Το Ιράν ανεβάζει ξανά επικίνδυνα τους τόνους στον Περσικό Κόλπο και αυτή τη φορά το μήνυμα αγγίζει ευθέως την ενεργειακή ασφάλεια ολόκληρης της περιοχής.
Ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου και κεντρικός διαπραγματευτής της Τεχεράνης, Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, έστειλε την Τρίτη μια διπλή προειδοποίηση προς τις Ηνωμένες Πολιτείες αλλά και τις πετρελαιοπαραγωγές χώρες της περιοχής.
Η λογική που παρουσίασε είναι ωμή:
εάν δεν μπορεί να εξάγει πετρέλαιο το Ιράν, δεν θα πρέπει να θεωρεί κανείς δεδομένο ότι θα μπορούν να εξάγουν οι υπόλοιποι.
«Όπως έχουμε πει και στο παρελθόν, σε μια περιοχή όπου εμείς δεν πουλάμε πετρέλαιο, κανείς δεν θα πουλά πετρέλαιο», δήλωσε.
Και ακολούθησε η ακόμη βαρύτερη προειδοποίηση:
«Εάν η ασφάλειά μας δεν είναι εγγυημένη, καμία υποδομή δεν θα είναι ασφαλής».
Μήνυμα όχι μόνο στην Ουάσιγκτον
Η δήλωση δεν απευθύνεται αποκλειστικά στον Ντόναλντ Τραμπ.
Ο Γκαλιμπάφ είπε χαρακτηριστικά ότι πρέπει να το γνωρίζουν «τόσο οι Αμερικανοί όσο και οι άλλες χώρες».
Αυτό διευρύνει πολιτικά το μήνυμα.
Η προειδοποίηση αγγίζει τις πετρελαιοπαραγωγές οικονομίες του Κόλπου, των οποίων οι εξαγωγές και οι ενεργειακές εγκαταστάσεις βρίσκονται στον ίδιο γεωγραφικό χώρο όπου εξελίσσεται η αντιπαράθεση ΗΠΑ–Ιράν.
Δεν κατονόμασε συγκεκριμένη χώρα ή συγκεκριμένη εγκατάσταση ως μελλοντικό στόχο.
Η διατύπωση περί «καμίας ασφαλούς υποδομής» όμως αποτελεί σαφή απειλή κλιμάκωσης εάν η Τεχεράνη θεωρήσει ότι απειλείται η δική της ασφάλεια.
Το Ορμούζ ξανά στο κέντρο
Πίσω από την προειδοποίηση βρίσκεται το σημαντικότερο ενεργειακό chokepoint της περιοχής:
τα Στενά του Ορμούζ.
Ο Γκαλιμπάφ απέρριψε τις αμερικανικές τοποθετήσεις για τον έλεγχο του περάσματος ως αβάσιμες.
Μόλις δύο ημέρες νωρίτερα είχε χρησιμοποιήσει ακόμη και την τιμή του πετρελαίου για να αμφισβητήσει την αμερικανική αφήγηση, υποστηρίζοντας ότι το premium που εξακολουθεί να ενσωματώνει η αγορά αποδεικνύει πως οι traders συνεχίζουν να τιμολογούν σοβαρό κίνδυνο γύρω από το Ορμούζ.
Η πίεση στις ιρανικές εξαγωγές
Η νέα απειλή έρχεται σε μια στιγμή κατά την οποία η Τεχεράνη βρίσκεται υπό έντονη πίεση από τους αμερικανικούς περιορισμούς στις θαλάσσιες εξαγωγές της.
Σύμφωνα με διεθνείς αναφορές, η αμερικανική ναυτική πίεση από τα μέσα Ιουλίου έχει περιορίσει δραστικά το ιρανικό εμπόριο πετρελαίου. Η άρση αυτών των περιορισμών αποτελεί πλέον ένα από τα βασικά αιτήματα της Τεχεράνης στις επαφές με την Ουάσιγκτον.
Άρα η δήλωση Γκαλιμπάφ δεν αφορά απλώς μια στρατιωτική αντιπαράθεση.
Αφορά την οικονομική ασφυξία του Ιράν.
Και το μήνυμα της Τεχεράνης είναι ότι δεν προτίθεται να αποδεχθεί ένα περιφερειακό σύστημα στο οποίο το δικό της πετρέλαιο παραμένει εγκλωβισμένο ενώ οι ανταγωνιστές της συνεχίζουν κανονικά τις εξαγωγές τους.
IRGC κατά Τραμπ
Την ίδια στιγμή, η αντιπαράθεση με τον Ντόναλντ Τραμπ κλιμακώνεται και σε επίπεδο Φρουρών της Επανάστασης.
Εκπρόσωπος των IRGC, στρατηγός Χοσεΐν Μοχεμπί, εξαπέλυσε επίθεση στην αμερικανική στρατηγική, υποστηρίζοντας ότι οι απειλές της Ουάσιγκτον δεν πρόκειται να αναγκάσουν το Ιράν να υποχωρήσει.
Η ιρανική στρατιωτική ηγεσία είχε ήδη αντιδράσει έντονα μετά την ομιλία Τραμπ στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, όταν ο Αμερικανός πρόεδρος επανέφερε την απειλή πολύ βαριάς στρατιωτικής απάντησης εάν δεν υπάρξει συμφωνία.
Η Τεχεράνη απάντησε τότε ότι μια νέα επίθεση θα προκαλούσε ακόμη σκληρότερα αντίποινα.
Γκαλιμπάφ: «Δεν θέλουμε πόλεμο»
Παρά την πολεμική γλώσσα, ο Γκαλιμπάφ επιχείρησε ταυτόχρονα να διατηρήσει ανοιχτό ένα διαφορετικό μήνυμα.
Το Ιράν, είπε, δεν επιδιώκει πόλεμο.
Υποστήριξε όμως ότι είναι έτοιμο να υπερασπιστεί τον εαυτό του εάν δεχθεί νέα επίθεση.
Αυτό το διπλό μήνυμα —διαπραγμάτευση από τη μία, απειλή κλιμάκωσης από την άλλη— χαρακτηρίζει πλέον τη στάση της Τεχεράνης.
Και όμως, οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται
Το παράδοξο είναι ότι η νέα ρητορική κλιμάκωση έρχεται ενώ παραμένουν ανοιχτοί οι διπλωματικοί δίαυλοι.
Στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ πραγματοποιήθηκαν επαφές μεταξύ της ιρανικής πλευράς και Αμερικανών αξιωματούχων μέσω διαμεσολαβητών, με τον ίδιο τον Τραμπ να επιβεβαιώνει ότι οι Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ συμμετείχαν στην αμερικανική προσπάθεια.
Η Τεχεράνη έχει συνδέσει την αποκλιμάκωση στο Ορμούζ με αμερικανικά βήματα για τη στρατιωτική και οικονομική πίεση που δέχεται.
Έτσι, το πετρέλαιο μετατρέπεται ταυτόχρονα σε:
οικονομικό όπλο,
διαπραγματευτικό χαρτί,
και στρατηγικό μέσο αποτροπής.
Γιατί η απειλή αφορά ολόκληρη την παγκόσμια αγορά
Η σημασία της δήλωσης Γκαλιμπάφ ξεπερνά κατά πολύ τα σύνορα του Ιράν.
Μια σοβαρή νέα διαταραχή στις ενεργειακές υποδομές του Κόλπου ή στις θαλάσσιες εξαγωγές θα μπορούσε να επηρεάσει:
- τις διεθνείς ροές αργού και προϊόντων πετρελαίου,
- το κόστος των θαλάσσιων μεταφορών και της ασφάλισης,
- τις ευρωπαϊκές τιμές καυσίμων,
- τον πληθωρισμό,
- και τελικά τις αποφάσεις των κεντρικών τραπεζών.
Η αγορά άλλωστε συνεχίζει να αντιμετωπίζει το Ορμούζ ως πηγή γεωπολιτικού premium.
Και αυτό ακριβώς επιχειρεί να εκμεταλλευθεί πολιτικά η Τεχεράνη.
Το πρόβλημα για Σαουδική Αραβία και ΗΑΕ
Οι δύο μεγαλύτερες αραβικές πετρελαϊκές δυνάμεις του Κόλπου διαθέτουν εναλλακτικές υποδομές που μειώνουν την εξάρτησή τους από τα Στενά.
Δεν την εξαφανίζουν όμως.
Η Σαουδική Αραβία διαθέτει τον East–West Pipeline προς την Ερυθρά Θάλασσα, ενώ τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν δυνατότητα μεταφοράς μέρους της παραγωγής τους προς τη Φουτζέιρα, έξω από το Ορμούζ.
Ακριβώς γι’ αυτό η διατύπωση Γκαλιμπάφ περί «υποδομών» είναι σημαντικότερη από μια απλή απειλή αποκλεισμού του στενού.
Διευρύνει, τουλάχιστον σε επίπεδο ρητορικής, το πεδίο της αντιπαράθεσης πέρα από τη θαλάσσια δίοδο.
Το νέο ιρανικό δόγμα: «Ή όλοι ή κανείς»
Η φράση Γκαλιμπάφ συμπυκνώνει τη στρατηγική πίεσης της Τεχεράνης:
εάν αποκλειστεί το Ιράν από την ενεργειακή αγορά, θα αυξηθεί το κόστος και για τους υπόλοιπους.
Δεν σημαίνει ότι το Ιράν έχει τη δυνατότητα να μηδενίσει όλες τις περιφερειακές εξαγωγές πετρελαίου.
Ούτε ότι μια επίθεση στις υποδομές είναι αναπόφευκτη.
Η δήλωση είναι απειλή και εργαλείο αποτροπής — όχι περιγραφή ενός ήδη αποφασισμένου στρατιωτικού σχεδίου.
Αλλά η στόχευση του μηνύματος είναι ξεκάθαρη.
Προς την Ουάσιγκτον: η οικονομική απομόνωση του Ιράν μπορεί να αποκτήσει παγκόσμιο ενεργειακό κόστος.
Προς τις χώρες του Κόλπου: η συνέχιση των δικών τους εξαγωγών δεν πρέπει να θεωρείται αποσυνδεδεμένη από την ασφάλεια του Ιράν.
Και προς τις αγορές: το Ορμούζ παραμένει μέρος της διαπραγμάτευσης.
Γι’ αυτό η σημερινή δήλωση δεν είναι ακόμη μία πολεμική ατάκα από την Τεχεράνη.
Είναι μήνυμα ότι το Ιράν επιχειρεί να μετατρέψει το μεγαλύτερο ενεργειακό του μειονέκτημα —τον περιορισμό των εξαγωγών του— σε μοχλό πίεσης πάνω σε ολόκληρη την ενεργειακή αρχιτεκτονική του Κόλπου.
Πηγή: pagenews.gr