Σε ένα από τα δυσκολότερα πολιτικά αδιέξοδα της διεύρυνσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξελίσσεται η υπόθεση της Βόρειας Μακεδονίας, με τον Χρίστιαν Μίτσκοσκι και την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν να αποτυπώνουν από τα Σκόπια δύο διαφορετικές προσεγγίσεις για το πώς μπορεί να ξεμπλοκάρει η ενταξιακή διαδικασία.
Ο πρωθυπουργός της Βόρειας Μακεδονίας ζήτησε από την Ευρωπαϊκή Ένωση να συμμετάσχει ενεργά στην προσπάθεια επίλυσης των διαφορών με τη Βουλγαρία.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, όμως, επανέφερε τη θέση των Βρυξελλών:
πρώτα πρέπει να υλοποιηθεί η εκκρεμής συνταγματική αλλαγή.
Και μόνο μετά μπορεί να επιταχυνθεί η επόμενη φάση της ευρωπαϊκής πορείας των Σκοπίων.
Μίτσκοσκι: «Αναμένουμε να συμμετέχει και η ΕΕ»
Μετά τη συνάντησή του με την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στα Σκόπια, ο Χρίστιαν Μίτσκοσκι επιχείρησε να μεταφέρει τη διαφορά με τη Σόφια σε ένα πιο ενεργό ευρωπαϊκό πλαίσιο διαμεσολάβησης.
«Συζητήσαμε ανοιχτά για τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε στις σχέσεις με τον ανατολικό μας γείτονα», ανέφερε.
Και συνέχισε:
«Επιθυμία μας είναι τα θέματα αυτά να ξεπερνιούνται μέσω του διαλόγου, με καλή βούληση και αμοιβαίο σεβασμό».
Το κρίσιμο σημείο της παρέμβασής του ήρθε αμέσως μετά:
«Τόνισα ότι αναμένουμε να συμμετέχει και η ΕΕ σε αυτή τη διαδικασία».
Ο Μίτσκοσκι επιχείρησε, πάντως, να καταστήσει σαφές ότι δεν ζητά από τις Βρυξέλλες να ταχθούν υπέρ των Σκοπίων απέναντι στη Σόφια.
«Δεν ζητούμε από την Ένωση να πάρει το μέρος κάποιας πλευράς, ζητούμε να βοηθήσει στη δημιουργία των προϋποθέσεων για μια βιώσιμη ευρωπαϊκή λύση», είπε.
Η απάντηση φον ντερ Λάιεν: Το Σύνταγμα παραμένει το κλειδί
Η απάντηση της προέδρου της Κομισιόν δεν άλλαξε, ωστόσο, την ευρωπαϊκή εξίσωση.
Η Βόρεια Μακεδονία έχει δεσμευτεί στο πλαίσιο της ενταξιακής διαδικασίας να προχωρήσει στις αναγκαίες συνταγματικές αλλαγές, ώστε στο Σύνταγμα να περιληφθούν πολίτες που ανήκουν σε άλλους λαούς, μεταξύ των οποίων και οι Βούλγαροι.
Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν συνέδεσε ευθέως την άρση του σημερινού αδιεξόδου με αυτή την εκκρεμότητα.
«Μόλις αρθεί αυτό το αδιέξοδο, η ενταξιακή διαδικασία της Βόρειας Μακεδονίας μπορεί να προχωρήσει με ταχείς ρυθμούς, καθώς ήδη υλοποιούνται εντατικά οι αναγκαίες μεταρρυθμίσεις», σημείωσε.
Το μήνυμα προς την κυβέρνηση Μίτσκοσκι είναι επομένως σαφές:
η ΕΕ αναγνωρίζει την πρόοδο που γίνεται σε μεταρρυθμίσεις, αλλά η συνταγματική τροποποίηση παραμένει μέρος των δεσμεύσεων που συνδέονται με την εξέλιξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων.
Η σύγκρουση δεν είναι απλώς Σκόπια–Σόφια
Εδώ βρίσκεται και η ουσία του σημερινού πολιτικού μπρα-ντε-φερ.
Η κυβέρνηση Μίτσκοσκι επιχειρεί να παρουσιάσει το πρόβλημα ως μία διμερή διαφορά με τη Βουλγαρία, για την οποία ζητεί μεγαλύτερη ευρωπαϊκή εμπλοκή.
Οι Βρυξέλλες, από την άλλη πλευρά, αντιμετωπίζουν πλέον τη συνταγματική τροποποίηση ως μέρος του συμφωνημένου πλαισίου της ενταξιακής διαδικασίας.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει καταγράψει επισήμως ότι η Βόρεια Μακεδονία δεσμεύτηκε να προχωρήσει στις σχετικές αλλαγές στη βάση των Συμπερασμάτων του Συμβουλίου της 18ης Ιουλίου 2022.
Αυτό δυσκολεύει την προσπάθεια των Σκοπίων να μεταφέρουν ολόκληρο το βάρος μιας λύσης σε μια νέα διαπραγμάτευση με τη Σόφια.
Μίτσκοσκι: Όχι αλλαγή χωρίς εγγυήσεις
Ο Χρίστιαν Μίτσκοσκι δεν απορρίπτει την ευρωπαϊκή προοπτική της χώρας.
Αντιθέτως, δηλώνει ότι αποτελεί στρατηγικό στόχο.
Απορρίπτει όμως την υλοποίηση της συνταγματικής αλλαγής υπό τις σημερινές συνθήκες και έχει ζητήσει ευρωπαϊκές εγγυήσεις ότι, εάν τα Σκόπια κάνουν το συγκεκριμένο βήμα, δεν θα εμφανιστούν στη συνέχεια νέες διμερείς απαιτήσεις που θα εμποδίσουν ξανά την ενταξιακή πορεία.
Μόλις πριν από λίγες ημέρες, από το βήμα του ΟΗΕ, υποστήριξε ότι η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση πρέπει να παραμείνει διαδικασία βασισμένη στην αξιοκρατία και σε μετρήσιμα κριτήρια.
Το επιχείρημά του είναι ότι οι διμερείς διαφορές δεν πρέπει να μετακινούν διαρκώς τον πήχη για μια υποψήφια χώρα.
Η Σόφια δεν θέλει νέα διαπραγμάτευση
Στην άλλη πλευρά των συνόρων, η βουλγαρική θέση παραμένει επίσης σταθερή.
Η Σόφια υποστηρίζει ότι δεν πρόκειται πλέον για μια νέα βουλγαρική απαίτηση που πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο επαναδιαπραγμάτευσης, αλλά για υποχρέωση ενσωματωμένη στο ευρωπαϊκό πλαίσιο που συμφωνήθηκε το 2022.
Η Βουλγαρία ζητεί την αναφορά των Βουλγάρων στο Σύνταγμα της Βόρειας Μακεδονίας και συνδέει το ζήτημα με την προστασία των δικαιωμάτων τους.
Τα Σκόπια, από την πλευρά τους, ζητούν εγγυήσεις ότι η συγκεκριμένη αλλαγή θα κλείσει και δεν θα ανοίξει νέο κύκλο προϋποθέσεων.
Η «γαλλική πρόταση» του 2022 που στοιχειώνει ακόμη τα Σκόπια
Η σημερινή εμπλοκή έχει τις ρίζες της στον ευρωπαϊκό συμβιβασμό του καλοκαιριού του 2022, γνωστό ευρύτερα ως «γαλλική πρόταση».
Η τότε κεντροαριστερή κυβέρνηση της Βόρειας Μακεδονίας αποδέχθηκε το πλαίσιο.
Για να προχωρήσει όμως η συνταγματική τροποποίηση απαιτείται πλειοψηφία δύο τρίτων στη Βουλή.
Η πλειοψηφία αυτή δεν εξασφαλίστηκε.
Το VMRO-DPMNE του Μίτσκοσκι, τότε στην αντιπολίτευση, αντιτάχθηκε στην αλλαγή.
Μετά τις εκλογές του 2024 το κόμμα επέστρεψε στην εξουσία και η συνταγματική εκκρεμότητα παρέμεινε.
Μόλις περίπου 3.500 δήλωσαν Βούλγαροι στην απογραφή
Η υπόθεση έχει και έντονη ταυτοτική διάσταση.
Στην απογραφή του 2021, περίπου 3.500 κάτοικοι της Βόρειας Μακεδονίας δήλωσαν βουλγαρική εθνική ταυτότητα, ποσοστό περίπου 0,2% του πληθυσμού.
Η Βουλγαρία αμφισβητεί ότι αυτός ο αριθμός αποτυπώνει το πραγματικό μέγεθος της κοινότητας.
Οι διαφωνίες των δύο χωρών δεν περιορίζονται άλλωστε στη σημερινή συνταγματική διαμάχη.
Εδώ και δεκαετίες αφορούν ζητήματα ιστορίας, γλώσσας, εθνικής ταυτότητας και ιστορικών προσωπικοτήτων.
Το VMRO-DPMNE μπροστά στο δίλημμα των δύο τρίτων
Για την κυβέρνηση Μίτσκοσκι το πρόβλημα είναι πλέον και εσωτερικό.
Η αλλαγή του Συντάγματος χρειάζεται αυξημένη κοινοβουλευτική πλειοψηφία.
Άρα οποιαδήποτε μετακίνηση από τη σημερινή θέση απαιτεί όχι μόνο συμφωνία με τις Βρυξέλλες και πολιτική διαχείριση της σχέσης με τη Βουλγαρία, αλλά και διαμόρφωση των αναγκαίων συσχετισμών μέσα στο κοινοβούλιο.
Και αυτό είναι ίσως το δυσκολότερο μέρος της εξίσωσης.
Το ευρωπαϊκό τρένο των Βαλκανίων κινείται – Τα Σκόπια κινδυνεύουν να μείνουν πίσω
Η χρονική συγκυρία προσθέτει πίεση.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει επαναφέρει τη διεύρυνση στα Δυτικά Βαλκάνια ψηλά στη γεωπολιτική ατζέντα και η φον ντερ Λάιεν χαρακτηρίζει την ολοκλήρωση της Ένωσης στρατηγική επένδυση στην ασφάλεια και τη σταθερότητα.
Το μήνυμα της Κομισιόν είναι ότι η διαδικασία παραμένει αξιοκρατική, αλλά πρέπει να γίνει ταχύτερη για τις χώρες που εκπληρώνουν τις προϋποθέσεις.
Για τη Βόρεια Μακεδονία όμως υπάρχει ένα συγκεκριμένο εμπόδιο πριν από το επόμενο βήμα.
Και αυτό είναι το Σύνταγμα.
€6 δισ. για τα Δυτικά Βαλκάνια
Η περιοδεία της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δεν αφορά μόνο τις πολιτικές προϋποθέσεις ένταξης.
Συνδέεται και με το Σχέδιο Ανάπτυξης της ΕΕ για τα Δυτικά Βαλκάνια ύψους €6 δισ., μέσω του οποίου οι Βρυξέλλες επιδιώκουν να επιταχύνουν τη σταδιακή οικονομική ενσωμάτωση των υποψήφιων χωρών πριν ακόμη από την πλήρη ένταξη.
Η λογική είναι διπλή:
μεταρρυθμίσεις με αντάλλαγμα μεγαλύτερη πρόσβαση στα οικονομικά οφέλη της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.
Αλλά για τη Βόρεια Μακεδονία το πολιτικό εμπόδιο εξακολουθεί να βρίσκεται μπροστά.
Τίρανα, Πρίστινα, Ποντγκόριτσα και τελευταίος σταθμός τα Σκόπια
Τα Σκόπια ήταν ο τελευταίος σταθμός της έκτης ετήσιας περιοδείας της προέδρου της Κομισιόν στα Δυτικά Βαλκάνια, από τις 30 Σεπτεμβρίου έως τις 2 Οκτωβρίου.
Προηγήθηκαν:
Αλβανία, Κόσοβο και Μαυροβούνιο.
Η φον ντερ Λάιεν δεν επισκέφθηκε αυτή τη φορά τη Σερβία και τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη λόγω των επικείμενων εκλογικών διαδικασιών στις δύο χώρες, με την Κομισιόν να αναφέρει ότι σκοπεύει να τις επισκεφθεί αργότερα.
Το μήνυμα των Βρυξελλών: Η πόρτα είναι ανοιχτή, αλλά υπάρχει όρος
Η σημερινή συνάντηση στα Σκόπια δεν έφερε συμβιβασμό στη βασική διαφωνία.
Αποσαφήνισε όμως ακόμη περισσότερο τις θέσεις.
Ο Μίτσκοσκι ζητά ευρωπαϊκή εμπλοκή και εγγυήσεις ώστε η διαφορά με τη Βουλγαρία να οδηγηθεί σε μια βιώσιμη λύση και να μην ακολουθήσουν νέες απαιτήσεις.
Η Κομισιόν απαντά ότι η Βόρεια Μακεδονία έχει ήδη αναλάβει μια συγκεκριμένη δέσμευση στο πλαίσιο της ενταξιακής διαδικασίας.
Και η φον ντερ Λάιεν άφησε ταυτόχρονα ένα θετικό μήνυμα:
εφόσον αρθεί το συγκεκριμένο αδιέξοδο, οι διαπραγματεύσεις μπορούν να κινηθούν γρήγορα.
Έτσι, μετά τη σημερινή επίσκεψη, η ευρωπαϊκή εξίσωση για τα Σκόπια παραμένει ουσιαστικά ίδια:
διάλογος με τη Σόφια, συνταγματική αλλαγή και στη συνέχεια επιτάχυνση της ενταξιακής διαδικασίας.
Πηγή: pagenews.gr