περαιτέρω διεύρυνση της Συμμαχίας και περιορισμούς στην ανάπτυξη στρατιωτικών δυνάμεων.

Οι δυτικές κυβερνήσεις είχαν απορρίψει την προοπτική να αποκτήσει η Ρωσία δικαίωμα να αποφασίζει για τις συμμαχικές επιλογές ανεξάρτητων κρατών.

Η νέα αμερικανική πρωτοβουλία δεν ισοδυναμεί με αποδοχή των ρωσικών θέσεων.

Δημιουργεί, ωστόσο, έναν διπλωματικό χώρο στον οποίο η Μόσχα μπορεί να επαναφέρει αιτήματα που προηγουμένως αντιμετωπίζονταν ως μη αποδεκτή βάση διαπραγμάτευσης.

Για την Πολωνία, τις χώρες της Βαλτικής και άλλα κράτη της ανατολικής πτέρυγας, το ενδεχόμενο αυτό έχει ιδιαίτερη βαρύτητα.

Οποιαδήποτε συμφωνία επηρεάζει τη στρατιωτική παρουσία του ΝΑΤΟ θα μπορούσε να μεταβάλει την αίσθηση ασφάλειας των κρατών που θεωρούν τη Ρωσία άμεση στρατηγική απειλή.

Η επιστροφή στο 2021 – Τι επανέφεραν οι Ρώσοι στο Άμπου Ντάμπι

Το θέμα της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφαλείας βρέθηκε στο επίκεντρο των τριμερών συνομιλιών ΗΠΑ, Ρωσίας και Ουκρανίας στο Άμπου Ντάμπι.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες του Axios, οι Ρώσοι διαπραγματευτές επανέφεραν την επιχειρηματολογία ότι ο Πούτιν είχε εκφράσει το 2021 τις ανησυχίες του για την ασφάλεια της χώρας του και ότι η τότε κυβέρνηση του Τζο Μπάιντεν δεν είχε ανταποκριθεί στις απαιτήσεις του.

Η συγκεκριμένη θέση αποτελεί τη ρωσική ερμηνεία των γεγονότων και όχι αποδεκτή εξήγηση ή δικαιολόγηση της εισβολής στην Ουκρανία.

Οι Γουίτκοφ και Κούσνερ απάντησαν ότι το διεθνές περιβάλλον έχει αλλάξει σημαντικά από το 2021.

Αυτό σημαίνει ότι η νέα συζήτηση δεν μπορεί να αποτελεί απλή επανάληψη των παλαιών ρωσικών προτάσεων.

Η Ουάσιγκτον ζητά ένα επικαιροποιημένο σχέδιο που θα συνδυάζει τις ρωσικές επιδιώξεις με πρακτικά μέτρα μείωσης της έντασης.

Το δυσκολότερο σημείο θα είναι η μετατροπή αυτών των γενικών αρχών σε συγκεκριμένες, αξιόπιστες και επαληθεύσιμες δεσμεύσεις.

Τι θα μπορούσε να περιλαμβάνει μια νέα συμφωνία ασφαλείας;

Μια μελλοντική συμφωνία Ρωσίας–Ευρώπης θα μπορούσε θεωρητικά να περιλαμβάνει μέτρα διαφάνειας για στρατιωτικές ασκήσεις, μηχανισμούς αποτροπής επεισοδίων, περιορισμούς σε ορισμένες στρατιωτικές δραστηριότητες και διαύλους επικοινωνίας για τη διαχείριση κρίσεων.

Τέτοια εργαλεία έχουν χρησιμοποιηθεί στο παρελθόν σε ευρωπαϊκές συμφωνίες ελέγχου εξοπλισμών και οικοδόμησης εμπιστοσύνης.

Ωστόσο, δεν έχει δημοσιοποιηθεί συγκεκριμένο σχέδιο που να επιβεβαιώνει ότι αυτά τα μέτρα βρίσκονται ήδη στο τραπέζι των σημερινών διαπραγματεύσεων.

Η ουσιαστική διαφορά βρίσκεται ανάμεσα σε μια συμφωνία αμοιβαίας αποκλιμάκωσης και σε μια συμφωνία που θα παραχωρούσε στη Μόσχα δικαίωμα επιρροής στις αποφάσεις άλλων κρατών.

Στην πρώτη περίπτωση, θα μπορούσαν να δημιουργηθούν μηχανισμοί μείωσης του κινδύνου στρατιωτικής σύγκρουσης.

Στη δεύτερη, θα μπορούσε να αμφισβητηθεί η αρχή ότι κάθε ευρωπαϊκό κράτος έχει δικαίωμα να καθορίζει ανεξάρτητα την εξωτερική και αμυντική του πολιτική.

Αυτή ακριβώς η διάκριση βρίσκεται στο επίκεντρο των ευρωπαϊκών επιφυλάξεων.

Ο Πούτιν θέλει συμφωνία με την Ευρώπη, αλλά αμφισβητεί τον ρόλο των Ευρωπαίων

Η αμερικανική πρωτοβουλία αντιμετωπίζει ήδη μια σοβαρή αντίφαση.

Η Μόσχα δηλώνει ότι επιθυμεί ευρύτερη συμφωνία για την ευρωπαϊκή ασφάλεια, αλλά εμφανίζεται απρόθυμη να δεχθεί τους Ευρωπαίους ως άμεσους συνομιλητές στην ειρηνευτική διαδικασία.

Ο επικεφαλής της ρωσικής αντιπροσωπείας στο Άμπου Ντάμπι, Βλαντίμιρ Μεντίνσκι, επέκρινε τη στάση ευρωπαϊκών κυβερνήσεων, κατηγορώντας τες ότι παραπλανούν την ουκρανική κοινωνία και συμβάλλουν στη συνέχιση του πολέμου.

«Δεν καταλαβαίνω τι μπορεί να συζητήσει κανείς μαζί τους», δήλωσε.

Ο Μεντίνσκι επέμεινε ότι η ουκρανική σύγκρουση αποτελεί μέρος ενός βαθύτερου προβλήματος ασφαλείας.

«Στην Ουκρανία απλώς έσπασε ένα απόστημα. Πρέπει να θεραπευτεί ολόκληρος ο οργανισμός – ένα τσιρότο δεν αρκεί», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Η μεταφορά αποτυπώνει την προσπάθεια της Μόσχας να παρουσιάσει τον πόλεμο όχι ως μεμονωμένη σύγκρουση, αλλά ως σύμπτωμα μιας συνολικής κρίσης στις σχέσεις Ρωσίας και Δύσης.

Για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, ωστόσο, η διαπραγμάτευση για την ασφάλεια της ηπείρου χωρίς την παρουσία τους θα δημιουργούσε σοβαρό πολιτικό και θεσμικό πρόβλημα.

Το αμερικανικό μήνυμα: Καμία συμφωνία ερήμην της Ευρώπης

Σύμφωνα με το Axios, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν καταστήσει σαφές στη ρωσική πλευρά ότι οι Ευρωπαίοι πρέπει να συμμετάσχουν στους επόμενους γύρους των διαπραγματεύσεων.

Η Ουάσιγκτον θεωρεί ότι μια νέα συμφωνία για την ασφάλεια της Ευρώπης δεν μπορεί να αποκτήσει πολιτική νομιμοποίηση και πρακτική αποτελεσματικότητα χωρίς τη συμμετοχή των άμεσα ενδιαφερόμενων κυβερνήσεων.

Αμερικανική πηγή διαβεβαίωσε επίσης ότι οι ΗΠΑ δεν προτίθενται να συμφωνήσουν με τη Ρωσία σε μια νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας χωρίς τη συναίνεση της Ευρώπης και της Ουκρανίας.

Κατά την ίδια πηγή, η Ουάσιγκτον δεν θα παραχωρήσει στη Μόσχα δικαίωμα βέτο στις ευρωπαϊκές αποφάσεις ασφαλείας.

Οι διαβεβαιώσεις αυτές είναι κρίσιμες, αλλά θα πρέπει να αξιολογηθούν με βάση την πραγματική εξέλιξη των διαπραγματεύσεων.

Η ευρωπαϊκή ανησυχία δεν αφορά μόνο το εάν θα υπάρξει εκπροσώπηση στο τραπέζι.

Αφορά και το εάν οι τελικές δεσμεύσεις θα διασφαλίζουν τη στρατηγική αυτονομία των ευρωπαϊκών κρατών και την αξιοπιστία της συλλογικής άμυνας.

Φον ντερ Λάιεν: Πρώτα το τέλος του πολέμου, μετά η νέα αρχιτεκτονική

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έχει υποστηρίξει ότι η συζήτηση για τη νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας πρέπει να ακολουθήσει τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.

Η αμερικανική προσέγγιση διαφοροποιείται ως προς το χρονοδιάγραμμα.

Η κυβέρνηση Τραμπ επιθυμεί να διεξαχθούν παράλληλα οι διαπραγματεύσεις για την ουκρανική ειρήνη και οι συζητήσεις για τη μελλοντική σχέση ασφαλείας Ρωσίας–Ευρώπης.

Σύμφωνα με τις πηγές του Axios, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι στο Άμπου Ντάμπι συμφώνησαν να συμμετάσχουν σε παράλληλες συζητήσεις, επιμένοντας όμως ότι οι τελικές αποφάσεις για τη νέα αρχιτεκτονική θα ληφθούν μόνο μετά τον τερματισμό του πολέμου.

Η διαφοροποίηση δεν είναι τυπική.

Η Ευρώπη φοβάται ότι μια πρόωρη διαπραγμάτευση για τη στρατιωτική της ασφάλεια θα μπορούσε να δημιουργήσει πιέσεις για παραχωρήσεις πριν εξασφαλιστεί μια βιώσιμη ειρηνευτική συμφωνία.

Η Ουάσιγκτον, αντίθετα, εκτιμά ότι οι μελλοντικές εγγυήσεις ασφαλείας αποτελούν αναγκαίο μέρος της ίδιας της διαδικασίας ειρήνευσης.

Η Ουκρανία στο κέντρο μιας πολύ μεγαλύτερης συμφωνίας

Η αμερικανική στρατηγική συνδέεται με το βασικό αδιέξοδο των συνομιλιών.

Η Ουκρανία δεν είναι διατεθειμένη να αποδεχθεί μια συμφωνία που θα αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο νέας ρωσικής επίθεσης.

Η Ρωσία, από την πλευρά της, ζητά να γνωρίζει ποιο στρατιωτικό και πολιτικό καθεστώς θα ισχύει στην περιοχή μετά τον πόλεμο.

Πηγή με γνώση της αμερικανικής προσέγγισης εξήγησε στο Axios ότι ο Ζελένσκι δεν μπορεί να συμφωνήσει χωρίς να γνωρίζει τι θα προβλέπεται για τις εγγυήσεις ασφαλείας, ενώ και ο Πούτιν επιδιώκει σαφήνεια για το μεταπολεμικό καθεστώς.

Αυτό εξηγεί γιατί η Ουάσιγκτον αντιμετωπίζει τις δύο διαπραγματεύσεις ως αλληλένδετες.

Η προσπάθεια τερματισμού του πολέμου δεν περιορίζεται πλέον στη γραμμή του μετώπου.

Συνδέεται με τη μελλοντική στρατιωτική ισορροπία στην Ανατολική Ευρώπη και με τον ρόλο των ΗΠΑ ως εγγυήτριας δύναμης της ευρωπαϊκής ασφάλειας.

Το Άμπου Ντάμπι και η δύσκολη διαπραγμάτευση

Η νέα αμερικανική πρωτοβουλία διαμορφώθηκε κατά τις συνομιλίες της 10ης και 11ης Νοεμβρίου στο Άμπου Ντάμπι.

Στις συναντήσεις συμμετείχαν οι Αμερικανοί απεσταλμένοι Γουίτκοφ και Κούσνερ, καθώς και ο στρατηγός Αλέξους Γκρίνκεβιτς, επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Διοίκησης των αμερικανικών Ενόπλων Δυνάμεων.

Οι αντιπροσωπείες της Ρωσίας και της Ουκρανίας προσήλθαν με σημαντικές διαφωνίες.

Ο Κούσνερ αναγνώρισε τη δυσκολία της διαδικασίας:

«Είχαμε αρκετά δύσκολες συζητήσεις».

Ο Ουκρανός διαπραγματευτής Νταβίντ Αραχάμια περιέγραψε τη στάση της ρωσικής αντιπροσωπείας:

«Οι Ρώσοι ήρθαν με αυστηρές οδηγίες. Ήταν πολύ δύσκολο να τις μετριάσουμε, αλλά η διαδικασία ολοκληρώθηκε παραγωγικά».

Παρά τις διαφωνίες, οι πλευρές κατέληξαν σε συμφωνία επί της αρχής για μεγάλη ανταλλαγή αιχμαλώτων πολέμου.

Ο τελικός αριθμός των αιχμαλώτων και το χρονοδιάγραμμα της ανταλλαγής δεν είχαν οριστικοποιηθεί.

Στο εδαφικό ζήτημα και στην κατάπαυση του πυρός δεν ανακοινώθηκε ουσιαστική πρόοδος.

Η κρίσιμη συνάντηση στη Μόσχα και η συνέχεια στο Δουβλίνο

Η πρωτοβουλία περνά τώρα σε νέα διπλωματική φάση.

Οι Γουίτκοφ και Κούσνερ αναμένεται να θέσουν απευθείας στον Πούτιν το αίτημα για μια επικαιροποιημένη ρωσική πρόταση ασφαλείας.

Παράλληλα, θα επιδιώξουν να εξασφαλίσουν τη συγκατάθεση της Μόσχας για συμμετοχή ευρωπαϊκών εκπροσώπων στους επόμενους γύρους των συνομιλιών.

Στη συνέχεια προβλέπονται επαφές με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι στο Δουβλίνο.

Η ευρωπαϊκή ασφάλεια αναμένεται επίσης να αποτελέσει κεντρικό θέμα των προσεχών συναντήσεων Ευρωπαίων ηγετών.

Οι επόμενες ημέρες θα δείξουν εάν η Ρωσία είναι διατεθειμένη να παρουσιάσει συγκεκριμένα μέτρα αποκλιμάκωσης ή εάν θα περιοριστεί στην επανάληψη των γνωστών απαιτήσεών της.

Το γεωπολιτικό διακύβευμα: Ειρήνη στην Ουκρανία ή νέα διαίρεση της Ευρώπης;

Η αμερικανική πρωτοβουλία μπορεί να εξελιχθεί σε μια από τις σημαντικότερες διπλωματικές προσπάθειες για την ευρωπαϊκή ασφάλεια μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου.

Μια ισορροπημένη συμφωνία, με αμοιβαίες και επαληθεύσιμες δεσμεύσεις, θα μπορούσε να συμβάλει στη μείωση της στρατιωτικής έντασης και στην αποτροπή νέων συγκρούσεων.

Μια συμφωνία, όμως, που θα περιόριζε την κυριαρχία της Ουκρανίας ή θα επέτρεπε στη Ρωσία να επηρεάζει τις αποφάσεις των ευρωπαϊκών κρατών, θα μπορούσε να δημιουργήσει νέες εστίες αστάθειας.

Αυτό είναι το πραγματικό δίλημμα που βρίσκεται πίσω από τις συνομιλίες.

Η κυβέρνηση Τραμπ επιχειρεί να αξιοποιήσει τη διαπραγμάτευση για την Ουκρανία ως αφετηρία μιας ευρύτερης συμφωνίας με τη Ρωσία.

Η Μόσχα επιδιώκει αναγνώριση των στρατηγικών της απαιτήσεων.

Η Ευρώπη προσπαθεί να διασφαλίσει ότι δεν θα αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης χωρίς τη δική της συναίνεση.

Και η Ουκρανία επιμένει ότι η ειρήνη δεν μπορεί να επιτευχθεί εις βάρος της ανεξαρτησίας της.

Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι πλέον μόνο πότε θα σταματήσει ο πόλεμος.

Είναι εάν η νέα ευρωπαϊκή τάξη ασφαλείας θα στηρίζεται σε αμοιβαίες εγγυήσεις ή σε νέες σφαίρες επιρροής.

Πηγή: pagenews.gr