Μια νέα διπλωματική πόρτα ανοίγει γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, αλλά το κλειδί παραμένει στα χέρια δύο αντιπάλων που δεν θέλουν να κάνουν πρώτοι την κρίσιμη υποχώρηση. Το Ιράν δηλώνει ότι μπορεί να αποκαταστήσει τη διέλευση των πλοίων μέσα σε επτά ημέρες από την επίτευξη συμφωνίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ζητά, όμως, ανταλλάγματα που αγγίζουν τον πυρήνα της αμερικανικής πίεσης προς την Τεχεράνη.
Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί ανακοίνωσε την Παρασκευή, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, ότι συγκεκριμένο σχέδιο έχει διαβιβαστεί στην Ουάσιγκτον μέσω του Κατάρ. Η διατύπωση έχει σημασία: οι επτά ημέρες δεν είναι προθεσμία από σήμερα για άνοιγμα των Στενών. Είναι το χρονικό διάστημα που προτείνει η Τεχεράνη μετά την αποδοχή και εφαρμογή των αναγκαίων όρων.
Τι ζητά η Τεχεράνη
Σύμφωνα με τις δηλώσεις του Αραγτσί και τις πληροφορίες που έχουν δημοσιευτεί για την πρόταση, το ιρανικό πακέτο συνδέει το Ορμούζ με τη διακοπή των εχθροπραξιών σε περισσότερα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου. Περιλαμβάνει επίσης άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών, πρόσβαση σε δεσμευμένα ιρανικά κεφάλαια και χαλάρωση των αμερικανικών κυρώσεων στο ιρανικό πετρέλαιο.
Η λογική της Τεχεράνης είναι σαφής: προσφέρει ασφαλέστερη δίοδο σε έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαύλους του κόσμου, ζητώντας ως αντάλλαγμα οικονομική ανάσα. Για την Ουάσιγκτον, όμως, ο αποκλεισμός και οι κυρώσεις είναι τα βασικά μέσα πίεσης που διαθέτει. Η ταυτόχρονη ανταλλαγή δεσμεύσεων, και ο τρόπος επαλήθευσής τους, αποτελούν συνεπώς το δυσκολότερο μέρος μιας πιθανής συμφωνίας.
Το πυρηνικό ζήτημα μένει στον δρόμο
Ακόμη και μια συμφωνία για τη ναυσιπλοΐα δεν θα έλυνε αυτομάτως τη συνολική αντιπαράθεση ΗΠΑ–Ιράν. Ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε στο Reuters ότι η Τεχεράνη δεν σκοπεύει να κάνει παραχωρήσεις για τον εμπλουτισμό ουρανίου στο πλαίσιο της πρότασης για το Ορμούζ. Η αμερικανική πλευρά, αντιθέτως, θέλει το πυρηνικό πρόγραμμα στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Εδώ βρίσκεται η διαφορά ανάμεσα σε μια προσωρινή διευθέτηση και σε μια διαρκή συμφωνία. Η πρώτη θα μπορούσε να επαναφέρει πλοία στη θαλάσσια οδό και να μειώσει άμεσα τον ενεργειακό κίνδυνο. Η δεύτερη θα απαιτούσε συμφωνία για τις κυρώσεις, τις εγγυήσεις ασφαλείας και το πυρηνικό πρόγραμμα — ζητήματα στα οποία οι θέσεις παραμένουν πολύ μακριά.
Γιατί το πετρέλαιο δεν περιμένει το αποτέλεσμα
Πριν από τη σύγκρουση, από τα Στενά του Ορμούζ περνούσαν περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως, ποσότητα κοντά στο ένα πέμπτο της παγκόσμιας κατανάλωσης. Η σημερινή αβεβαιότητα αφορά τόσο τον όγκο των πραγματικών ροών όσο και το κόστος ασφάλισης και μεταφοράς των φορτίων.
Το Brent είχε ήδη κινηθεί πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι μέσα στον Σεπτέμβριο. Το πρόβλημα για την αγορά δεν είναι μόνο αν το πέρασμα είναι τυπικά ανοικτό. Είναι αν οι πλοιοκτήτες μπορούν να υπολογίσουν ότι ένα δεξαμενόπλοιο θα περάσει με ασφάλεια, στον προβλεπόμενο χρόνο και χωρίς νέο κύκλο επιθέσεων ή περιορισμών. Γι’ αυτό η πρόταση της Τεχεράνης μπορεί να μειώσει προσωρινά την ένταση στις τιμές, αλλά η διαρκής αποκλιμάκωση απαιτεί επαληθεύσιμη συμφωνία και σταθερή επιστροφή των πλοίων.
Δημοσίευμα της Wall Street Journal, όπως μεταδόθηκε από το Reuters, ανέφερε ότι ο Ντόναλντ Τραμπ απέρριψε την ιρανική πρόταση. Το Reuters διευκρίνισε ότι δεν είχε μπορέσει να επιβεβαιώσει ανεξάρτητα αυτή την πληροφορία. Επομένως, η απόρριψη δεν μπορεί ακόμη να παρουσιαστεί ως επίσημα επιβεβαιωμένη αμερικανική απάντηση.
Το επόμενο βήμα θα δείξει αν οι επτά ημέρες είναι η αρχή μιας πραγματικής διευθέτησης ή ένα νέο επεισόδιο στη διαπραγμάτευση ισχύος. Για την Ευρώπη και την Ελλάδα, το διακύβευμα φτάνει πέρα από τον Περσικό Κόλπο: περνά από τα ναύλα και τη διεθνή τιμή του αργού στο κόστος καυσίμων και μεταφορών.
Πηγή: pagenews.gr