Η Συρία επιχειρεί ένα από τα πιο ριζοσπαστικά οικονομικά πειράματα της μεταπολεμικής εποχής της.
Μετά την πτώση του Bashar al-Assad το 2024, η νέα ηγεσία του Ahmed al-Sharaa κινήθηκε με ταχύτητα προς:
ελεύθερο εμπόριο,
ιδιωτικοποίηση,
μείωση επιδοτήσεων,
περιορισμό του ρόλου του κράτους στην παραγωγή
Το πρόβλημα είναι ότι η οικονομία που άνοιξε ξαφνικά στον ανταγωνισμό δεν ήταν έτοιμη για αυτόν.
Το εργοστάσιο που άντεξε πόλεμο αλλά όχι τις εισαγωγές
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η National Textile Group έξω από τη Δαμασκό.
Το εργοστάσιο ακρυλικών νημάτων είχε επιβιώσει:
εμφύλιο,
κυρώσεις,
διαφθορά,
καθεστώς Assad.
Δεν επιβίωσε όμως από τη φθηνή αιγυπτιακή παραγωγή.
Λιγότερο από έναν χρόνο μετά το άνοιγμα της αγοράς, έκλεισε και απέλυσε 110 εργαζομένους.
Το σοκ των εισαγωγών
Η κυβέρνηση al-Sharaa κατάργησε μεγάλο μέρος των import restrictions σχεδόν αμέσως μετά την ανάληψη εξουσίας.
Το αποτέλεσμα ήταν πλημμύρα φθηνών εισαγόμενων αγαθών.
Για τους καταναλωτές, αυτό σημαίνει περισσότερες επιλογές και χαμηλότερες τιμές.
Για τη βιομηχανία, όμως, σημαίνει ανταγωνισμό με εργοστάσια που έχουν:
φθηνότερη ενέργεια,
καλύτερο εξοπλισμό,
πρόσβαση σε χρηματοδότηση,
μεγαλύτερη παραγωγικότητα.
14 χρόνια πολέμου δεν εξαφανίζονται
Το συριακό ΑΕΠ είχε μειωθεί περισσότερο από 50% μεταξύ 2011 και 2022, ενώ περίπου 90% του πληθυσμού βρέθηκε σε συνθήκες φτώχειας.
Παράλληλα, οι επιχειρήσεις έμειναν πίσω τεχνολογικά.
Πολλές δεν μπορούσαν να εισάγουν νέο εξοπλισμό.
Άλλες έχασαν προσωπικό.
Το τραπεζικό σύστημα παραμένει αδύναμο.
Και το ενεργειακό κόστος είναι τεράστιο.
Κόβονται και οι επιδοτήσεις
Η νέα κυβέρνηση δεν περιορίστηκε στις εισαγωγές.
Μείωσε επιδοτήσεις σε:
ενέργεια,
ψωμί,
βασικά αγαθά.
Αυτό επιδείνωσε το κόστος ζωής και προκάλεσε διαδηλώσεις μετά από νέα άνοδο των καυσίμων.
Εδώ βρίσκεται το βασικό κοινωνικό ρίσκο.
Η μεταρρύθμιση μπορεί να είναι θεωρητικά φιλική στην αγορά.
Αλλά εφαρμόζεται σε κοινωνία εξαντλημένη από πόλεμο και φτώχεια.
Η κυβέρνηση λέει: μάθετε να ανταγωνίζεστε
Το υπουργείο Οικονομίας εμφανίζεται αποφασισμένο να αλλάξει την επιχειρηματική κουλτούρα.
Η λογική του είναι ότι οι επιχειρήσεις του Assad είχαν συνηθίσει σε προστατευμένη αγορά, όπου ένα προϊόν που παραγόταν εγχώρια σχεδόν αυτόματα έβρισκε αγοραστή.
Η νέα κυβέρνηση θέλει αυτό να τελειώσει.
Αλλά ήδη κάνει μικρή στροφή
Η πραγματικότητα ανάγκασε τις αρχές να προσαρμοστούν.
Μετά από έντονες πιέσεις των βιομηχάνων, επιβλήθηκαν πιο προστατευτικοί δασμοί και υψηλότερες προδιαγραφές ποιότητας σε εισαγόμενα αγαθά.
Αυτό επέτρεψε σε ορισμένα εργοστάσια να ξανανοίξουν έστω περιορισμένα.
Άρα το μοντέλο μετακινείται ήδη από το απόλυτο free trade σε πιο επιλεκτική προστασία.
Privatization μεγάλης κλίμακας
Η κυβέρνηση έχει επίσης υπογράψει συμφωνίες με ιδιώτες για τη λειτουργία περισσότερων από 100 κρατικών εργοστασίων.
Ο στόχος είναι σαφής:
το κράτος να φύγει από την παραγωγή.
Η νέα ηγεσία παρουσιάζει αυτό το μοντέλο ως πλήρη ρήξη με το οικονομικό σύστημα του Assad.
Το μεγάλο στοίχημα
Η Συρία μπορεί πράγματι να αναπτυχθεί γρήγορα από πολύ χαμηλή βάση.
Το IMF βλέπει δυνατότητα διψήφιας ανάπτυξης φέτος, ενώ υπάρχουν δεσμεύσεις δισεκατομμυρίων από Gulf investors.
Αλλά υπάρχει μια τεράστια διαφορά ανάμεσα σε:
growth
και domestic recovery.
Εάν η ανάπτυξη έρχεται κυρίως από ξένα κεφάλαια, imports και real estate, ενώ η εγχώρια παραγωγή κλείνει, η χώρα μπορεί να δημιουργήσει νέα εξάρτηση.
Η μεγάλη ερώτηση λοιπόν είναι:
μπορεί μια κατεστραμμένη από πόλεμο οικονομία να αντέξει το free-market shock πριν προλάβει να ξαναχτίσει την παραγωγική της βάση;
Πηγή: pagenews.gr