Δεν αλλάζει απλώς ένα πρόσωπο στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.
Μέσα στους επόμενους μήνες μπορεί να αλλάξει ένα σημαντικό κομμάτι της κορυφής της.
Και αυτή τη φορά η μάχη για τη Φρανκφούρτη δεν εξελίσσεται σε πολιτικό κενό. Συμπίπτει με ισχυρές ανακατατάξεις στις μεγαλύτερες χώρες της Ευρώπης, άνοδο κομμάτων της ριζοσπαστικής και άκρας δεξιάς και αυξανόμενη αβεβαιότητα γύρω από τις κυβερνητικές ισορροπίες σε Παρίσι και Βερολίνο. Οι πρόσφατες εκλογικές απώλειες του Φρίντριχ Μερτς έχουν ήδη περιορίσει την πολιτική του ισχύ σε κρίσιμες ευρωπαϊκές διαπραγματεύσεις.
Το αποτέλεσμα είναι ότι η διαδοχή στην ΕΚΤ μετατρέπεται από ένα θέμα του 2027 σε power game του 2026.
Η Σνάμπελ πάτησε το κουμπί
Το πρώτο δεδομένο είναι πλέον επίσημο.
Η Ιζαμπέλ Σνάμπελ ενημέρωσε την Κριστίν Λαγκάρντ ότι αποχωρεί από την Εκτελεστική Επιτροπή στις 3 Ιανουαρίου 2027, σχεδόν έναν χρόνο πριν από την κανονική λήξη της θητείας της στις 31 Δεκεμβρίου 2027.
Στις 4 Ιανουαρίου αναλαμβάνει στο ΔΝΤ Financial Counsellor και επικεφαλής του Monetary and Capital Markets Department. Η ίδια η ΕΚΤ επιβεβαίωσε ότι δεν απαιτείται cooling-off period.
Αυτό είναι το πρώτο κομμάτι του ντόμινο.
Το δεύτερο είναι ήδη προγραμματισμένο.
Η θητεία του Φίλιπ Λέιν στην Εκτελεστική Επιτροπή ολοκληρώνεται στις 31 Μαΐου 2027. Άρα, χωρίς καν να υπολογίσουμε τη Λαγκάρντ, δύο σημαντικές θέσεις αλλάζουν χέρια σε διάστημα πέντε μηνών.
Και μετά υπάρχει η Λαγκάρντ
Κανονικά, η θητεία της Κριστίν Λαγκάρντ ολοκληρώνεται στις 31 Οκτωβρίου 2027.
Μόνο που η ίδια άφησε ανοιχτό το timing.
Στις 18 Σεπτεμβρίου δήλωσε στο ιρλανδικό RTÉ:
«Θα φύγω το 2027».
Όταν ρωτήθηκε εάν αυτό σημαίνει ότι θα παραμείνει μέχρι τον Οκτώβριο, απάντησε:
«Θα δούμε».
Αυτό δεν αποτελεί ανακοίνωση πρόωρης παραίτησης.
Αλλά είναι αρκετό για να διατηρήσει ανοιχτή τη συζήτηση.
Και αν η προεδρία ανοίξει νωρίτερα, τότε η ευρωζώνη θα μπορούσε να βρεθεί μπροστά σε μια σχεδόν ταυτόχρονη διαπραγμάτευση για τρεις από τις έξι θέσεις της Εκτελεστικής Επιτροπής.
Δεν είναι τρεις ανεξάρτητες καρέκλες – είναι ένα πακέτο
Αυτό είναι το πραγματικό πολιτικό παιχνίδι.
Στη θεωρία, κάθε μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής διορίζεται με προσωπική ιδιότητα και πρέπει να λειτουργεί ανεξάρτητα.
Στην πράξη, όμως, οι μεγάλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες διαπραγματεύονται ταυτόχρονα εθνικότητα, εμπειρία, οικονομική φιλοσοφία, γεωγραφική ισορροπία και φύλο.
Και τώρα αρχίζουν να φαίνονται οι πρώτες πιθανές ανταλλαγές.
Το Reuters αποκάλυψε ότι η Γαλλία θα μπορούσε να στηρίξει τον πρώην επικεφαλής της ολλανδικής κεντρικής τράπεζας Κλάας Κνοτ για την προεδρία της ΕΚΤ, υπό την προϋπόθεση ότι Γάλλος υποψήφιος θα πάρει θέση στην Εκτελεστική Επιτροπή και κατόπιν το κρίσιμο χαρτοφυλάκιο του επικεφαλής οικονομολόγου.
Η άτυπη πρόταση έχει, σύμφωνα με τις πηγές του Reuters, τη στήριξη του Εμανουέλ Μακρόν. Δεν αποτελεί όμως συμφωνία και αναμένεται να συναντήσει αντιστάσεις, μεταξύ άλλων από τη Γερμανία.
Αυτό είναι το ευρωπαϊκό dealmaking στην καθαρότερη μορφή του.
Δεν διαπραγματεύονται μόνο ποιος θα καθίσει στην καρέκλα της Λαγκάρντ.
Διαπραγματεύονται ολόκληρη την ισορροπία της επόμενης ΕΚΤ.
Το Παρίσι θέλει να κλειδώσει επιρροή
Για τη Γαλλία το timing έχει ιδιαίτερη πολιτική σημασία.
Ο Μακρόν πλησιάζει στο τέλος της προεδρικής του θητείας, ενώ η γαλλική πολιτική σκηνή παραμένει κατακερματισμένη.
Αυτό δημιουργεί κίνητρο για το Παρίσι να διαμορφώσει όσο μπορεί τις ευρωπαϊκές ισορροπίες πριν από την επόμενη πολιτική φάση.
Η γαλλική πρόταση που μεταφέρει το Reuters είναι ενδεικτική:
Κνοτ για την προεδρία – γαλλική επιρροή στο οικονομικό χαρτοφυλάκιο.
Δεν σημαίνει «γαλλικό έλεγχο» της ΕΚΤ. Η θεσμική ανεξαρτησία της κεντρικής τράπεζας και των μελών της Εκτελεστικής Επιτροπής παραμένει θεμελιώδης.
Σημαίνει όμως ότι το Παρίσι επιδιώκει ισχυρή παρουσία στη διαμόρφωση της επόμενης ηγετικής σύνθεσης.
Η Γερμανία έχασε τη Σνάμπελ – και πρέπει να αποφασίσει τι ζητά
Για το Βερολίνο, η πρόωρη αποχώρηση Σνάμπελ αλλάζει τον σχεδιασμό.
Η Γερμανία πρέπει τώρα να αποφασίσει εάν θα δώσει προτεραιότητα στην άμεση αντικατάσταση μιας Γερμανίδας στην Εκτελεστική Επιτροπή, σε συγκεκριμένο ισχυρό χαρτοφυλάκιο ή σε μια ευρύτερη συμφωνία για τη σύνθεση της νέας ΕΚΤ.
Και υπάρχει μια κρίσιμη θεσμική λεπτομέρεια:
η θέση της Σνάμπελ δεν «ανήκει» στη Γερμανία.
Η εθνικότητα παίζει τεράστιο πολιτικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις, αλλά οι έδρες της Εκτελεστικής Επιτροπής δεν αποτελούν εθνικές ποσοστώσεις.
Άρα το Βερολίνο πρέπει να χτίσει συμμαχίες.
Και η Ισπανία μπήκε ανοιχτά στο παιχνίδι
Η Μαδρίτη έχει ήδη δείξει τα χαρτιά της.
Ο Πέδρο Σάντσεθ δήλωσε ότι θα ήταν «πολύ θετικό» να βρεθεί στην προεδρία της ΕΚΤ ο Πάμπλο Ερνάντεθ ντε Κος, πρώην διοικητής της Τράπεζας της Ισπανίας και σήμερα γενικός διευθυντής της BIS.
Ο Ισπανός πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι μια τέτοια επιλογή θα έφερνε για πρώτη φορά Ισπανό στην κορυφή της ΕΚΤ.Η κούρσα επομένως αποκτά ήδη δύο πολύ καθαρά ονόματα:
Κλάας Κνοτ και Πάμπλο Ερνάντεθ ντε Κος.
Το Reuters καταγράφει τον Ντε Κος ως έναν από τους βασικούς αντιπάλους του Κνοτ, ενώ στη συζήτηση βρίσκεται και ο διοικητής της Bundesbank Γιόαχιμ Νάγκελ.
Δεν υπάρχει ακόμη τελικός κατάλογος ούτε συμφωνημένος διάδοχος.
Η ακροδεξιά δεν «διορίζει» την ΕΚΤ – αλλά αλλάζει το πολιτικό ρολόι
Εδώ χρειάζεται μια σημαντική διάκριση.
Δεν υπάρχουν στοιχεία ότι η άνοδος της ακροδεξιάς προκαλεί θεσμικά την πρόωρη αποχώρηση της Σνάμπελ ή ότι η ΕΚΤ επισπεύδει επίσημα τη διαδοχή της Λαγκάρντ για να αποκλείσει συγκεκριμένες πολιτικές δυνάμεις.
Η Σνάμπελ αποχωρεί για συγκεκριμένη θέση στο ΔΝΤ.
Και η Λαγκάρντ δεν έχει ανακοινώσει πρόωρη παραίτηση.
Υπάρχει όμως μια διαφορετική πολιτική πραγματικότητα.
Όσο αλλάζουν οι εθνικές κυβερνήσεις, αλλάζει και η σύνθεση των ηγετών που θα διαπραγματευτούν τις κορυφαίες ευρωπαϊκές θέσεις.
Και αυτό δίνει στις σημερινές κυβερνήσεις κίνητρο να κλείσουν συμφωνίες όσο ακόμη διαθέτουν το πολιτικό κεφάλαιο για να τις διαμορφώσουν.
Γιατί η νέα ΕΚΤ θα έχει πολύ μεγαλύτερη σημασία από τα πρόσωπα
Η μάχη δεν αφορά μόνο εθνικές σημαίες.
Η επόμενη ηγετική ομάδα θα παραλάβει μια ΕΚΤ που βρίσκεται ξανά σε δύσκολη νομισματική φάση.
Στις 10 Σεπτεμβρίου, η ΕΚΤ αύξησε και τα τρία βασικά επιτόκια κατά 25 μονάδες βάσης, επικαλούμενη τις πληθωριστικές πιέσεις από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή.
Οι νέες προβολές της προβλέπουν:
- πληθωρισμό 3,0% το 2026,
- 2,5% το 2027,
- 2,1% το 2028,
- ανάπτυξη μόλις 0,9% το 2026 και 1,4% το 2027
Άρα η επόμενη ΕΚΤ δεν θα κληρονομήσει ένα εύκολο περιβάλλον.
Θα πρέπει να ισορροπήσει ανάμεσα σε πληθωρισμό, ενεργειακό σοκ, χαμηλή ανάπτυξη, κόστος κρατικού δανεισμού, χρηματοπιστωτική σταθερότητα και πιέσεις για μεγαλύτερη ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα.
Και κάπου εδώ μπαίνουν οι τράπεζες
Υπάρχει και δεύτερο power game γύρω από τη Φρανκφούρτη.
Οι ευρωπαϊκές τράπεζες πιέζουν για απλούστευση του κανονιστικού πλαισίου και μείωση των επικαλύψεων στην εποπτεία.
Αυτό δεν σημαίνει ότι «επιλέγουν» τα πρόσωπα της ΕΚΤ.
Σημαίνει όμως ότι η αλλαγή ηγεσίας συμπίπτει με μια πολύ μεγαλύτερη διαμάχη για το τι είδους χρηματοπιστωτικό σύστημα χρειάζεται η Ευρώπη για να ανταγωνιστεί τις ΗΠΑ και την Ασία.
Και επομένως το ερώτημα δεν είναι μόνο:
γεράκι ή περιστέρι στα επιτόκια;
Είναι επίσης:
πόσο αυστηρή εποπτεία, πόσο τραπεζικό ρίσκο, πόση ενοποίηση και πόση ελευθερία χρηματοδότησης της ευρωπαϊκής οικονομίας;
Υπάρχει ελληνικό χαρτί;
Ο Γιάννης Στουρνάρας δεν εμφανίζεται αυτή τη στιγμή στον πυρήνα των ονομάτων που καταγράφει το Reuters για τη διαδοχή Λαγκάρντ, όπου κυριαρχούν Κνοτ, Ντε Κος και Νάγκελ.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η Ελλάδα είναι εκτός της ευρύτερης διαπραγμάτευσης.
Οι διορισμοί απαιτούν ευρύτερες συμμαχίες μεταξύ των κρατών της ευρωζώνης και οι μικρότερες χώρες αποκτούν βάρος ακριβώς επειδή Παρίσι, Βερολίνο και Μαδρίτη δεν μπορούν να επιβάλουν μόνες τους ολόκληρο το πακέτο.
Για οποιοδήποτε συγκεκριμένο ελληνικό όνομα, όμως, χρειάζεται να διαχωρίζεται η πραγματική υποψηφιότητα από την πολιτική σεναριολογία.
Τρεις καρέκλες, μία συμφωνία
Αυτό είναι τελικά το πιο ενδιαφέρον στοιχείο.
Η Σνάμπελ φεύγει στις 3 Ιανουαρίου.
Ο Λέιν ολοκληρώνει τη θητεία του στις 31 Μαΐου.
Η Λαγκάρντ έχει κανονική λήξη στις 31 Οκτωβρίου 2027, αλλά έχει αφήσει ανοιχτό εάν θα φτάσει ακριβώς μέχρι εκεί.
Και ξαφνικά η μάχη για την ΕΚΤ δεν βρίσκεται πια στο μακρινό 2027.
Έχει ήδη αρχίσει.
Παρίσι θέλει να διατηρήσει ισχυρή επιρροή.
Βερολίνο πρέπει να καλύψει το κενό που δημιουργεί η Σνάμπελ.
Μαδρίτη διεκδικεί ανοιχτά την κορυφή.
Και όλοι γνωρίζουν ότι το πολιτικό τοπίο της Ευρώπης σε έναν χρόνο μπορεί να είναι πολύ διαφορετικό από το σημερινό.
Γι’ αυτό το πραγματικό ερώτημα δεν είναι απλώς ποιος θα διαδεχθεί τη Λαγκάρντ.
Είναι ποια ισορροπία θα διαμορφωθεί στη Φρανκφούρτη πριν αλλάξει ξανά η πολιτική ισορροπία στην Ευρώπη.
Πηγή: pagenews.gr