Οι S-400 που η Τουρκία αγόρασε από τη Ρωσία το 2019 εξελίσσονται ξανά σε ένα από τα δυσκολότερα γεωπολιτικά προβλήματα του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Μόνο που τώρα η εξίσωση έχει γίνει ακόμη πιο περίπλοκη.
Για να πλησιάσει η Άγκυρα ξανά στα F-35, πρέπει να αντιμετωπίσει το πρόβλημα των S-400 με τρόπο συμβατό με την αμερικανική νομοθεσία.
Για να απομακρύνει όμως τους S-400 από την Τουρκία, χρειάζεται και τη συγκατάθεση της Ρωσίας.
Και εάν η λύση είναι η μεταφορά τους στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, μπαίνει στο παιχνίδι και ένας τρίτος ισχυρός παράγοντας:
το Ισραήλ.
Αυτό είναι το γεωπολιτικό τρίγωνο που περιέγραψε ο Μιχάλης Ιγνατίου, υποστηρίζοντας ότι «τα πράγματα έχουν ζορίσει πολύ για την Τουρκία».
Το πρώτο «τείχος» είναι στην Ουάσιγκτον
Ο Ιγνατίου εμφανίστηκε κατηγορηματικός ως προς το βασικό πρόβλημα της Άγκυρας:
«Δεν υπάρχει περίπτωση ούτε μία στο εκατομμύριο να πάρουν τα F-35 έχοντας στην κατοχή τους τους S-400», είπε. Επικολλημένο markdown
Αυτό αποτελεί δική του εκτίμηση. Η επίσημη αμερικανική θέση είναι πιο προσεκτικά διατυπωμένη, αλλά επιβεβαιώνει το βασικό εμπόδιο.
Ο Αμερικανός πρέσβης στην Τουρκία Τομ Μπάρακ δήλωσε στις 23 Σεπτεμβρίου ότι η επίλυση του ζητήματος θα χρειαστεί χρόνο και ότι ΗΠΑ και Τουρκία εργάζονται πάνω στις απαιτήσεις που απορρέουν από το Κογκρέσο. Ειδικά αναφέρθηκε τόσο στον CAATSA όσο και στον NDAA.
Λίγο νωρίτερα είχε σημειώσει ότι οι εκκρεμότητες αφορούν, μεταξύ άλλων, το καθεστώς λειτουργίας, την ιδιοκτησία και την τελική διάθεση των S-400.
Άρα η πόρτα δεν περιγράφεται επισήμως από την Ουάσιγκτον ως οριστικά κλειστή.
Αλλά το κλειδί εξακολουθεί να είναι οι S-400.
Και ξαφνικά εμφανίζεται ο Λαβρόφ
Εδώ βρίσκεται η νέα διάσταση.
Μέχρι τώρα η συζήτηση επικεντρωνόταν κυρίως στο τι θα δεχθούν οι Ηνωμένες Πολιτείες ώστε να ξεμπλοκάρει η αμυντική σχέση με την Τουρκία.
Ο Σεργκέι Λαβρόφ υπενθύμισε όμως ότι υπάρχει και δεύτερος «κλειδοκράτορας».
Η Μόσχα.
Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών δήλωσε στις 26 Σεπτεμβρίου ότι η Τουρκία δεν μπορεί να μεταφέρει τους S-400 εκτός των συνόρων της χωρίς επίσημη ρωσική συγκατάθεση, λόγω των όρων που συνοδεύουν το πιστοποιητικό τελικού χρήστη. Και αποκάλυψε κάτι ακόμη σημαντικό:
η Άγκυρα δεν έχει υποβάλει μέχρι στιγμής επίσημο αίτημα στη Μόσχα για τέτοια μεταφορά.
Αυτό ακριβώς στάθηκε και ο Ιγνατίου:
«Δεν γίνεται να πάνε πουθενά χωρίς να πει η Μόσχα, να δώσει τη συγκατάθεσή της». Επικολλημένο markdown
Η Ρωσία δεν λέει «όχι» – αλλά βάζει όρους
Και εδώ η ιστορία γίνεται ακόμη πιο ενδιαφέρουσα.
Η Μόσχα δεν απέκλεισε κατηγορηματικά τη μεταφορά.
Ο Λαβρόφ δήλωσε ότι η Ρωσία θα μπορούσε να εξετάσει σχετικό αίτημα εφόσον το σύστημα κατέληγε σε χώρα που η ίδια θεωρεί υπεύθυνη και φιλική και υπήρχαν εγγυήσεις ότι οι S-400 δεν θα μεταφέρονταν εκ νέου αλλού.
Το ιδιαίτερα ευαίσθητο σημείο για τη Μόσχα είναι προφανές:
να μη βρεθεί το ρωσικό σύστημα κάποια στιγμή στην Ουκρανία.
Ο Ιγνατίου το περιέγραψε επίσης στη συνέντευξη, επισημαίνοντας ότι η χώρα που ενδεχομένως θα παραλάμβανε τους S-400 θα έπρεπε να δεσμευτεί ότι δεν θα τους μεταβιβάσει ξανά, ιδιαίτερα προς την Ουκρανία.
Το σενάριο των Εμιράτων
Και εδώ μπαίνουν στο παιχνίδι τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Η πιθανότητα μεταφοράς των τουρκικών S-400 στα Εμιράτα έχει συζητηθεί δημόσια τις τελευταίες εβδομάδες.
Ο Αμερικανός βουλευτής Darrell Issa είχε δηλώσει στις 10 Σεπτεμβρίου ότι η λύση των ΗΑΕ θα μπορούσε να είναι ένας από τους καλύτερους τρόπους επίλυσης της διαμάχης για τους S-400, σημειώνοντας ότι είχαν υπάρξει σχετικές συζητήσεις.
Όταν μάλιστα ο Λαβρόφ ρωτήθηκε συγκεκριμένα για το ενδεχόμενο των Εμιράτων, απάντησε ότι η Μόσχα δεν εξετάζει ακόμη συγκεκριμένο σενάριο και θα αξιολογήσει την κατάσταση όταν λάβει επίσημο τουρκικό αίτημα.
Άρα σήμερα έχουμε ένα πιθανό σενάριο.
Όχι συμφωνία.
Και αυτή η διάκριση είναι κρίσιμη.
Ιγνατίου: Και τώρα στο κάδρο ο Νετανιάχου
Ο Ιγνατίου πρόσθεσε ακόμη μία διάσταση.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που επικαλέστηκε, το ζήτημα των S-400 βρέθηκε ανάμεσα στα θέματα που συζητήθηκαν κατά την επίσκεψη του Μπενιαμίν Νετανιάχου στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Ο ίδιος μετέφερε την τουρκική ανάγνωση ότι το Ισραήλ δεν επιθυμεί να ολοκληρωθεί η μεταφορά των συστημάτων στα Εμιράτα, επειδή κάτι τέτοιο θα μπορούσε να βοηθήσει την Τουρκία να λύσει την εκκρεμότητά της με τις ΗΠΑ.
Αυτό το σκέλος δεν επιβεβαιώνεται από τις δημόσιες πηγές που εντοπίσαμε και πρέπει να αντιμετωπίζεται ως πληροφορία/εκτίμηση που μεταφέρει ο Ιγνατίου, όχι ως επιβεβαιωμένη θέση της ισραηλινής κυβέρνησης.
Η Άγκυρα ανάμεσα σε Ουάσιγκτον και Μόσχα
Εδώ βρίσκεται το πραγματικό παράδοξο για τον Ερντογάν.
Η αγορά των S-400 έγινε κάποτε σύμβολο της τουρκικής στρατηγικής αυτονομίας.
Σήμερα το ίδιο σύστημα δημιουργεί ταυτόχρονα δύο εξαρτήσεις.
Από την Ουάσιγκτον, επειδή το αμερικανικό Κογκρέσο και η νομοθεσία εξακολουθούν να επηρεάζουν οποιαδήποτε διαδρομή επιστροφής στα F-35.
Από τη Μόσχα, επειδή η Τουρκία δεν μπορεί απλώς να πουλήσει ή να μεταφέρει το ρωσικό σύστημα όπου επιθυμεί.
Αυτό δημιουργεί μια ιδιότυπη γεωπολιτική παγίδα:
για να ξαναμπεί βαθύτερα στο δυτικό αμυντικό σύστημα, η Τουρκία χρειάζεται τη συνεργασία της Ρωσίας για να αποδεσμευτεί από ένα ρωσικό οπλικό σύστημα.
Γιατί έχει σημασία για την Ελλάδα
Η εξέλιξη ενδιαφέρει άμεσα την Αθήνα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η τελική έκβαση είναι προδιαγεγραμμένη.
Η Ελλάδα έχει ήδη εντάξει τα F-35 στον μακροπρόθεσμο αμυντικό της σχεδιασμό, ενώ οποιαδήποτε πιθανή επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα θα επηρέαζε τις ισορροπίες αεροπορικής ισχύος στην Ανατολική Μεσόγειο.
Για αυτό έχει σημασία η διάκριση ανάμεσα σε τρία διαφορετικά στάδια:
πολιτική βούληση Ουάσιγκτον–Άγκυρας, επίλυση του προβλήματος των S-400 και εκπλήρωση των αμερικανικών νομικών προϋποθέσεων.
Σήμερα δεν έχουν ολοκληρωθεί.
Ο Μπάρακ λέει ότι η διαδικασία θα χρειαστεί χρόνο
Ο Λαβρόφ λέει ότι η Μόσχα δεν έχει καν λάβει ακόμη επίσημο αίτημα μεταφοράς.
Και το σενάριο των Εμιράτων παραμένει σενάριο.
Οι S-400 έγιναν το γεωπολιτικό «κλειδί»
Κάπως έτσι, ένα σύστημα αεράμυνας που αγοράστηκε πριν από επτά χρόνια βρίσκεται ξανά στο κέντρο ενός πολύ μεγαλύτερου παιχνιδιού.
Η Τουρκία θέλει να λύσει το πρόβλημα με τις ΗΠΑ. Οι ΗΠΑ έχουν το Κογκρέσο και το δικό τους νομικό πλαίσιο. Η Ρωσία κρατά το δικαίωμα έγκρισης μιας μεταφοράς. Τα Εμιράτα εμφανίζονται ως πιθανός προορισμός. Και το Ισραήλ παρακολουθεί μια εξέλιξη που θα μπορούσε να επηρεάσει τις περιφερειακές στρατιωτικές ισορροπίες.
Αυτό είναι το πραγματικό βάρος της παρέμβασης Ιγνατίου.
Το ερώτημα δεν είναι πλέον απλώς «S-400 ή F-35;».
Είναι:
ποιος θα δεχθεί τους S-400, τι θα ζητήσει η Μόσχα, τι θα εγκρίνει η Ουάσιγκτον — και ποιος τελικά θα πληρώσει το γεωπολιτικό τίμημα για να ανοίξει ξανά η πόρτα των F-35 στην Τουρκία.
Πηγή: pagenews.gr