Μία από τις πιο πολιτικά φορτισμένες ανακοινώσεις των τελευταίων ετών ετοιμάζεται στο Όσλο.
Στις 9 Οκτωβρίου, η πενταμελής Νορβηγική Επιτροπή Νόμπελ θα ανακοινώσει τον νικητή του Νόμπελ Ειρήνης 2026, μέσα σε ένα διεθνές περιβάλλον πολέμων, γεωπολιτικής σύγκρουσης και αυξανόμενης αμφισβήτησης των θεσμών της μεταπολεμικής διεθνούς τάξης.
Και πάνω από τη φετινή διαδικασία πλανάται αναπόφευκτα ένα όνομα:
Ντόναλντ Τραμπ.
Όχι μόνο επειδή ο Αμερικανός πρόεδρος έχει εκφράσει επανειλημμένα και δημόσια την επιθυμία του να τιμηθεί με το βραβείο.
Αλλά επειδή, σύμφωνα με αναλυτές που μίλησαν στο Reuters, η στάση της Ουάσιγκτον απέναντι σε διεθνείς θεσμούς και πρόσωπα που συζητούνται για το Νόμπελ δημιουργεί ένα πρόσθετο ερώτημα για την Επιτροπή: μπορεί η επιλογή ενός βραβευμένου να τον μετατρέψει αυτομάτως σε στόχο νέας πολιτικής πίεσης;
287 υποψηφιότητες – αλλά η πραγματική λίστα είναι μυστική
Για το Νόμπελ Ειρήνης του 2026 έχουν κατατεθεί 287 υποψηφιότητες.
Οι 208 αφορούν πρόσωπα και οι 79 οργανισμούς.
Από εκεί και πέρα, όμως, αρχίζει το απόλυτο απόρρητο.
Η Επιτροπή δεν δημοσιοποιεί ούτε επιβεβαιώνει τα ονόματα των υποψηφίων και οι πληροφορίες για τις υποψηφιότητες και τις αξιολογήσεις της παραμένουν κλειστές για 50 χρόνια.
Επομένως, οποιαδήποτε λίστα κυκλοφορεί σήμερα με «φαβορί» δεν αποτελεί επίσημη shortlist του Νόμπελ.
Πρόκειται για ονόματα που έχουν προταθεί δημόσια ή συζητούνται από ερευνητές και ειδικούς.
Το προηγούμενο της Μαρίας Κορίνα Ματσάδο
Στη φετινή συζήτηση βαραίνει και ό,τι συνέβη μετά το Νόμπελ Ειρήνης του 2025 στη Βενεζουελανή ηγέτιδα της αντιπολίτευσης Μαρία Κορίνα Ματσάδο.
Η σχέση του βραβείου με την αμερικανική πολιτική έγινε ακόμη πιο περίπλοκη όταν η Ματσάδο παρέδωσε αργότερα το μετάλλιο του Νόμπελ στον Τραμπ.
Το περιστατικό ήταν τόσο ασυνήθιστο ώστε το Νορβηγικό Ινστιτούτο Νόμπελ χρειάστηκε στη συνέχεια να υπογραμμίσει θεσμικά ότι ένα Νόμπελ δεν μπορεί να ανακληθεί, να μοιραστεί ή να μεταβιβαστεί.
Η διάκριση παραμένει στον άνθρωπο ή στον οργανισμό στον οποίο απονεμήθηκε, ανεξάρτητα από το ποιος κατέχει φυσικά το μετάλλιο.
Για ορισμένους παρατηρητές, το επεισόδιο αποτελεί πλέον μέρος του ευρύτερου προβληματισμού γύρω από το πώς ένα Νόμπελ μπορεί να εμπλακεί σε μεταγενέστερες πολιτικές στρατηγικές.
Το ερώτημα που θέτει το Reuters: Μπορεί ένα Νόμπελ να κάνει περισσότερο κακό παρά καλό;
Ο Haakon Gjerløw, acting director του Peace Research Institute Oslo, περιέγραψε στο Reuters ένα ιδιαίτερα δύσκολο δίλημμα.
Η Επιτροπή, κατά την εκτίμησή του, μπορεί να χρειαστεί να εξετάσει όχι μόνο ποιος πληροί καλύτερα το πνεύμα της διαθήκης του Άλφρεντ Νόμπελ, αλλά και τι συνέπειες μπορεί να προκαλέσει η βράβευση.
Με άλλα λόγια:
θα μπορούσε ένας βραβευμένος να βρεθεί μετά το Νόμπελ αντιμέτωπος με μεγαλύτερη πολιτική πίεση;
Και θα μπορούσε, σε μια ακραία περίπτωση, το ίδιο το βραβείο να δυσκολέψει αντί να ενισχύσει το έργο του;
Δεν γνωρίζουμε αν αυτή η σκέψη αποτελεί πραγματικό κριτήριο της μυστικής διαδικασίας της Επιτροπής. Είναι όμως ένα από τα ζητήματα που θέτουν φέτος οι ειδικοί.
Πάπας Λέων: Μια διαφορετική υποψηφιότητα
Ένα από τα πρόσωπα που εμφανίζονται στις εκτιμήσεις ειδικών είναι ο Πάπας Λέων ΙΔ΄.
Ο πρώτος Αμερικανός Πάπας έχει δώσει ιδιαίτερη έμφαση στην ειρήνη, στον διάλογο, στη μετανάστευση και στην ανθρωπιστική προστασία, ενώ έχει τοποθετηθεί δημόσια απέναντι σε πολεμικές συγκρούσεις.
Ο Karim Haggag του Stockholm International Peace Research Institute σημείωσε στο Reuters ότι ο Ποντίφικας έχει αποκτήσει φωνή που υπερβαίνει τον στενά θρησκευτικό του ρόλο.
Μια τέτοια επιλογή θα έδινε στο Νόμπελ έναν περισσότερο οικουμενικό χαρακτήρα, με κεντρικό μήνυμα τη διαμεσολάβηση και τον διάλογο.
Francesca Albanese: Η επιλογή που θα προκαλούσε πολιτική θύελλα
Στην εντελώς διαφορετική πλευρά του φάσματος βρίσκεται η Francesca Albanese, ειδική εισηγήτρια του ΟΗΕ για τα κατεχόμενα Παλαιστινιακά Εδάφη.
Η Albanese έχει ασκήσει ιδιαίτερα σκληρή κριτική στις ισραηλινές επιχειρήσεις στη Γάζα και στις πολιτικές του Ισραήλ στα παλαιστινιακά εδάφη, ενώ έχει δεχθεί έντονη κριτική από τις κυβερνήσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ.
Μια πιθανή βράβευσή της θα ήταν επομένως αναπόφευκτα πολιτικά φορτισμένη.
Όμως ούτε στην περίπτωσή της υπάρχει επιβεβαίωση από την Επιτροπή ότι βρίσκεται μεταξύ των τελικών υποψηφίων.
ICC και ICJ: Ένα Νόμπελ για το διεθνές δίκαιο;
Στη συζήτηση έχουν μπει επίσης δύο από τους σημαντικότερους διεθνείς δικαστικούς θεσμούς:
το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (ICC) και το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης (ICJ).
Η πολιτική σημασία μιας τέτοιας επιλογής θα ήταν διαφορετική από μια βράβευση μεμονωμένου ακτιβιστή.
Θα μπορούσε να ερμηνευθεί ως θεσμική υπογράμμιση της σημασίας του διεθνούς δικαίου, της λογοδοσίας για διεθνή εγκλήματα και της ειρηνικής επίλυσης διαφορών.
Ειδικά το ICC βρίσκεται τα τελευταία χρόνια στο επίκεντρο έντονων συγκρούσεων με κυβερνήσεις και μεγάλες δυνάμεις.
Ακριβώς γι’ αυτό, μια βράβευσή του δεν θα ήταν πολιτικά ουδέτερη ως προς τον διεθνή αντίκτυπο — ακόμη κι αν η Επιτροπή την αιτιολογούσε αποκλειστικά βάσει της αποστολής του θεσμού.
Υπάρχει και ο τρίτος δρόμος: Σουδάν και ανθρωπιστική δράση
Η Επιτροπή θα μπορούσε, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που συγκέντρωσε το Reuters, να κινηθεί σε μια εντελώς διαφορετική κατεύθυνση.
Ανάμεσα στις επιλογές που συζητούνται βρίσκονται τα Emergency Response Rooms του Σουδάν, το δίκτυο τοπικών ομάδων που προσφέρει βοήθεια σε αμάχους μέσα στον καταστροφικό εμφύλιο πόλεμο της χώρας.
Στις συζητήσεις ειδικών εμφανίζεται επίσης η Save the Children.
Ένα τέτοιο Νόμπελ θα μετακινούσε το κέντρο βάρους από τη μεγάλη γεωπολιτική αντιπαράθεση στη βοήθεια προς τους αμάχους και στην προστασία ανθρώπων που ζουν μέσα στον πόλεμο.
Δεν θα ήταν όμως μια «απολίτικη» επιλογή: η ανθρωπιστική πρόσβαση, η προστασία των παιδιών και η ασφάλεια των αμάχων αποτελούν και αυτές κρίσιμα πολιτικά ζητήματα στις σημερινές συγκρούσεις.
Ο Τραμπ και η δική του εκστρατεία για το Νόμπελ
Ο ίδιος ο Τραμπ δεν έχει κρύψει ότι θεωρεί πως η διπλωματική του δράση δικαιολογεί την απονομή του βραβείου.
Δημόσια πρόσωπα και κυβερνήσεις έχουν ανακοινώσει ότι τον πρότειναν για το Νόμπελ.
Αυτό, ωστόσο, δεν μας λέει εάν βρίσκεται στην τελική λίστα.
Η ίδια η Νορβηγική Επιτροπή είναι απολύτως σαφής: μία δημόσια ανακοίνωση ότι κάποιος προτάθηκε δεν αποτελεί έγκριση, αναγνώριση ή endorsement από το Nobel Institute.
Και η shortlist παραμένει μυστική.
Το Νόμπελ δεν το δίνει η νορβηγική κυβέρνηση
Υπάρχει επίσης μια θεσμική διάκριση που αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω της πολιτικής συζήτησης γύρω από τον Τραμπ.
Το Νόμπελ Ειρήνης δεν απονέμεται από την κυβέρνηση της Νορβηγίας.
Η απόφαση ανήκει στην πενταμελή Norwegian Nobel Committee, όπως προβλέπει η διαθήκη του Άλφρεντ Νόμπελ.
Η επιλογή των μελών της Επιτροπής γίνεται από το νορβηγικό Κοινοβούλιο, αλλά η απόφαση για τον βραβευμένο ανήκει στην ίδια την Επιτροπή.
9 Οκτωβρίου: Η απόφαση που θα διαβαστεί πολιτικά
Η ανακοίνωση θα γίνει στις 11:00 ώρα Κεντρικής Ευρώπης την Παρασκευή 9 Οκτωβρίου στο Νορβηγικό Ινστιτούτο Νόμπελ στο Όσλο.
Το μόνο βέβαιο σήμερα είναι ότι η Επιτροπή έχει μπροστά της 287 υποψηφιότητες και ότι η πραγματική shortlist παραμένει απόρρητη.
Όλα τα υπόλοιπα —Τραμπ, Πάπας Λέων, Albanese, ICC, ICJ ή μια ανθρωπιστική οργάνωση— ανήκουν μέχρι τότε στη σφαίρα των δημόσιων υποψηφιοτήτων και των εκτιμήσεων ειδικών.
Η φετινή απόφαση, όμως, θα έρθει σε μια περίοδο κατά την οποία το ίδιο το διεθνές σύστημα βρίσκεται υπό πίεση.
Και γι’ αυτό, όποιο όνομα κι αν ακουστεί στο Όσλο, η επιλογή θα διαβαστεί αναπόφευκτα και ως μήνυμα για το ποια μορφή ειρήνης, διεθνούς συνεργασίας και θεσμικής τάξης θεωρεί ότι αξίζει να αναδειχθεί η Επιτροπή το 2026.
Πηγή: pagenews.gr