Μια γυναίκα αναλαμβάνει για πρώτη φορά την πρωθυπουργία του Μαρόκου.
Ο βασιλιάς Μοχάμεντ ΣΤ΄ διόρισε την Τρίτη τη Φατίμα Εζάχρα Ελ Μανσούρι επικεφαλής της κυβέρνησης, μετά την πρωτιά του Κόμματος Αυθεντικότητας και Νεωτερικότητας (PAM) στις βουλευτικές εκλογές της 23ης Σεπτεμβρίου.
Το PAM κατέκτησε 97 από τις 395 έδρες της Βουλής των Αντιπροσώπων, σύμφωνα με τα αποτελέσματα που επικαλείται το Al-Monitor.
Η Ελ Μανσούρι δεν διαθέτει αυτοδυναμία.
Η πρώτη μεγάλη πολιτική της δοκιμασία επομένως ξεκινά αμέσως: πρέπει να διαπραγματευθεί τον σχηματισμό κυβερνητικού συνασπισμού και να δημιουργήσει κοινοβουλευτική πλειοψηφία.
Η ίδια χαρακτήρισε την ανάθεση της εντολής «ιστορική στιγμή για τη χώρα μας», δηλώνοντας ότι αντιλαμβάνεται τις μεγάλες προσδοκίες της κοινωνίας και ιδιαίτερα των νέων.
Πίσω όμως από τον συμβολισμό της πρώτης γυναίκας πρωθυπουργού βρίσκεται μια πολύ μεγαλύτερη πολιτική αλλαγή.
Το Μαρόκο εισέρχεται σε νέα περίοδο την ώρα που επιχειρεί να μετατραπεί σε οικονομικό, βιομηχανικό και ενεργειακό κόμβο ανάμεσα στην Ευρώπη, την Αφρική και τον Ατλαντικό.
Ποια είναι η Φατίμα Ελ Μανσούρι
Η Ελ Μανσούρι είναι 50 ετών και γεννήθηκε στο Μαρακές στις 3 Ιανουαρίου 1976.
Προέρχεται από οικογένεια με πολιτική και διπλωματική παρουσία. Ο πατέρας της, Αμπντεραχμάν Ελ Μανσούρι, είχε υπηρετήσει στην τοπική αυτοδιοίκηση του Μαρακές και αργότερα ως πρεσβευτής του Μαρόκου στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Σπούδασε νομικά στη Γαλλία, στο Πανεπιστήμιο του Μονπελιέ, και στη συνέχεια Anglo-American Business Law στο Pace University της Νέας Υόρκης. Διαθέτει επίσης πτυχίο ιδιωτικού δικαίου από το Πανεπιστήμιο Mohammed V του Ραμπάτ.
Επιστρέφοντας στο Μαρόκο εργάστηκε ως δικηγόρος, με αντικείμενο κυρίως εμπορικές συναλλαγές και real estate.
Η πολιτική της άνοδος υπήρξε γρήγορη.
Η πρώτη μεγάλη πρωτιά ήρθε στο Μαρακές
Το 2009, σε ηλικία 33 ετών, εξελέγη δήμαρχος του Μαρακές.
Ήταν η πρώτη γυναίκα που ανέλαβε τη διοίκηση της πόλης.
Δύο χρόνια αργότερα εξελέγη στη Βουλή των Αντιπροσώπων, όπου υπηρέτησε δύο διαδοχικές κοινοβουλευτικές περιόδους.
Μετά τις εκλογές του 2021 επέστρεψε στη δημαρχία του Μαρακές και τον Οκτώβριο του ίδιου έτους μπήκε στην κυβέρνηση του Αζίζ Αχαννούς ως υπουργός Εθνικού Χωροταξικού Σχεδιασμού, Πολεοδομίας, Στέγασης και Πολιτικής Πόλεων.
Το 2024 πέρασε στην κορυφή της συλλογικής ηγεσίας του PAM και το 2026 ηγήθηκε ουσιαστικά της εκλογικής του εκστρατείας.
Τώρα περνά στο ανώτατο επίπεδο της εκτελεστικής πολιτικής.
Τι είναι το PAM
Το Κόμμα Αυθεντικότητας και Νεωτερικότητας ιδρύθηκε το 2008 και συνήθως τοποθετείται στο κεντρώο και εκσυγχρονιστικό τμήμα του μαροκινού πολιτικού συστήματος.
Η δημιουργία του συνδέθηκε μεταξύ άλλων με την προσπάθεια δημιουργίας ενός πολιτικού αντίβαρου απέναντι στο ισλαμιστικό Justice and Development Party (PJD), το οποίο κυβέρνησε το Μαρόκο από το 2011 έως το 2021.
Η σημερινή νίκη του PAM επομένως δεν είναι μόνο προσωπική επιτυχία της Ελ Μανσούρι.
Επιβεβαιώνει μια ευρύτερη μετατόπιση του μαροκινού πολιτικού συστήματος μετά την υποχώρηση των ισλαμιστών.
Η μεγάλη προειδοποίηση: μόλις 38% συμμετοχή
Υπάρχει όμως ένα νούμερο που περιορίζει τους πανηγυρισμούς.
Η συμμετοχή στις εκλογές ήταν περίπου 38%, σύμφωνα με τα στοιχεία που μεταδίδει το Al-Monitor.
Το 2021 ήταν περίπου 50%.
Πρόκειται για τη χαμηλότερη συμμετοχή από το 2007.
Και πίσω από την αποχή βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη πολιτική πρόκληση της νέας πρωθυπουργού:
η απογοήτευση των νέων Μαροκινών.
Το πρόβλημα της νεολαίας
Το Μαρόκο έχει πραγματοποιήσει μεγάλες επενδύσεις σε υποδομές, τουρισμό, βιομηχανία και διεθνή projects.
Όμως ένα μεγάλο μέρος της νεότερης γενιάς δεν αισθάνεται ότι συμμετέχει στην οικονομική αυτή πρόοδο.
Σύμφωνα με τη μαροκινή Ύπατη Αρμοστεία Σχεδιασμού, η ανεργία στις ηλικίες 15–24 ετών αυξήθηκε από 36,7% το 2024 σε 37,2% το 2025.
Το 2025, κινητοποιήσεις νέων που ξεκίνησαν με αφορμή προβλήματα στο σύστημα υγείας και στις νοσοκομειακές υποδομές επεκτάθηκαν σε διάφορες πόλεις.
Στα αιτήματα προστέθηκαν καλύτερη εκπαίδευση, περισσότερες οικονομικές ευκαιρίες και κοινωνική δικαιοσύνη.
Αυτό ακριβώς το εκλογικό σώμα πρέπει τώρα να πείσει η Ελ Μανσούρι.
Η υπόσχεση για ένα εκατομμύριο θέσεις εργασίας
Το PAM έβαλε την οικονομία στο κέντρο της εκστρατείας του.
Η μεγάλη υπόσχεση είναι η δημιουργία τουλάχιστον ενός εκατομμυρίου νέων θέσεων εργασίας έως το 2031.
Παράλληλα δεσμεύθηκε για περισσότερες επενδύσεις σε:
υγεία,
εκπαίδευση,
κοινωνική προστασία,
μισθούς,
και αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών.
Επομένως, η νέα κυβέρνηση θα κριθεί λιγότερο από τον συμβολισμό της ιστορικής πρωτιάς και περισσότερο από το εάν μπορεί να μετατρέψει τη μακροοικονομική ανάπτυξη σε πραγματική βελτίωση της καθημερινότητας.
Η πρωθυπουργός αλλάζει – Η μοναρχία παραμένει το κέντρο ισχύος
Υπάρχει όμως μια ουσιαστική διαφορά ανάμεσα στο μαροκινό πολιτικό σύστημα και στα περισσότερα ευρωπαϊκά κοινοβουλευτικά μοντέλα.
Η πρωθυπουργός διαθέτει σημαντικές αρμοδιότητες στην οικονομική και κοινωνική πολιτική.
Αλλά ο βασιλιάς Μοχάμεντ ΣΤ΄ παραμένει το κεντρικό πρόσωπο της κρατικής εξουσίας, με ιδιαίτερα ισχυρό ρόλο στην εξωτερική πολιτική, την άμυνα και τα στρατηγικά ζητήματα.
Αυτό σημαίνει ότι η ανάδειξη της Ελ Μανσούρι δεν συνεπάγεται από μόνη της ριζική αλλαγή της γεωπολιτικής κατεύθυνσης του Μαρόκου.
Και αυτή η λεπτομέρεια είναι κρίσιμη για την Ευρώπη.
Γιατί οι Βρυξέλλες κοιτούν πολύ προσεκτικά το Ραμπάτ
Η Ευρωπαϊκή Ένωση και το Μαρόκο έχουν ήδη αποφασίσει να εμβαθύνουν τη στρατηγική τους σχέση.
Στο 15ο Συμβούλιο Σύνδεσης ΕΕ–Μαρόκου τον Ιανουάριο του 2026, οι δύο πλευρές έβαλαν στην ατζέντα εμπόριο, επενδύσεις, μετανάστευση, πράσινη μετάβαση, ασφάλεια, καινοτομία και κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη.
Και οι αριθμοί εξηγούν γιατί.
Η ΕΕ είναι ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος του Μαρόκου.
Το 2025 αντιπροσώπευε το 33,7% του συνολικού εμπορίου αγαθών της χώρας, ενώ το διμερές εμπόριο αγαθών έφθασε τα 62,2 δισ. ευρώ.
Παράλληλα, η ΕΕ είναι ο μεγαλύτερος ξένος επενδυτής στο Μαρόκο.
Από αυτοκίνητα μέχρι πράσινη ενέργεια
Η οικονομική σχέση αλλάζει επίσης ποιοτικά.
Οι ευρωπαϊκές εισαγωγές από το Μαρόκο δεν περιορίζονται πλέον στα αγροτικά προϊόντα και τα κλωστοϋφαντουργικά.
Το 2025, τα μηχανήματα και ο εξοπλισμός μεταφορών αντιπροσώπευαν 12,9 δισ. ευρώ ή πάνω από το 50% των εισαγωγών της ΕΕ από το Μαρόκο.
Αυτό αποτυπώνει τη μεταμόρφωση της χώρας σε βιομηχανική βάση πολύ κοντά στην ευρωπαϊκή αγορά.
Παράλληλα, η ΕΕ έχει δεσμεύσει μέσω του Global Gateway πάνω από 1,1 δισ. ευρώ σε επιχορηγήσεις, blended finance και εγγυήσεις, με στόχο την κινητοποίηση περίπου 5,5 δισ. ευρώ επενδύσεων σε 29 projects.
Μετανάστευση και ασφάλεια
Υπάρχει όμως και το πολιτικά δυσκολότερο ευρωπαϊκό κεφάλαιο.
Η μετανάστευση.
Το Μαρόκο βρίσκεται σε κομβικό σημείο των μεταναστευτικών διαδρομών προς την Ισπανία και την Ευρώπη.
Γι’ αυτό η συνεργασία για μετανάστευση, κινητικότητα και ασφάλεια περιλαμβάνεται ρητά στις προτεραιότητες της στρατηγικής σχέσης ΕΕ–Μαρόκου.
Για τις Βρυξέλλες, επομένως, η πολιτική σταθερότητα στο Ραμπάτ δεν είναι ένα μακρινό ζήτημα της Βόρειας Αφρικής.
Επηρεάζει άμεσα μια από τις σημαντικότερες νότιες πύλες της Ευρώπης.
Η μεγάλη γεωπολιτική εκκρεμότητα: Δυτική Σαχάρα
Και μετά υπάρχει η Δυτική Σαχάρα.
Το ζήτημα αποτελεί κεντρικό άξονα της εξωτερικής πολιτικής του Μαρόκου και ταυτόχρονα ένα από τα δυσκολότερα νομικά και πολιτικά ζητήματα στις σχέσεις του με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Στο κοινό ανακοινωθέν του Ιανουαρίου, η ευρωπαϊκή πλευρά επανέλαβε τη στήριξή της στη διαδικασία του ΟΗΕ για μια δίκαιη, διαρκή και αμοιβαία αποδεκτή λύση και καλωσόρισε την απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ που χρησιμοποιεί ως βάση των διαπραγματεύσεων τη μαροκινή πρόταση αυτονομίας.
Ταυτόχρονα, το θέμα έχει σημαντική ευρωπαϊκή νομική διάσταση, καθώς το Δικαστήριο της ΕΕ έχει στο παρελθόν διαχωρίσει νομικά το έδαφος της Δυτικής Σαχάρας από εκείνο του Βασιλείου του Μαρόκου.
Επομένως, το συγκεκριμένο dossier θα συνεχίσει να βρίσκεται στο τραπέζι ανεξάρτητα από το πρόσωπο της πρωθυπουργού.
Το Μαρόκο κοιτά και πέρα από την Ευρώπη
Παράλληλα, το Ραμπάτ έχει αναπτύξει μια όλο και πιο πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική.
Ενισχύει τους δεσμούς του με τις χώρες του Κόλπου.
Διευρύνει την οικονομική και διπλωματική παρουσία του στην υποσαχάρια Αφρική.
Αναπτύσσει τον Ατλαντικό άξονα.
Και επιχειρεί να λειτουργήσει ως γέφυρα μεταξύ Ευρώπης και Αφρικής.
Η ίδια η ΕΕ αναγνωρίζει πλέον αυτή τη διάσταση. Στο Συμβούλιο Σύνδεσης του Ιανουαρίου, οι δύο πλευρές συμφώνησαν να ενισχύσουν τη συνεργασία τους με τους αφρικανικούς εταίρους και ειδικά για τη σταθερότητα και την ασφάλεια στο Σαχέλ.
Το νέο Σύμφωνο για τη Μεσόγειο
Υπάρχει και ένα ακόμη στοιχείο που κάνει την αλλαγή κυβέρνησης ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα για τις Βρυξέλλες.
Τον Νοέμβριο του 2025 η ΕΕ και οι νότιοι εταίροι της εγκαινίασαν το Pact for the Mediterranean, με στόχο μια νέα αρχιτεκτονική σχέσεων μεταξύ Ευρώπης και Νότιας Μεσογείου.
Τον Απρίλιο του 2026 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε το σχέδιο δράσης, στο οποίο περιλαμβάνεται και το Μαρόκο.
Η νέα κυβέρνηση Ελ Μανσούρι θα είναι επομένως εκείνη που θα κληθεί να διαχειριστεί μεγάλο μέρος της εφαρμογής αυτής της νέας ευρωμεσογειακής ατζέντας.
Πολιτική αλλαγή χωρίς γεωπολιτική ανατροπή
Η ανάδειξη της Φατίμα Ελ Μανσούρι έχει αναμφισβήτητη ιστορική σημασία.
Για πρώτη φορά μια γυναίκα αναλαμβάνει την κυβέρνηση του Μαρόκου.
Αλλά το σημαντικότερο γεωπολιτικό ερώτημα δεν είναι εάν το Ραμπάτ θα αλλάξει στρατόπεδο.
Οι βασικοί άξονες της εξωτερικής πολιτικής εξακολουθούν να καθορίζονται σε μεγάλο βαθμό από τη μοναρχία.
Το πραγματικό ερώτημα είναι αν η νέα κυβέρνηση μπορεί να ενισχύσει την εσωτερική κοινωνική σταθερότητα πάνω στην οποία στηρίζεται η εξωτερική φιλοδοξία του Μαρόκου.
Με νεανική ανεργία πάνω από 37%, συμμετοχή μόλις 38% στις εκλογές και έντονη κοινωνική απαίτηση για καλύτερη υγεία, εκπαίδευση και θέσεις εργασίας, η πρόκληση είναι μεγάλη.
Και αυτό αφορά άμεσα την Ευρώπη.
Για τις Βρυξέλλες, το Μαρόκο είναι ταυτόχρονα εμπορικός εταίρος, βιομηχανική βάση, επενδυτικός προορισμός, ενεργειακός εταίρος, χώρα-κλειδί για τη μετανάστευση και πύλη προς την Αφρική.
Γι’ αυτό η πρώτη γυναίκα πρωθυπουργός στην ιστορία του Μαρόκου δεν είναι μόνο ένα ιστορικό κεφάλαιο για τον αραβικό κόσμο.
Είναι και το νέο πολιτικό πρόσωπο μιας χώρας που αποκτά ολοένα μεγαλύτερη στρατηγική σημασία ακριβώς στη νότια περίμετρο της Ευρώπης.
Πηγή: pagenews.gr