«Όχι άλλος Όρμπαν» στην ΕΕ: 15 χρόνια δοκιμασίας για τα νέα κράτη-μέλη

Η Κομισιόν προετοιμάζει τη νέα διεύρυνση της ΕΕ προς την Ανατολική Ευρώπη, με στόχο να διασφαλιστεί η τήρηση των ευρωπαϊκών κανόνων από τα υποψήφια κράτη.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θέλει να διασφαλίσει ότι δεν θα υπάρξει ένας νέος Βίκτορ Όρμπαν μεταξύ των επόμενων κρατών που θα ενταχθούν στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς παρουσίασε σχέδια για την προετοιμασία της διεύρυνσης του μπλοκ προς την ανατολική Ευρώπη τα επόμενα χρόνια.

Σε συνέντευξή της στον Guardian και σε άλλες ευρωπαϊκές εφημερίδες, η επίτροπος της ΕΕ για τη διεύρυνση, Μάρτα Κος, παρουσίασε προτάσεις για ειδικές δικλίδες ασφαλείας που θα προστατεύουν την Ένωση από ηγέτες οι οποίοι ενδέχεται να παραβιάζουν τις δημοκρατικές αξίες και να χρησιμοποιούν τη διαδικασία λήψης αποφάσεων ως μοχλό πίεσης. Για πολλούς, χαρακτηριστικό παράδειγμα μιας τέτοιας συμπεριφοράς αποτελεί ο πρώην πρωθυπουργός της Ουγγαρίας.

«Όχι άλλος Βίκτορ Όρμπαν», δήλωσε η Κος. «Πρέπει να έχουμε ταχύτερους μηχανισμούς από το άρθρο 7 (μια κύρωση που επιτρέπει την αναστολή των δικαιωμάτων ψήφου ενός κράτους-μέλους), εάν τα νέα μέλη κινηθούν αντίθετα προς το κράτος δικαίου, τη δημοκρατία ή τις αξίες μας».

15 χρόνια υπό αυστηρή επιτήρηση

Σύμφωνα με τα σχέδια που δημοσίευσε την Τρίτη η Κος, κάθε νέο κράτος-μέλος της ΕΕ θα βρίσκεται για 15 χρόνια σε καθεστώς δοκιμαστικής περιόδου. Κατά το διάστημα αυτό, θα μπορεί να στερηθεί τα δικαιώματα ψήφου ή ευρωπαϊκά κονδύλια εάν παραβιάσει βασικές δημοκρατικές αξίες ή την υποχρέωση πίστης προς την ΕΕ, δηλαδή την αρχή της ειλικρινούς συνεργασίας. Για να εφαρμοστούν οι προτάσεις θα πρέπει να υπάρξει συμφωνία μεταξύ των κρατών-μελών.

Το άρθρο 7 της Συνθήκης της ΕΕ επιτρέπει στα κράτη-μέλη να αφαιρέσουν τα δικαιώματα ψήφου από ένα κράτος που παραβιάζει «σοβαρά και επίμονα» τις δημοκρατικές αξίες. Ωστόσο, αυτή η αποκαλούμενη «πυρηνική επιλογή» δεν έχει ενεργοποιηθεί ποτέ, παρά τις μακροχρόνιες συζητήσεις για την οπισθοδρόμηση στους τομείς της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου στην Πολωνία και την Ουγγαρία, υπό προηγούμενες κυβερνήσεις.

Η έσχατη αυτή κύρωση δεν επιβλήθηκε ποτέ, σε μεγάλο βαθμό επειδή οι δύο χώρες της κεντρικής Ευρώπης, που ήταν σύμμαχοι, χρησιμοποίησαν το δικαίωμα βέτο που διέθεταν για να προστατεύσουν η μία την άλλη.

Με τις νέες προτάσεις, το όριο για την αναστολή των δικαιωμάτων ψήφου ή την επιβολή άλλης ποινής σε περίπτωση παραβίασης των δημοκρατικών προτύπων θα είναι χαμηλότερο. Ευρωπαίος αξιωματούχος δήλωσε: «Αυτό είναι μια μεγάλη καινοτομία και ένα σημαντικό μήνυμα προς τους πολίτες των χωρών που είναι πιο επιφυλακτικές απέναντι στη διεύρυνση, ότι διαθέτουμε ένα πολύ ισχυρό πλαίσιο ακόμη και αν κάτι πάει στραβά μετά τη διεύρυνση».

Ωστόσο, οι αξιωματούχοι αναγνώρισαν ότι η συγκεκριμένη δικλίδα ασφαλείας θα έχει περιορισμένη χρονική διάρκεια και τελικά θα πάψει να ισχύει. «Εάν αυτή (η δικλίδα ασφαλείας) ήταν απεριόριστη, θα… είχαμε την κατάσταση όπου θα υπήρχαν μέλη πρώτης και δεύτερης κατηγορίας», δήλωσε η Κος.

Ουκρανία, Μολδαβία και Δυτικά Βαλκάνια στο επίκεντρο

Η έκκληση για αυστηρότερες δικλίδες ασφαλείας έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η διεύρυνση της ΕΕ αποκτά νέα δυναμική, με το Μαυροβούνιο, την Αλβανία, τη Μολδαβία και την Ουκρανία να θεωρούνται οι χώρες που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της διαδικασίας.

Η πλήρους κλίμακας εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022 έδωσε νέα ώθηση στην επέκταση της ΕΕ, ένα ζήτημα που για μεγάλο χρονικό διάστημα είχε παραμείνει στάσιμο. Η Ουκρανία και η Μολδαβία υπέβαλαν αιτήσεις για ένταξη στην ΕΕ λίγες ημέρες μετά τη ρωσική επίθεση, κίνηση που έδωσε νέα ώθηση στις προσπάθειες ένταξης των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων, μιας περιοχής με 17,4 εκατομμύρια κατοίκους, όπου η Ρωσία και η Κίνα ανταγωνίζονται για την απόκτηση επιρροής.

Τα 27 υφιστάμενα κράτη-μέλη της ΕΕ πρέπει να συμφωνήσουν ομόφωνα για την ένταξη νέων μελών, ενώ ιδιαίτερα υψηλός είναι ο σκεπτικισμός μεταξύ των ψηφοφόρων στη Γαλλία και την Τσεχία.

Παρά τις επιφυλάξεις, η Κος δήλωσε ότι πιστεύει πως η διεύρυνση είναι πολιτικά εφικτή. «Τα κράτη-μέλη κατανοούν επίσης τι διακυβεύεται», ανέφερε, παραπέμποντας στον ανταγωνισμό για επιρροή στην ανατολική Ευρώπη και τα Βαλκάνια. Ως «εξωτερικές αποσταθεροποιητικές δυνάμεις, που επιδιώκουν τους υποψήφιούς μας», χαρακτήρισε τη Ρωσία

Η πρόκληση μιας Ένωσης 35 κρατών

Οι ηγέτες της ΕΕ θα συζητήσουν τις προτάσεις την επόμενη εβδομάδα, όταν θα βρεθούν αντιμέτωποι με δύσκολες επιλογές.

Προκειμένου να αποφευχθεί το αδιέξοδο σε μια πιθανή ΕΕ των 35 κρατών-μελών, οι κυβερνήσεις θα κληθούν να παραιτηθούν από το δικαίωμα βέτο σε ζητήματα όπως η φορολογία και η πολιτική κυρώσεων, αλλά και να αποδεχθούν ότι ενδέχεται να μην έχουν πάντοτε έναν Ευρωπαίο επίτροπο στις Βρυξέλλες.

Οι προηγούμενες προσπάθειες για περιορισμό του μεγέθους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είχαν αντιμετωπίσει αντιδράσεις, ιδίως από τους Ιρλανδούς ψηφοφόρους, οι οποίοι απέρριψαν τη Συνθήκη της Λισαβόνας το 2008, εν μέρει επειδή αντιτάχθηκαν στην απώλεια ενός μόνιμου Ιρλανδού ανώτατου αξιωματούχου.

Η Ιρλανδία ψήφισε υπέρ της Συνθήκης τον επόμενο χρόνο, αφού οι ηγέτες της ΕΕ δεσμεύθηκαν ότι το εκτελεστικό όργανο της Ένωσης θα εξακολουθούσε να διαθέτει έναν επίτροπο για κάθε κράτος-μέλος.

Περιγράφοντας τη διεύρυνση ως «στρατηγικό μας συμφέρον», η Κος δήλωσε: «Εάν δεν είμαστε σε θέση να ενσωματώσουμε τη γειτονιά μας, κάποιος άλλος έρχεται και την εργαλειοποιεί εναντίον μας».

Ως παράδειγμα ανέφερε ότι η Ρωσία έχει «επενδύσει εκατομμύρια» στην προσπάθεια να αποτρέψει χώρες από την ευρωπαϊκή πορεία, επικαλούμενη τις εκλογές στη Μολδαβία, χώρα υποψήφια για ένταξη στην ΕΕ, καθώς και την Αρμενία, η οποία επιδιώκει στενότερες σχέσεις με την Ένωση. Η Κίνα, από την άλλη πλευρά, σύμφωνα με την Κος, χρησιμοποιεί την οικονομική της ισχύ ως επενδυτής προκειμένου να επηρεάζει χώρες.

Πηγή: Pagenews.gr