Μια ευρύτερη γεωπολιτική και ενεργειακή στρατηγική, με την Ελλάδα στον ρόλο του διαμετακομιστικού κόμβου για τα Βαλκάνια και την Ανατολική Ευρώπη, περιέγραψε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, μιλώντας την Παρασκευή 9 Οκτωβρίου 2026 στον ραδιοφωνικό σταθμό ΣΚΑΪ 100,3 και στον Άρη Πορτοσάλτε.
Στο επίκεντρο βρέθηκε ο Κάθετος Διάδρομος φυσικού αερίου, ένα δίκτυο υφιστάμενων και αναβαθμιζόμενων υποδομών που επιτρέπει τη μεταφορά φυσικού αερίου από την Ελλάδα προς τις αγορές της Βουλγαρίας, της Ρουμανίας, της Μολδαβίας, της Ουκρανίας και άλλων χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.
Η πιο χαρακτηριστική πολιτική επισήμανση του πρωθυπουργού αφορούσε την επιλογή της Ελλάδας ως σημείου εισόδου αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Ο Μητσοτάκης υπογράμμισε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν τη δυνατότητα να αξιοποιήσουν και άλλες χώρες, αλλά επέλεξαν την ελληνική διαδρομή.
Η τοποθέτηση αυτή αναδεικνύει την προσπάθεια της Αθήνας να μετατρέψει τη γεωγραφική της θέση σε πλεονέκτημα ενεργειακής ασφάλειας, διεθνούς διασυνδεσιμότητας και οικονομικής δραστηριότητας.
Το κρίσιμο ερώτημα, ωστόσο, είναι αν η πολιτική στήριξη και οι επενδύσεις σε υποδομές θα μεταφραστούν σε σταθερές εμπορικές ροές, ανταγωνιστικές τιμές μεταφοράς και μακροχρόνια συμβόλαια προμήθειας.
Το μήνυμα Μητσοτάκη: Η Ελλάδα ως πάροχος ενεργειακής ασφάλειας
Ο πρωθυπουργός περιέγραψε τον Κάθετο Διάδρομο ως αποτέλεσμα της επιλογής αξιοποίησης των ελληνικών αγωγών και των εγκαταστάσεων επαναεριοποίησης LNG.
Το αέριο φτάνει διά θαλάσσης σε υγροποιημένη μορφή, επανέρχεται σε αέρια κατάσταση και στη συνέχεια μπορεί να διοχετευθεί μέσω διασυνδεδεμένων δικτύων προς τις χώρες του Βορρά.
Ο Μητσοτάκης επισήμανε ότι το αέριο που προωθείται στο πλαίσιο της σημερινής στρατηγικής είναι κυρίως αμερικανικής προέλευσης.
Παράλληλα, τόνισε ότι πρόκειται για εμπορικές συμφωνίες οι οποίες αξιοποιούν ελληνικές υποδομές και εξυπηρετούν πρωτίστως τις ενεργειακές ανάγκες των βόρειων γειτόνων της χώρας.
Η κυβερνητική προσέγγιση βασίζεται στην εκτίμηση ότι η Ελλάδα μπορεί να ενισχύσει τη γεωπολιτική της σημασία όχι μόνο μέσω της παραγωγής ενέργειας, αλλά και μέσω της μεταφοράς της.
Αυτό αποτελεί ουσιαστική μεταβολή σε σχέση με το παλαιότερο μοντέλο, στο οποίο η Ελλάδα αντιμετωπιζόταν κυρίως ως τελική αγορά κατανάλωσης εισαγόμενων ενεργειακών πόρων.
Τι είναι ο Κάθετος Διάδρομος και πώς λειτουργεί
Ο Κάθετος Διάδρομος δεν είναι ένας ενιαίος, νέος αγωγός που ξεκινά από την Ελλάδα και καταλήγει στην Ουκρανία.
Πρόκειται για ένα σύστημα διασυνδεδεμένων εθνικών δικτύων μεταφοράς φυσικού αερίου, σταθμών εισόδου, συμπιεστών και διασυνοριακών συνδέσεων.
Η βασική του λειτουργία είναι να επιτρέπει τη μεταφορά ποσοτήτων φυσικού αερίου από τη νότια προς τη βόρεια Ευρώπη.
Η διαδρομή αξιοποιεί ελληνικές εγκαταστάσεις LNG και συνδέσεις με τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία και, μέσω επιμέρους δικτύων, τη Μολδαβία και την Ουκρανία.
Στο ευρύτερο περιφερειακό σύστημα συμμετέχουν επίσης η Ουγγαρία και η Σλοβακία.
Η τεχνική πρόκληση είναι σημαντική.
Πολλά από τα παλαιότερα δίκτυα της περιοχής είχαν σχεδιαστεί κυρίως για μεταφορά ρωσικού φυσικού αερίου από τον Βορρά προς τον Νότο.
Η νέα στρατηγική επιδιώκει να ενισχύσει τη δυνατότητα μεταφοράς προς την αντίθετη κατεύθυνση.
Αυτό απαιτεί αναβαθμίσεις αγωγών, συμπιεστικών σταθμών και διασυνοριακών συνδέσεων, καθώς και κοινά εμπορικά προϊόντα μεταφοράς.
Ρεβυθούσα και Αλεξανδρούπολη: Οι δύο ελληνικές πύλες εισόδου
Η Ελλάδα διαθέτει δύο βασικές εγκαταστάσεις που μπορούν να υποστηρίξουν την εισαγωγή LNG.
Η πρώτη είναι ο τερματικός σταθμός της Ρεβυθούσας, κοντά στην Αθήνα.
Η δεύτερη είναι ο πλωτός σταθμός αποθήκευσης και επαναεριοποίησης της Αλεξανδρούπολης.
Σύμφωνα με στοιχεία της αμερικανικής Υπηρεσίας Διεθνούς Εμπορίου, η δυναμικότητα επαναεριοποίησης της Ρεβυθούσας προσεγγίζει τα 7 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα ετησίως.
Η αντίστοιχη ονομαστική δυναμικότητα της Αλεξανδρούπολης ανέρχεται περίπου στα 5,5 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα ετησίως.
Συνολικά, οι δύο εγκαταστάσεις προσφέρουν δυναμικότητα που υπερβαίνει τα 12 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα ετησίως.
Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι ολόκληρη η ποσότητα μπορεί αυτομάτως να διοχετευθεί στην Ουκρανία.
Η πραγματική μεταφορική δυνατότητα εξαρτάται από τη διαθέσιμη χωρητικότητα σε κάθε τμήμα της διαδρομής, τις τεχνικές συνθήκες και τις εμπορικές δεσμεύσεις.
Η Ρεβυθούσα προσφέρει έναν ώριμο και δοκιμασμένο μηχανισμό εισαγωγής LNG.
Η Αλεξανδρούπολη διαθέτει ιδιαίτερη γεωγραφική σημασία λόγω της εγγύτητάς της με τη Βουλγαρία και τις βόρειες διασυνδέσεις.
Μαζί, οι δύο εγκαταστάσεις ενισχύουν τις επιλογές εφοδιασμού της ευρύτερης περιοχής.
Η αμερικανική στρατηγική: Περισσότερο LNG στην Ανατολική Ευρώπη
Η ανάπτυξη του Κάθετου Διαδρόμου αποτελεί προτεραιότητα και για την ενεργειακή πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών.
Τον Φεβρουάριο του 2026, το αμερικανικό υπουργείο Ενέργειας φιλοξένησε στην Ουάσιγκτον συνάντηση εκπροσώπων της Ελλάδας, της Βουλγαρίας, της Ρουμανίας, της Μολδαβίας, της Ουκρανίας και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Αντικείμενο ήταν η άρση των εμποδίων που περιορίζουν τη μεταφορά αμερικανικού LNG από την Ελλάδα προς την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη.
Οι συζητήσεις επικεντρώθηκαν σε τρεις βασικούς τομείς.
Πρώτον, στην αντιμετώπιση ρυθμιστικών δυσκολιών που επηρεάζουν τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό.
Δεύτερον, στην εναρμόνιση των τελών μεταφοράς, ώστε η διαδρομή να γίνει περισσότερο ανταγωνιστική.
Τρίτον, στον εντοπισμό των αναγκαίων επενδύσεων για την αύξηση της μεταφορικής ικανότητας.
Η αμερικανική στρατηγική εξυπηρετεί δύο παράλληλους στόχους.
Από τη μία πλευρά, επιδιώκει τη διεύρυνση των εξαγωγών αμερικανικού φυσικού αερίου.
Από την άλλη, ενισχύει τη δυνατότητα ευρωπαϊκών χωρών να περιορίσουν την εξάρτησή τους από προμηθευτές που θεωρούνται γεωπολιτικά υψηλού κινδύνου.
Η Ουκρανία στο επίκεντρο: Το πρώτο εμπορικό συμβόλαιο
Η ενεργειακή σημασία του Κάθετου Διαδρόμου έγινε περισσότερο συγκεκριμένη με την πρώτη εμπορική συμφωνία της Atlantic SEE LNG Trade για προμήθεια αμερικανικού LNG στην Ουκρανία.
Η συμφωνία ανακοινώθηκε στις 2 Φεβρουαρίου 2026.
Η Atlantic SEE LNG Trade αποτελεί κοινοπραξία στην οποία ο όμιλος AKTOR συμμετέχει με ποσοστό 60% και η ΔΕΠΑ Εμπορίας με 40%.
Στην πρώτη συμφωνία, προμηθευτής του LNG ήταν η BP και αγοραστής η ουκρανική Naftogaz.
Η προβλεπόμενη διαδρομή περιλάμβανε την άφιξη φορτίου στη Ρεβυθούσα και τη μεταφορά του προς την Ουκρανία μέσω Ελλάδας, Βουλγαρίας, Ρουμανίας και Μολδαβίας.
Η μέγιστη προβλεπόμενη ποσότητα μπορούσε να φτάσει τη 1 τεραβατώρα, ανάλογα με τη διαθέσιμη χωρητικότητα των διαχειριστών μεταφοράς.
Η συμφωνία έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή αποτυπώνει τη μετάβαση από τις πολιτικές διακηρύξεις στην εμπορική αξιοποίηση της διαδρομής.
Παράλληλα, δείχνει ότι η Ουκρανία αποτελεί σημαντική δυνητική αγορά για τις ελληνικές ενεργειακές υποδομές.
Το μεγάλο εμπόδιο: Το κόστος μεταφοράς
Η ύπαρξη αγωγών και εγκαταστάσεων LNG δεν αρκεί από μόνη της για να καταστήσει μια διαδρομή εμπορικά επιτυχημένη.
Οι εταιρείες συγκρίνουν το συνολικό κόστος προμήθειας και μεταφοράς φυσικού αερίου.
Στον υπολογισμό περιλαμβάνονται η τιμή αγοράς του LNG, τα έξοδα μεταφοράς με πλοίο, η επαναεριοποίηση και τα τέλη διέλευσης από τα επιμέρους εθνικά δίκτυα.
Ο Κάθετος Διάδρομος αντιμετώπισε σημαντικές δυσκολίες ανταγωνιστικότητας λόγω των σωρευτικών χρεώσεων κατά μήκος της διαδρομής.
Τον Μάρτιο του 2026, διαχειριστές δικτύων από την Ελλάδα, τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, τη Μολδαβία και την Ουκρανία κατέληξαν, σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σε συμφωνία για νέο πλαίσιο τελών.
Οι νέες εμπορικές ρυθμίσεις προβλέφθηκαν για το έτος φυσικού αερίου 2026–2027, το οποίο ξεκίνησε τον Οκτώβριο.
Το πλαίσιο περιλαμβάνει δυνατότητες δέσμευσης μεταφορικής ικανότητας για διαφορετικές χρονικές περιόδους.
Η αλλαγή είναι ουσιαστική επειδή επιτρέπει στις εταιρείες να σχεδιάζουν τις προμήθειές τους με μεγαλύτερη ευελιξία.
Ωστόσο, η τελική ανταγωνιστικότητα εξακολουθεί να εξαρτάται από τις συνθήκες της αγοράς και το κόστος των εναλλακτικών διαδρομών.
Το πρώτο εμπορικό τεστ: Δέσμευση άνω του 45% της προσφερόμενης δυναμικότητας
Σημαντικό βήμα καταγράφηκε στις δημοπρασίες μεταφορικής ικανότητας του Ιουλίου 2026.
Σύμφωνα με τα σχετικά στοιχεία της αγοράς, δεσμεύτηκε περισσότερο από το 45% της δυναμικότητας που προσφέρθηκε για τις επόμενες τέσσερις περιόδους φυσικού αερίου.
Η εξέλιξη αποτέλεσε ένδειξη εμπορικού ενδιαφέροντος μετά τη μείωση συγκεκριμένων τελών και την εισαγωγή νέων εκπτώσεων.
Παράλληλα, όμως, αναδείχθηκε ότι η διαδρομή εξακολουθεί να αντιμετωπίζει ανταγωνισμό από άλλες επιλογές εφοδιασμού.
Η δέσμευση χωρητικότητας δεν ταυτίζεται με πραγματική μεταφορά αντίστοιχων ποσοτήτων.
Αποτελεί, ωστόσο, σημαντικό στοιχείο για την αξιολόγηση της εμπορικής βιωσιμότητας.
Για την Ελλάδα, η διατήρηση και αύξηση αυτού του ενδιαφέροντος είναι κρίσιμη.
Η γεωπολιτική σημασία του διαδρόμου μπορεί να ενισχύσει την πολιτική στήριξη, αλλά η μακροχρόνια οικονομική του επιτυχία απαιτεί σταθερή ζήτηση.
Η Βουλγαρία αναβαθμίζει τις υποδομές: Νέα χωρητικότητα από τον Οκτώβριο
Η Βουλγαρία αποτελεί κρίσιμο κρίκο της διαδρομής.
Χωρίς επαρκή μεταφορική ικανότητα στο βουλγαρικό δίκτυο, οι δυνατότητες των ελληνικών τερματικών δεν μπορούν να αξιοποιηθούν πλήρως για εξαγωγές προς τον Βορρά.
Σύμφωνα με τη Bulgartransgaz, η τεχνική χωρητικότητα στη διασύνδεση Κουλάτα–Σιδηρόκαστρο προβλέφθηκε να αυξηθεί σε περίπου 93 εκατομμύρια κιλοβατώρες ημερησίως από την 1η Οκτωβρίου 2026.
Η τελική φάση των σχετικών έργων προγραμματίζεται για τον Ιανουάριο του 2027, με περαιτέρω αύξηση της τεχνικής χωρητικότητας.
Αναβαθμίσεις προωθούνται και στη σύνδεση Βουλγαρίας–Ρουμανίας.
Οι επενδύσεις αυτές είναι σημαντικές επειδή περιορίζουν τεχνικά σημεία συμφόρησης.
Η βελτίωση της χωρητικότητας, ωστόσο, πρέπει να συνοδεύεται από ανταγωνιστικά τέλη και επαρκή εμπορική ζήτηση.
Η επίσκεψη Ρούμπιο και η στρατηγική αναβάθμιση των ελληνοαμερικανικών σχέσεων
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης συνέδεσε τη συζήτηση για τον Κάθετο Διάδρομο με την πρόσφατη επίσκεψη του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο στην Ελλάδα.
Ο έκτος γύρος του Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας–ΗΠΑ πραγματοποιήθηκε στις 7 Οκτωβρίου 2026.
Στο κοινό ανακοινωθέν των δύο χωρών δόθηκε έμφαση στην εμβάθυνση της αμυντικής, οικονομικής και ενεργειακής συνεργασίας.
Ο πρωθυπουργός παρουσίασε την επίσκεψη ως επιβεβαίωση της σημασίας της Ελλάδας για την αμερικανική στρατηγική στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η ενεργειακή συνεργασία αποτελεί πλέον έναν από τους βασικούς άξονες αυτής της σχέσης.
Οι αμερικανικές εταιρείες έχουν εμπορικό ενδιαφέρον για την ευρωπαϊκή αγορά LNG.
Η Ελλάδα, από την πλευρά της, επιδιώκει να αξιοποιήσει αυτή τη ζήτηση για να ενισχύσει τη θέση των δικών της υποδομών.
Το αποτέλεσμα είναι μια συνεργασία με οικονομική και γεωπολιτική διάσταση.
Γιατί οι ΗΠΑ επέλεξαν την Ελλάδα και όχι κάποια άλλη διαδρομή
Η δήλωση του πρωθυπουργού ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να αξιοποιήσουν και άλλες χώρες δεν σημαίνει ότι η Ελλάδα διαθέτει αποκλειστικό ρόλο στην προμήθεια της Ευρώπης με αμερικανικό LNG.
Υπάρχουν και άλλες ευρωπαϊκές πύλες εισόδου, καθώς και εναλλακτικές διαδρομές μέσω υφιστάμενων αγωγών και τερματικών εγκαταστάσεων.
Η ελληνική επιλογή συνδέεται με συγκεκριμένα γεωγραφικά και τεχνικά χαρακτηριστικά.
Η χώρα διαθέτει πρόσβαση στη Μεσόγειο, υποδομές LNG, διασύνδεση με τη Βουλγαρία και δυνατότητα εξυπηρέτησης αγορών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Παράλληλα, η Ελλάδα αποτελεί κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ, με θεσμοθετημένη στρατηγική συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Αυτοί οι παράγοντες δημιουργούν ένα πλαίσιο που μπορεί να υποστηρίξει μακροχρόνιες επενδύσεις.
Ωστόσο, η επιλογή της διαδρομής για κάθε φορτίο παραμένει και εμπορική απόφαση.
Οι προμηθευτές και οι αγοραστές θα συνεχίσουν να αξιολογούν το κόστος, τη διαθεσιμότητα και την ασφάλεια εφοδιασμού.
Ο ρόλος της Τουρκίας και ο ανταγωνισμός των ενεργειακών διαδρομών
Η Ανατολική Μεσόγειος και η Νοτιοανατολική Ευρώπη αποτελούν περιοχές έντονου ανταγωνισμού μεταξύ διαφορετικών ενεργειακών διαδρομών.
Η Τουρκία διαθέτει σημαντικές υποδομές μεταφοράς φυσικού αερίου και επιδιώκει επίσης να ενισχύσει τον ρόλο της ως περιφερειακού ενεργειακού κόμβου.
Η Ελλάδα αναπτύσσει μια διαφορετική διαδρομή, η οποία αξιοποιεί τις δικές της υποδομές LNG και τις ευρωπαϊκές διασυνδέσεις προς τον Βορρά.
Οι δύο χώρες δεν αποτελούν τις μοναδικές επιλογές της ευρύτερης αγοράς.
Ωστόσο, ο ανταγωνισμός τους έχει ιδιαίτερο γεωπολιτικό ενδιαφέρον.
Για την Αθήνα, η ενίσχυση του Κάθετου Διαδρόμου μπορεί να αυξήσει τη σημασία της χώρας σε ένα ευρωπαϊκό ενεργειακό σύστημα που επιδιώκει μεγαλύτερη διαφοροποίηση πηγών και οδεύσεων.
Αυτό δεν συνεπάγεται αυτόματη υποβάθμιση άλλων διαδρομών.
Αντανακλά όμως την προσπάθεια της Ελλάδας να αποκτήσει μεγαλύτερο μερίδιο στις περιφερειακές ενεργειακές ροές.
Chevron νότια της Κρήτης: Η ενεργειακή συνεργασία αποκτά και θαλάσσια διάσταση
Στη συνέντευξή του, ο Κυριάκος Μητσοτάκης συνέδεσε τον Κάθετο Διάδρομο με τις έρευνες υδρογονανθράκων.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην παρουσία της αμερικανικής Chevron σε περιοχές νότια της Κρήτης.
Ο πρωθυπουργός παρουσίασε το ενδιαφέρον της εταιρείας ως πολιτικά σημαντική αναγνώριση της άσκησης ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων στην περιοχή.
Η διάσταση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για την ελληνική εξωτερική πολιτική, καθώς η Ανατολική Μεσόγειος χαρακτηρίζεται από σύνθετες θαλάσσιες διεκδικήσεις.
Ωστόσο, χρειάζεται διάκριση ανάμεσα στην εμπορική δραστηριότητα μιας εταιρείας και στη νομική οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών.
Η συμμετοχή μιας ενεργειακής εταιρείας σε ερευνητική διαδικασία δεν επιλύει αυτομάτως διακρατικές διαφορές.
Μπορεί, όμως, να έχει πολιτική και επενδυτική σημασία για τη χώρα που χορηγεί τα σχετικά δικαιώματα.
ExxonMobil: Στόχος η πρώτη ερευνητική γεώτρηση δυτικά της Κέρκυρας το 2027
Μία από τις σημαντικότερες ειδήσεις της συνέντευξης ήταν η αναφορά του πρωθυπουργού στην προγραμματιζόμενη ερευνητική γεώτρηση της ExxonMobil δυτικά της Κέρκυρας.
Ο Μητσοτάκης προσδιόρισε ως χρονικό ορίζοντα το δεύτερο τρίμηνο του 2027.
Σύμφωνα με τον ίδιο, πρόκειται για εξέλιξη που θα σηματοδοτούσε την επιστροφή σε υπεράκτια ερευνητική γεωτρητική δραστηριότητα μετά από περίπου τέσσερις δεκαετίες.
Η προοπτική αυτή συνδέεται με την προσπάθεια διερεύνησης του εγχώριου δυναμικού φυσικού αερίου.
Ωστόσο, η ερευνητική γεώτρηση δεν ισοδυναμεί με επιβεβαιωμένο εμπορικά εκμεταλλεύσιμο κοίτασμα.
Ακόμη και εάν εντοπιστούν υδρογονάνθρακες, θα απαιτηθούν πρόσθετες τεχνικές, οικονομικές και περιβαλλοντικές αξιολογήσεις πριν ληφθεί οποιαδήποτε απόφαση παραγωγής.
Επομένως, το 2027 αποτελεί πιθανό ορόσημο για την έρευνα και όχι ημερομηνία έναρξης εγχώριας παραγωγής φυσικού αερίου.
Από τη διαμετακόμιση στην παραγωγή: Δύο διαφορετικοί ενεργειακοί στόχοι
Η ελληνική ενεργειακή στρατηγική, όπως παρουσιάστηκε από τον πρωθυπουργό, κινείται σε δύο διαφορετικά επίπεδα.
Το πρώτο αφορά τη διαμετακόμιση εισαγόμενου φυσικού αερίου.
Σε αυτή την περίπτωση, η Ελλάδα αξιοποιεί τερματικούς σταθμούς, αγωγούς και διασυνδέσεις για να εξυπηρετεί αγορές άλλων χωρών.
Το δεύτερο αφορά την πιθανή ανακάλυψη και αξιοποίηση εγχώριων κοιτασμάτων.
Οι δύο δραστηριότητες έχουν διαφορετικό οικονομικό και επενδυτικό προφίλ.
Η διαμετακόμιση μπορεί να δημιουργήσει έσοδα από υπηρεσίες υποδομών και να ενισχύσει τη δραστηριότητα εταιρειών ενέργειας και μεταφοράς.
Η εγχώρια παραγωγή, εφόσον αποδειχθεί τεχνικά και οικονομικά εφικτή, θα μπορούσε να μεταβάλει περισσότερο τη μακροχρόνια ενεργειακή θέση της χώρας.
Προς το παρόν, η πρώτη δραστηριότητα στηρίζεται σε λειτουργούσες υποδομές και εμπορικές συμφωνίες.
Η δεύτερη παραμένει σε ερευνητικό στάδιο.
Τι κερδίζει οικονομικά η Ελλάδα
Η ανάπτυξη του Κάθετου Διαδρόμου μπορεί να δημιουργήσει οφέλη σε περισσότερα από ένα επίπεδα.
Η αυξημένη αξιοποίηση των εγκαταστάσεων LNG μπορεί να ενισχύσει τα έσοδα από υπηρεσίες επαναεριοποίησης.
Η μεγαλύτερη χρήση των δικτύων μεταφοράς μπορεί να στηρίξει επενδύσεις σε υποδομές και να δημιουργήσει πρόσθετη οικονομική δραστηριότητα.
Οι εμπορικές συμφωνίες μπορούν επίσης να ενισχύσουν τη θέση ελληνικών επιχειρήσεων στην περιφερειακή αγορά ενέργειας.
Ωστόσο, το ύψος των πιθανών οικονομικών ωφελειών εξαρτάται από τις πραγματικές ποσότητες που θα διακινηθούν, τις τιμολογήσεις, τις επενδυτικές δαπάνες και την εμπορική ζήτηση.
Δεν υπάρχει αυτοματοποιημένη σχέση ανάμεσα στη δυναμικότητα μιας εγκατάστασης και στα καθαρά έσοδα που θα αποφέρει.
Επιπλέον, η αύξηση των εξαγωγικών ροών δεν εγγυάται από μόνη της χαμηλότερες τιμές φυσικού αερίου για τα ελληνικά νοικοκυριά.
Οι εγχώριες τιμές επηρεάζονται από τις διεθνείς αγορές, τις συμβάσεις προμήθειας, το κόστος δικτύου και την εσωτερική ζήτηση.
Η πράσινη μετάβαση και το φυσικό αέριο στην ίδια στρατηγική
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης υποστήριξε ότι η Ελλάδα επιδιώκει ταυτόχρονα την ταχεία πράσινη μετάβαση και τη διερεύνηση των δυνατοτήτων της σε φυσικό αέριο.
Οι δύο κατευθύνσεις εξυπηρετούν διαφορετικούς στόχους.
Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις μπορούν να μειώσουν την εξάρτηση από εισαγόμενα καύσιμα σε βάθος χρόνου.
Το φυσικό αέριο εξακολουθεί να χρησιμοποιείται για ηλεκτροπαραγωγή, βιομηχανία και άλλες ενεργειακές ανάγκες.
Παράλληλα, η ανάπτυξη νέων υποδομών φυσικού αερίου δημιουργεί ερωτήματα για τη μακροχρόνια ζήτηση, τις εκπομπές και την οικονομική βιωσιμότητα των επενδύσεων.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει να περιορίσει τη χρήση ορυκτών καυσίμων στο πλαίσιο των κλιματικών της στόχων.
Επομένως, οι επενδύσεις στον Κάθετο Διάδρομο θα πρέπει να αξιολογούνται και με βάση τη μελλοντική εξέλιξη της ευρωπαϊκής ενεργειακής κατανάλωσης.
Η γεωπολιτική διάσταση: Ελλάδα, Ουκρανία και ενεργειακή ασφάλεια
Η Ουκρανία αποτελεί βασικό παράγοντα της νέας ενεργειακής αρχιτεκτονικής.
Η ανάγκη διαφοροποίησης του εφοδιασμού της, σε συνδυασμό με τις συνέπειες του πολέμου, ενισχύει το ενδιαφέρον για εναλλακτικές διαδρομές.
Ο Κάθετος Διάδρομος μπορεί να προσφέρει πρόσβαση σε LNG που εισάγεται από τη Μεσόγειο.
Αυτό έχει σημασία όχι μόνο για την Ουκρανία, αλλά και για χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης που επιδιώκουν να περιορίσουν την εξάρτησή τους από συγκεκριμένες πηγές προμήθειας.
Η γεωπολιτική αξία της διαδρομής προκύπτει κυρίως από τη δυνατότητα διαφοροποίησης.
Όσο περισσότερες αξιόπιστες επιλογές διαθέτει μια χώρα, τόσο μικρότερη μπορεί να γίνει η εξάρτησή της από έναν μόνο προμηθευτή ή αγωγό.
Αυτή είναι και η βασική ενεργειακή λογική πίσω από την αμερικανική υποστήριξη του έργου.
Οι κίνδυνοι που μπορούν να περιορίσουν την επιτυχία
Παρά την πρόοδο, ο Κάθετος Διάδρομος αντιμετωπίζει συγκεκριμένες προκλήσεις.
Η πρώτη είναι η ανταγωνιστικότητα του κόστους μεταφοράς.
Εάν οι συνολικές χρεώσεις παραμείνουν υψηλότερες από εκείνες εναλλακτικών διαδρομών, οι αγοραστές μπορεί να επιλέξουν άλλες λύσεις.
Η δεύτερη αφορά τη διαθεσιμότητα τεχνικής χωρητικότητας.
Η μεταφορά φυσικού αερίου σε πολλές χώρες απαιτεί συντονισμό και επαρκή δυνατότητα διέλευσης σε κάθε επιμέρους τμήμα.
Η τρίτη αφορά την εμπορική ζήτηση.
Οι εταιρείες χρειάζονται προβλεψιμότητα ώστε να δεσμεύουν χωρητικότητα και να συνάπτουν μακροχρόνιες συμφωνίες.
Η τέταρτη αφορά τις διεθνείς τιμές LNG.
Το αμερικανικό αέριο ανταγωνίζεται άλλες πηγές προμήθειας, ενώ οι τιμές επηρεάζονται από τη διεθνή ζήτηση και τη διαθεσιμότητα φορτίων.
Τέλος, υπάρχει η αβεβαιότητα για τη μακροπρόθεσμη κατανάλωση φυσικού αερίου στην Ευρώπη, καθώς προχωρά η ενεργειακή μετάβαση.
Το πραγματικό στοίχημα: Να μετατραπεί η γεωγραφία σε οικονομική ισχύ
Η δήλωση του Κυριάκου Μητσοτάκη ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες επέλεξαν την Ελλάδα για τη μεταφορά LNG αποκτά μεγαλύτερη σημασία όταν εξετάζεται στο πλαίσιο των πραγματικών υποδομών και εμπορικών εξελίξεων.
Η Ρεβυθούσα και η Αλεξανδρούπολη προσφέρουν τις βασικές πύλες εισόδου.
Οι διασυνδέσεις με τη Βουλγαρία και τα υπόλοιπα ευρωπαϊκά δίκτυα δημιουργούν δυνατότητες μεταφοράς προς τον Βορρά.
Οι συμφωνίες με εταιρείες και αγοραστές στην Ουκρανία αποτελούν βήματα εμπορικής αξιοποίησης.
Οι αναβαθμίσεις των υποδομών και οι αλλαγές στα τέλη μεταφοράς επιχειρούν να βελτιώσουν την ανταγωνιστικότητα.
Παράλληλα, η συνεργασία με αμερικανικές ενεργειακές εταιρείες στις έρευνες υδρογονανθράκων προσθέτει μια δεύτερη διάσταση στις ελληνοαμερικανικές ενεργειακές σχέσεις.
Η Ελλάδα επιδιώκει να ενισχύσει τη θέση της ως κόμβος διαμετακόμισης, χώρα ενεργειακών επενδύσεων και πιθανός μελλοντικός παραγωγός φυσικού αερίου.
Το ουσιαστικό ζητούμενο δεν είναι μόνο ότι η Ουάσιγκτον στηρίζει την ελληνική διαδρομή, αλλά αν αυτή η στήριξη θα οδηγήσει σε διαρκή οικονομική δραστηριότητα και αξιόπιστη ενεργειακή ασφάλεια για ολόκληρη την περιοχή.
Ο Κάθετος Διάδρομος έχει ήδη περάσει από το επίπεδο του σχεδιασμού σε εκείνο της λειτουργίας και της εμπορικής ανάπτυξης.
Η επόμενη φάση θα κριθεί από την αύξηση των πραγματικών ροών, την ολοκλήρωση των αναβαθμίσεων και τη δυνατότητα προσέλκυσης μακροχρόνιων συμβολαίων.
Για την Αθήνα, η πρόκληση είναι να μετατρέψει το γεωγραφικό της πλεονέκτημα σε σταθερό ενεργειακό και οικονομικό ρόλο στην Ευρώπη.
Πηγή: pagenews.gr