ΟΗΕ στη σκιά δύο πολέμων: Τραμπ–Ζελένσκι, το παζάρι με το Ιράν και η κρίσιμη ημέρα στη Νέα Υόρκη

Η 81η Γενική Συνέλευση μετατρέπεται σε διπλωματικό κέντρο δύο παράλληλων πολέμων. Ο Τραμπ συναντήθηκε ήδη με τον Ζελένσκι αναζητώντας βήματα αποκλιμάκωσης στην Ουκρανία, ενώ ταυτόχρονα η Ουάσινγκτον διατηρεί ανοικτό δίαυλο με την Τεχεράνη. Πίσω από τις δημόσιες απειλές και τις αισιόδοξες δηλώσεις, όμως, ούτε το ουκρανικό ούτε το ιρανικό μέτωπο βρίσκεται ακόμη κοντά σε εύκολη λύση.

Η Νέα Υόρκη δεν φιλοξενεί φέτος απλώς τη μεγαλύτερη ετήσια συγκέντρωση της παγκόσμιας διπλωματίας.

Για λίγες ημέρες γίνεται το σημείο όπου διασταυρώνονται δύο από τις σοβαρότερες στρατιωτικές κρίσεις του πλανήτη — η Ουκρανία και το Ιράν — με τον Ντόναλντ Τραμπ να επιχειρεί να τοποθετήσει τις Ηνωμένες Πολιτείες στο κέντρο και των δύο διαπραγματεύσεων.

Το Reuters περιέγραψε εξαρχής ένα εξαιρετικά πυκνό πρόγραμμα επαφών του Αμερικανού προέδρου, με πολέμους σε Ουκρανία και Μέση Ανατολή να κυριαρχούν στην ατζέντα της Γενικής Συνέλευσης.

Το ενδιαφέρον, όμως, δεν βρίσκεται μόνο στο ποιος συναντά ποιον.

Βρίσκεται στο εάν οι συναντήσεις μπορούν να παράξουν πραγματική μετατόπιση.

Τραμπ–Ζελένσκι: Στόχος μια έξοδος πριν από τον χειμώνα

Στο ουκρανικό μέτωπο υπάρχει ήδη μια σημαντική εξέλιξη.

Τραμπ και Βολοντίμιρ Ζελένσκι συναντήθηκαν στις 22 Σεπτεμβρίου στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης και συζήτησαν συγκεκριμένα βήματα αποκλιμάκωσης που, σύμφωνα με την ουκρανική προεδρία, θα μπορούσαν να ανοίξουν τον δρόμο προς τη διπλωματία.

Ο Ζελένσκι περιέγραψε τον στόχο με σαφήνεια:

«Τόσο οι ΗΠΑ όσο και η Ουκρανία θέλουν να δουν αυτόν τον παράλογο ρωσικό πόλεμο να τελειώνει πριν από τον χειμώνα». Αλλά το Κίεβο προετοιμάζεται ταυτόχρονα και για το αντίθετο σενάριο.

Στη συνάντηση συζητήθηκε χειμερινό πακέτο αεράμυνας για την Ουκρανία, ενώ ο Ζελένσκι αναφέρθηκε στη συνεργασία για παραγωγή αναχαιτιστικών Patriot στην Ουκρανία, εφόσον η Ρωσία συνεχίσει τις επιθέσεις.

Αυτό αποτυπώνει ολόκληρο το παράδοξο της σημερινής διπλωματίας:

συζητούν ειρήνη και ταυτόχρονα προετοιμάζονται για ακόμη έναν χειμώνα πολέμου.

Ο Τραμπ πιστεύει ότι μπορεί να κλείσει το ουκρανικό

Από το βήμα του ΟΗΕ, ο Αμερικανός πρόεδρος εμφανίστηκε αισιόδοξος για την προοπτική τερματισμού του πολέμου.

«Εργαζόμαστε πολύ στενά με τους ηγέτες της Ρωσίας και της Ουκρανίας και θα το τελειώσουμε», δήλωσε, προσθέτοντας ότι θεωρεί πως αυτό μπορεί να συμβεί ταχύτερα από όσο εκτιμάται.

Αυτό είναι η εκτίμηση του Τραμπ, όχι ένδειξη ότι έχει ήδη συμφωνηθεί πλαίσιο επίλυσης.

Και η απόσταση παραμένει μεγάλη.

Η συνάντηση με τον Ζελένσκι έδειξε ότι υπάρχει αμερικανοουκρανικός δίαυλος για αποκλιμάκωση. Δεν απέδειξε ότι Μόσχα και Κίεβο έχουν συγκλίνει στα θεμελιώδη ζητήματα που χωρίζουν τις δύο πλευρές.

Το δεύτερο μέτωπο: ΗΠΑ και Ιράν ξαναμιλούν

Την ίδια στιγμή, ένα διαφορετικό παζάρι εξελίσσεται γύρω από το Ιράν.

Το Reuters μεταδίδει ότι ο Τραμπ δήλωσε πως ΗΠΑ και Ιράν βρίσκονταν σε συνομιλίες την Τρίτη και ότι ο ίδιος πιστεύει πως τελικά θα επιτευχθεί διευθέτηση

«Νομίζω ότι θα επιτευχθεί μια συμφωνία», είπε μετά από συνάντησή του στο περιθώριο του ΟΗΕ.

Η ύπαρξη του διαύλου έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή Ουάσινγκτον και Τεχεράνη εξακολουθούν να βρίσκονται σε πολεμική αντιπαράθεση. Το Reuters είχε ήδη καταγράψει ότι η κυβέρνηση Τραμπ επέτρεψε στον Πεζεσκιάν και σε βασικά στελέχη της ιρανικής αντιπροσωπείας να μεταβούν στη Νέα Υόρκη, ενώ συνεχίζονταν οι διαλείπουσες προσπάθειες για τερματισμό της σύγκρουσης.

Απειλές μπροστά στις κάμερες, διαπραγμάτευση πίσω από τις πόρτες

Εδώ βρίσκεται ίσως το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της ημέρας.

Ο Τραμπ χρησιμοποίησε από το βήμα του ΟΗΕ εξαιρετικά σκληρή γλώσσα απέναντι στην Τεχεράνη και υπερασπίστηκε την αμερικανική στρατιωτική εκστρατεία, επαναλαμβάνοντας ως κεντρικό στόχο να μην αποκτήσει το Ιράν πυρηνικό όπλο.

Το Reuters κατέγραψε επίσης την απειλή του για καταστροφική περαιτέρω κλιμάκωση εάν δεν υπάρξει συμφωνία, την ώρα που ο ίδιος προέβλεπε ότι τελικά θα υπάρξει διευθέτηση.

Δεν πρόκειται απαραίτητα για αντίφαση στη στρατηγική.

Πρόκειται για συνδυασμό πίεσης και διαπραγμάτευσης: η Ουάσινγκτον κρατά ανοικτή την πόρτα της συμφωνίας ενώ επιδιώκει να πείσει την Τεχεράνη ότι το κόστος της αποτυχίας θα είναι υψηλό.

Το αν αυτή η τακτική θα αποδώσει ή θα προκαλέσει νέα κλιμάκωση παραμένει ανοιχτό.

Πεζεσκιάν: Το δύσκολο παιχνίδι της Τεχεράνης

Ο Μασούντ Πεζεσκιάν βρίσκεται έτσι στη Νέα Υόρκη με μια ιδιαίτερα δύσκολη αποστολή.

Η ιρανική ηγεσία πρέπει να διερευνήσει εάν μπορεί να εξασφαλίσει μια συμφωνία που θα μειώνει τη στρατιωτική και οικονομική πίεση χωρίς να εμφανίζεται στο εσωτερικό της χώρας ως υποχώρηση υπό αμερικανική απειλή.

Αυτό εξηγεί γιατί οι διπλωματικές επαφές μπορούν να συνυπάρχουν με επιθετική δημόσια ρητορική.

Ούτε όμως οι δηλώσεις Τραμπ ότι βλέπει συμφωνία ούτε η παρουσία Πεζεσκιάν στη Νέα Υόρκη αποδεικνύουν ότι έχουν γεφυρωθεί οι ουσιαστικές διαφορές.

Δύο πόλεμοι, μία μέθοδος Τραμπ

Υπάρχει μια ενδιαφέρουσα ομοιότητα στον τρόπο με τον οποίο ο Τραμπ χειρίζεται τις δύο κρίσεις.

Στην Ουκρανία επιδιώκει διπλωματική αποκλιμάκωση, ενώ ταυτόχρονα συζητά με το Κίεβο την ενίσχυση της αεράμυνάς του.

Στο Ιράν διατηρεί διαπραγματευτικό δίαυλο, ενώ παράλληλα χρησιμοποιεί στρατιωτικές απειλές και οικονομική πίεση.

πίεση στο πεδίο, διαπραγμάτευση στο παρασκήνιο και προσωπική εμπλοκή του Αμερικανού προέδρου στην κορυφή.

Οι δύο πόλεμοι, βέβαια, έχουν διαφορετικές αιτίες, δρώντες και προϋποθέσεις επίλυσης. Δεν υπάρχει μία φόρμουλα που μπορεί αυτομάτως να εφαρμοστεί και στους δύο.

Η μεγάλη δοκιμασία για τη διπλωματία Τραμπ

Αυτό κάνει τη Νέα Υόρκη σημαντική.

Όχι επειδή μια σειρά συναντήσεων στον ΟΗΕ σημαίνει ότι η ειρήνη βρίσκεται κοντά.

Αλλά επειδή η κυβέρνηση Τραμπ επιχειρεί ταυτόχρονα να δημιουργήσει δύο δρόμους αποκλιμάκωσης σε δύο ενεργά πολεμικά μέτωπα.

Στην Ουκρανία, το ερώτημα είναι εάν μπορεί να βρεθεί κοινός τόπος ανάμεσα στις απαιτήσεις Μόσχας και Κιέβου χωρίς να εγκαταλειφθούν κρίσιμες εγγυήσεις ασφαλείας.

Στο Ιράν, εάν μπορεί να μετατραπεί η επαφή σε συμφωνία που θα αντιμετωπίζει το πυρηνικό ζήτημα και θα περιορίζει τον κίνδυνο νέας περιφερειακής κλιμάκωσης.

Και στα δύο, το χάσμα παραμένει.

Η Νέα Υόρκη δεν είναι ακόμη «σύνοδος ειρήνης»

Γι’ αυτό χρειάζεται προσοχή στους μεγάλους τίτλους περί επικείμενων συμφωνιών.

Υπάρχει κινητικότητα.

Υπάρχουν δίαυλοι.

Υπάρχουν προσωπικές συναντήσεις και παρασκηνιακές επαφές.

Αλλά δεν υπάρχει ακόμη τελική συμφωνία ούτε για την Ουκρανία ούτε για το Ιράν.

Η πραγματική αξία της εβδομάδας στον ΟΗΕ θα κριθεί από το τι θα μείνει όταν οι αντιπροσωπείες φύγουν από τη Νέα Υόρκη: αν οι σημερινές επαφές αποκτήσουν συνέχεια, συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα και πραγματικούς όρους διαπραγμάτευσης.

Για τον Τραμπ, αυτό είναι και ένα μεγάλο τεστ της εξωτερικής πολιτικής του.

Για τον Ζελένσκι, είναι μια προσπάθεια να ανοίξει δρόμος προς τη διπλωματία χωρίς να χαθεί η στρατιωτική στήριξη που θεωρεί απαραίτητη.

Για τον Πεζεσκιάν, είναι αναζήτηση εξόδου από μια σύγκρουση χωρίς πολιτική συνθηκολόγηση.

Και για τον ΟΗΕ, είναι ίσως η πιο χαρακτηριστική εικόνα της φετινής Συνέλευσης: δύο πόλεμοι να συνεχίζονται στο πεδίο και, μερικές χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, οι αντίπαλοι να αναζητούν στη Νέα Υόρκη τον τρόπο να αρχίσουν να μιλούν για το τέλος τους.

Πηγή: pagenews.gr