Στην αρχή της χρονιάς, η συμβουλή της Ουάσιγκτον προς τους συμμάχους της ήταν απλή:
μην απαντάτε.
Ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών Scott Bessent είχε καλέσει τους δυτικούς ηγέτες στο Davos να επιδείξουν υπομονή απέναντι στις επιθέσεις και τις προκλήσεις του Donald Trump.
«Sit back, take a deep breath, do not retaliate», είχε πει.
Για ένα διάστημα, αρκετοί σύμμαχοι ακολούθησαν αυτή τη γραμμή.
Τώρα όμως κάτι αλλάζει.
Macron και Carney σταματούν να «καταπίνουν» τις επιθέσεις
Το POLITICO καταγράφει ότι τόσο ο Γάλλος πρόεδρος όσο και ο Καναδός πρωθυπουργός έχουν γίνει πολύ πιο επιθετικοί στον τρόπο με τον οποίο απαντούν στον Trump.
Σε εμπορικές διαφορές.
Στο ζήτημα της Ρωσίας.
Στις αμερικανικές απειλές περί κυριαρχίας και εδαφών.
Και γενικότερα στη νέα σχέση ισχύος μεταξύ Ουάσιγκτον και συμμάχων.
Ο Rohinton Medhora, καθηγητής στο McGill University, τους περιέγραψε στο POLITICO ως «leaders of the resistance».
Ο χαρακτηρισμός είναι δική του πολιτική αποτίμηση — όχι αντικειμενική κατηγορία.
Carney: Από το Davos στη στρατηγική «value-based realism»
Η αλλαγή είναι ιδιαίτερα έντονη στον Mark Carney.
Η πολιτική του προσέγγιση έχει περιγραφεί από τον Medhora ως «value-based realism»:
πιο ρεαλιστική αντιμετώπιση της ισχύος,
αλλά χωρίς εγκατάλειψη αρχών όπως:
κυριαρχία,
κράτος δικαίου,
ελεύθερο εμπόριο,
δημοκρατικοί θεσμοί.
Ο Carney έχει ήδη μιλήσει ανοιχτά για ανάγκη βαθύτερης σχέσης του Καναδά με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Στην πρόσφατη επίσκεψή του στην Ευρώπη μίλησε για μεγαλύτερη ανθεκτικότητα ώστε καμία μεγάλη δύναμη να μην μπορεί να ελέγχει τις αγορές, την κυριαρχία ή τις στρατηγικές επιλογές του Καναδά.
Η πρόταση για «associate member» της ΕΕ
Η μεγαλύτερη γεωπολιτική αλλαγή είναι η συζήτηση για στενότερη θεσμική σχέση Καναδά–ΕΕ.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προτείνει να διερευνηθεί μοντέλο «associate membership» για τον Καναδά.
Ο Carney έχει δηλώσει θετικός, ενώ ο Macron έχει εκφράσει τη στήριξη της Γαλλίας
Αυτό δεν σημαίνει πλήρη ένταξη του Καναδά στην ΕΕ.
Σημαίνει όμως πιθανή βαθύτερη συνεργασία σε:
εμπόριο,
άμυνα,
ενέργεια,
τεχνολογία,
βιομηχανία,
και στρατηγικές πρώτες ύλες.
Saint-Pierre-et-Miquelon: μήνυμα προς Washington
Η πρόσφατη κοινή εμφάνιση Macron–Carney στο Saint-Pierre-et-Miquelon είχε έντονο συμβολισμό.
Πρόκειται για γαλλικό έδαφος πολύ κοντά στον Καναδά.
Η συνάντηση έγινε λίγο μετά από ανάρτηση του Trump στην οποία ένας χάρτης εμφάνιζε τον Καναδά αλλά και γαλλικές περιοχές καλυμμένες από την αμερικανική σημαία.
Macron και Carney χρησιμοποίησαν την επίσκεψη για να υπογραμμίσουν:
κυριαρχία,
ελευθερία επιλογών,
και βαθύτερη συνεργασία.
Ο Carney είπε:
«The time has come to strengthen our ties.»
Macron: «Δεν χρειάζεται να επαναλαμβάνουμε κάθε μέρα ποια εδάφη είναι γαλλικά»
Ο Macron απάντησε επίσης στις αμερικανικές αναφορές περί εδαφών.
Όταν ρωτήθηκε για τον χάρτη του Trump, δήλωσε ότι δεν χρειάζεται να επαναβεβαιώνει καθημερινά πως τα συγκεκριμένα εδάφη είναι γαλλικά επειδή κάποιοι «έχουν παράξενες ιδέες ή λένε παράξενα πράγματα».
Η φράση δείχνει τη μετατόπιση.
Ο Macron δεν αποφεύγει πλέον τη δημόσια σύγκρουση.
Η παλιά προσωπική σχέση Macron–Trump
Η αντιπαράθεση έχει ιστορία.
Ακόμη και στην πρώτη προεδρία Trump, Macron και Trump είχαν μια σχέση που συνδύαζε:
δημόσια οικειότητα,
θεατρικές χειραψίες,
και πραγματικές πολιτικές συγκρούσεις.
Το POLITICO θυμίζει την περίφημη χειραψία των δύο ηγετών, όταν ο Macron αρνήθηκε να αφήσει πρώτος το χέρι του Trump.
Η σημερινή διαφορά είναι ότι η αντιπαράθεση δεν είναι πλέον μόνο προσωπικό στιλ.
Είναι στρατηγική.
Daalder: Οι σύμμαχοι «μαθαίνουν πώς να τον χειρίζονται»
Ο πρώην πρεσβευτής των ΗΠΑ στο NATO Ivo Daalder υποστήριξε στο POLITICO ότι οι σύμμαχοι αρχίζουν να καταλαβαίνουν πως η υποχώρηση δεν είναι πάντα η καλύτερη τακτική.
Κατά την εκτίμησή του, πλέον:
αγνοούν μέρος της ρητορικής του Trump και προχωρούν σε ό,τι θεωρούν ότι εξυπηρετεί τα δικά τους συμφέροντα.
Ο Daalder χρησιμοποιεί ως παράδειγμα τη συμφωνία γύρω από τη Greenland, την οποία ερμηνεύει ως ένδειξη ότι όταν οι σύμμαχοι κρατούν σταθερή θέση, η Ουάσιγκτον μπορεί να υποχωρήσει.
Πρόκειται για δική του ερμηνεία.
Bannon: «Παίζουν με τη φωτιά»
Η άλλη πλευρά βλέπει ακριβώς το αντίθετο.
Ο Steve Bannon, πρώην σύμβουλος του Trump, προειδοποίησε ότι Macron και Carney «παίζουν με τη φωτιά».
Το επιχείρημά του είναι ότι οι ΗΠΑ εξακολουθούν να διαθέτουν τεράστια:
οικονομική,
στρατιωτική,
και εμπορική ισχύ.
Άρα μια τακτική συνεχούς δημόσιας αντιπαράθεσης μπορεί να έχει κόστος για συμμάχους που παραμένουν εξαρτημένοι από την αμερικανική αγορά και ασφάλεια
Το κρίσιμο ζήτημα είναι το εμπόριο
Ο Καναδάς έχει ίσως το μεγαλύτερο άμεσο οικονομικό ρίσκο.
Οι ΗΠΑ παραμένουν με διαφορά ο σημαντικότερος εμπορικός εταίρος του.
Γι’ αυτό η Ottawa επιχειρεί ταυτόχρονα δύο πράγματα:
να μην υποχωρεί πολιτικά,
και να διαφοροποιεί οικονομικά τις σχέσεις της.
Η βαθύτερη σύνδεση με την ΕΕ είναι κεντρικό κομμάτι αυτής της στρατηγικής.
Ενέργεια: ο Καναδάς ως εναλλακτική για την Ευρώπη
Η ενεργειακή συνεργασία είναι ήδη βασικό πεδίο.
Ο Macron έχει δηλώσει ότι η Ευρώπη ενδιαφέρεται για περισσότερες καναδικές εξαγωγές LNG.
Η Γαλλία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες θέλουν να μειώσουν την εξάρτηση από πιο επισφαλείς ενεργειακές διαδρομές και βλέπουν τον Καναδά ως δυνητικά πιο ασφαλή προμηθευτή.
Για τον Καναδά, αυτό δημιουργεί εναλλακτική σε μια οικονομία που ιστορικά εξαρτάται υπερβολικά από τις ΗΠΑ.
Άμυνα και Arctic security
Υπάρχει και δεύτερος άξονας:
η Αρκτική.
Ο Καναδάς, η Γαλλία και η Ευρώπη έχουν αυξανόμενο ενδιαφέρον για:
ασφάλεια στον βόρειο Ατλαντικό,
στρατηγικές θαλάσσιες οδούς,
ενεργειακούς πόρους,
ρωσική δραστηριότητα,
και μελλοντική πρόσβαση σε πρώτες ύλες.
Η Saint-Pierre-et-Miquelon αποκτά μέσα σε αυτό το πλαίσιο πολύ μεγαλύτερη στρατηγική αξία από το μέγεθός της.
AI: Carney θέλει ακόμη και τετραμερή συνεργασία
Παρά την αντιπαράθεση, ο Carney δεν προτείνει πλήρη αποσύνδεση από τις ΗΠΑ.
Έχει προτείνει ακόμη και ένα τετραμερές πλαίσιο Γαλλίας–Καναδά–ΗΠΑ–Κίνας για συνεργασία στη διακυβέρνηση της τεχνητής νοημοσύνης.
Αυτό δείχνει ότι η νέα στρατηγική δεν είναι «αντι-αμερικανική συμμαχία».
Είναι περισσότερο:
περισσότερη αυτονομία χωρίς πλήρη αποσύνδεση.
Macron και Carney μοιράζονται ένα κοινό αφήγημα
Στη Saint-Pierre, Macron και Carney τόνισαν ότι μοιράζονται βασικές αρχές:
δημοκρατία,
κράτος δικαίου,
διεθνές δίκαιο,
ελεύθερο και δίκαιο εμπόριο,
επιστήμη,
στρατηγική αυτονομία.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι δύο χώρες συμφωνούν σε όλα.
Υπάρχουν ακόμη διαφωνίες ακόμη και για την πλήρη εφαρμογή της CETA, την οποία η Γαλλία δεν έχει ακόμη ολοκληρώσει πλήρως μέσω εθνικής κύρωσης.
Άρα η νέα σχέση δεν είναι χωρίς αντιφάσεις.
Το πραγματικό ερώτημα: confrontation ή leverage;
Το POLITICO θέτει τελικά το πιο δύσκολο ερώτημα:
είναι σοφό για Macron και Carney να πηγαίνουν mano a mano με τον Trump;
Υπάρχουν δύο διαφορετικές αναγνώσεις.
Η πρώτη λέει ότι η αντίσταση αυξάνει τη διαπραγματευτική ισχύ και μειώνει την αποτελεσματικότητα των απειλών.
Η δεύτερη ότι μια ανοιχτή προσωπική σύγκρουση με τον Αμερικανό πρόεδρο μπορεί να οδηγήσει σε μεγαλύτερα tariffs, πολιτικές πιέσεις ή νέες διμερείς κρίσεις.
Δεν υπάρχει ακόμη αρκετός χρόνος για να κριθεί ποια ανάγνωση θα επιβεβαιωθεί.
Το βαθύτερο shift: από Atlantic dependence σε Atlantic bargaining
Και εδώ βρίσκεται το πραγματικό story.
Η Ευρώπη και ο Καναδάς δεν εγκαταλείπουν τις ΗΠΑ.
Αλλά δεν θεωρούν πλέον δεδομένο ότι η καλύτερη στρατηγική είναι πάντα να περιμένουν την Ουάσιγκτον να αποφασίσει.
Macron και Carney επιχειρούν να οικοδομήσουν:
εναλλακτικές εμπορικές σχέσεις,
ενεργειακή διαφοροποίηση,
περισσότερη αμυντική αυτονομία,
και στενότερη πολιτική συνεργασία Ευρώπης–Καναδά.
Το POLITICO τους αποκαλεί «leaders of the resistance».
Το πιο ουσιαστικό όμως είναι διαφορετικό:
η διατλαντική σχέση μετακινείται από την εποχή της σχεδόν αυτόματης ευθυγράμμισης σε μια εποχή πολύ σκληρότερης διαπραγμάτευσης μεταξύ συμμάχων.
Και Macron–Carney είναι σήμερα δύο από τους πιο ορατούς εκφραστές αυτής της αλλαγής.
Πηγή: pagenews.gr