FT: Γαλλικός κολοσσός αεροδρομίων στο μικροσκόπιο για υπηρεσίες σε Ρώσους και Ιρανούς υπό κυρώσεις
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 12 '
Πηγή Φωτογραφίας: AP Photo//FT: Γαλλικός κολοσσός αεροδρομίων στο μικροσκόπιο για υπηρεσίες σε Ρώσους και Ιρανούς υπό κυρώσεις
Σοβαρά ερωτήματα για την εφαρμογή των δυτικών κυρώσεων απέναντι στη Ρωσία και το Ιράν εγείρει αποκαλυπτικό δημοσίευμα των Financial Times, το οποίο φέρνει στο προσκήνιο τις επιχειρηματικές δραστηριότητες ενός από τους σημαντικότερους αεροδρομιακούς ομίλους της Ευρώπης.
Ο λόγος για τον Groupe ADP, τον κρατικά ελεγχόμενο γαλλικό όμιλο που διαχειρίζεται, μεταξύ άλλων, το αεροδρόμιο Σαρλ ντε Γκωλ του Παρισιού.
Σύμφωνα με την έρευνα των Financial Times, η θυγατρική του, TAV Airports, συνέχισε να συνδέεται με την παροχή αεροδρομιακών υπηρεσιών προς τη ρωσική Ural Airlines, παρά τις κυρώσεις που έχει επιβάλει η Ευρωπαϊκή Ένωση στην αεροπορική εταιρεία.
Παράλληλα, η έρευνα καταγράφει πτήσεις ιρανικών αεροπορικών εταιρειών που έχουν τεθεί υπό αμερικανικές κυρώσεις, μέσω αεροδρομίων στα οποία δραστηριοποιείται η TAV.
Οι εταιρείες υποστηρίζουν ότι συμμορφώνονται με το ισχύον νομικό πλαίσιο και αρνούνται ότι έχουν παραβιάσει τις κυρώσεις.
Η υπόθεση αναδεικνύει ένα ευρύτερο ζήτημα: πόσο αποτελεσματικά μπορούν να εφαρμοστούν οι κυρώσεις της Δύσης όταν ευρωπαϊκοί επιχειρηματικοί όμιλοι δραστηριοποιούνται μέσω θυγατρικών σε χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης;
Η Ural Airlines και οι 54 πτήσεις στην Αττάλεια
Στο επίκεντρο του δημοσιεύματος βρίσκεται το αεροδρόμιο της Αττάλειας στην Τουρκία, το οποίο λειτουργεί μέσω κοινοπρακτικού σχήματος της TAV Airports με τη γερμανική Fraport.
Η ρωσική Ural Airlines έχει συμπεριληφθεί στις κυρώσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τον Ιούνιο του 2024, στο πλαίσιο των περιοριστικών μέτρων που συνδέονται με τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Ωστόσο, σύμφωνα με τους Financial Times, η εταιρεία συνέχισε να πραγματοποιεί πτήσεις προς την Αττάλεια.
Στον διαδικτυακό πίνακα αφίξεων και αναχωρήσεων του αεροδρομίου είχαν καταγραφεί τουλάχιστον 54 πτήσεις της Ural Airlines από τις 21 Σεπτεμβρίου, με προορισμούς ή σημεία προέλευσης, μεταξύ άλλων, τη Μόσχα και το Βόλγκογκραντ.
Οι Financial Times αναφέρουν επίσης ότι η Havaş, εταιρεία επίγειας εξυπηρέτησης που ανήκει εξ ολοκλήρου στην TAV, εμφανίζεται ως πάροχος υπηρεσιών επίγειας εξυπηρέτησης της Ural Airlines στην Αττάλεια.
Οι φορείς εκμετάλλευσης αεροδρομίων εισπράττουν τέλη για διάφορες υπηρεσίες, όπως η επιβίβαση και η ασφάλεια.
Αυτό δημιουργεί ερωτήματα σχετικά με τις οικονομικές σχέσεις που μπορούν να διατηρούν εταιρείες υπό κυρώσεις με αεροδρομιακούς ομίλους συνδεδεμένους με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ωστόσο, η πραγματοποίηση πτήσεων δεν αποδεικνύει από μόνη της παραβίαση των κυρώσεων.
Η γαλλική κρατική συμμετοχή και το ζήτημα των ευθυνών
Η υπόθεση αποκτά ιδιαίτερη πολιτική και οικονομική σημασία λόγω της μετοχικής δομής του Groupe ADP.
Ο όμιλος ελέγχεται από το γαλλικό κράτος και αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους διαχειριστές αεροδρομιακών υποδομών διεθνώς.
Εκτός από το Σαρλ ντε Γκωλ, δραστηριοποιείται στα αεροδρόμια Ορλί και Λε Μπουρζέ του Παρισιού, ενώ μέσω διεθνών συμμετοχών έχει παρουσία σε πολλές αγορές.
Η TAV Airports αποτελεί βασικό πυλώνα αυτής της διεθνούς δραστηριότητας.
Η παρουσία ευρωπαϊκών κεφαλαίων σε αεροδρόμια εκτός ΕΕ δημιουργεί σύνθετα ζητήματα συμμόρφωσης, καθώς οι τοπικές αρχές έχουν συχνά τον τελικό λόγο για την έγκριση αεροπορικών δρομολογίων.
Στην περίπτωση της Αττάλειας, η TAV υποστηρίζει ότι οι τουρκικές αεροπορικές αρχές αποφασίζουν ποιες αεροπορικές εταιρείες μπορούν να χρησιμοποιούν το αεροδρόμιο.
Επομένως, σύμφωνα με τη θέση της, η εταιρεία δεν έχει την εξουσία να απαγορεύσει μονομερώς την πρόσβαση σε έναν αερομεταφορέα που διαθέτει τις απαραίτητες τοπικές άδειες.
Το ερώτημα που ανακύπτει είναι διαφορετικό: ποιες υποχρεώσεις έχει ο ευρωπαϊκός μητρικός όμιλος όταν οι θυγατρικές του λειτουργούν σε ένα διαφορετικό κανονιστικό περιβάλλον;
Το νομικό κενό και η αλλαγή των ευρωπαϊκών κυρώσεων
Όταν η Ευρωπαϊκή Ένωση επέβαλε τις κυρώσεις στη Ural Airlines, οι σχετικοί περιορισμοί δεν εφαρμόζονταν αυτομάτως σε κάθε επιχείρηση εκτός ευρωπαϊκής επικράτειας.
Η TAV είναι εταιρεία συσταθείσα στην Τουρκία, γεγονός που επηρεάζει την άμεση εφαρμογή των ευρωπαϊκών κανόνων.
Ωστόσο, η ΕΕ έχει ενισχύσει το κανονιστικό πλαίσιο, απαιτώντας από τους ευρωπαϊκούς ομίλους να καταβάλλουν τις αναγκαίες και εφικτές προσπάθειες ώστε οι θυγατρικές τους εκτός Ένωσης να μην υπονομεύουν τις κυρώσεις.
Σύμφωνα με τους Financial Times, η συγκεκριμένη υποχρέωση εφαρμόζεται στην περίπτωση της Ural Airlines από τον Φεβρουάριο του 2025.
Η σχετική ευρωπαϊκή καθοδήγηση προβλέπει ότι οι επιχειρήσεις οφείλουν να λαμβάνουν όλα τα μέτρα που είναι αναγκαία και εφικτά στο πλαίσιο των πραγματικών δυνατοτήτων τους.
Η μη συμμόρφωση μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να οδηγήσει σε νομικές συνέπειες.
Υπάρχουν, πάντως, εξαιρέσεις ή περιορισμοί στην ευθύνη όταν ένας όμιλος αδυνατεί πραγματικά να ασκήσει έλεγχο στη θυγατρική του εξαιτίας τοπικής νομοθεσίας ή άλλων περιστάσεων εκτός του ελέγχου του.
Εκεί ακριβώς επικεντρώνεται η νομική συζήτηση γύρω από την υπόθεση.
Τι απαντούν Groupe ADP, TAV και Fraport
Ο Groupe ADP διαβεβαιώνει ότι μεριμνά για την αυστηρή τήρηση των εφαρμοστέων κανονισμών και κυρώσεων.
Η TAV Airports αρνείται ότι έχει παραβιάσει οποιοδήποτε καθεστώς κυρώσεων.
Σύμφωνα με τη θέση της, δίνει ιδιαίτερη σημασία στη συμμόρφωση και δεν ελέγχει ποιες αεροπορικές εταιρείες λαμβάνουν άδεια να χρησιμοποιούν το αεροδρόμιο της Αττάλειας.
Η εταιρεία υποστηρίζει επίσης ότι, όταν εξυπηρετείται αεροπορική εταιρεία υπό κυρώσεις, παρέχονται μόνο οι ελάχιστες υπηρεσίες που απαιτούνται από την τοπική νομοθεσία, τις συμβατικές υποχρεώσεις και τις αρμόδιες αρχές πολιτικής αεροπορίας.
Από την πλευρά της, η γερμανική Fraport δηλώνει ότι λειτουργεί σύμφωνα με την εφαρμοστέα νομοθεσία και τα σχετικά καθεστώτα κυρώσεων.
Οι διαβεβαιώσεις αυτές αποτελούν σημαντικό μέρος της υπόθεσης, καθώς η νομική αξιολόγηση εξαρτάται από το είδος των υπηρεσιών, τον βαθμό ελέγχου και τις πραγματικές υποχρεώσεις των εμπλεκόμενων εταιρειών.
Η νομική προειδοποίηση των Financial Times
Νομικοί ειδικοί στους οποίους απευθύνθηκαν οι Financial Times επισημαίνουν ότι η ύπαρξη τοπικών συμβατικών υποχρεώσεων δεν αρκεί απαραίτητα για να απαλλάξει έναν ευρωπαϊκό όμιλο από τις ευθύνες του.
Ένας ειδικός στο διεθνές εμπόριο και στις κυρώσεις εκτίμησε ότι οι συγκεκριμένες δραστηριότητες φαίνεται, τουλάχιστον, να αντιβαίνουν στο πνεύμα των ευρωπαϊκών περιοριστικών μέτρων.
Η εκτίμηση αυτή δεν συνιστά διαπίστωση παράβασης από δικαστήριο ή αρμόδια εποπτική αρχή.
Αναδεικνύει, όμως, την πιθανότητα διαφορετικής ερμηνείας των υποχρεώσεων που έχουν οι ευρωπαϊκές μητρικές εταιρείες.
Η επιβολή των κυρώσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης πραγματοποιείται από τις αρμόδιες εθνικές αρχές των κρατών-μελών.
Το γαλλικό υπουργείο Οικονομίας και Οικονομικών και ο κρατικός φορέας διαχείρισης συμμετοχών αρνήθηκαν να σχολιάσουν την υπόθεση, ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν τοποθετήθηκε επί της συγκεκριμένης περίπτωσης.
Το ιρανικό σκέλος: Νέες κυρώσεις των ΗΠΑ και πτήσεις μέσω Τουρκίας
Η έρευνα των Financial Times δεν περιορίζεται στη Ρωσία.
Στις 8 Σεπτεμβρίου 2026, οι Ηνωμένες Πολιτείες επέβαλαν κυρώσεις σε 27 ιρανικούς αερομεταφορείς, στο πλαίσιο της πολιτικής πίεσης προς την Τεχεράνη.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, τουλάχιστον οκτώ από τις εταιρείες που περιλαμβάνονταν στα αμερικανικά μέτρα είχαν ιστορικά χρησιμοποιήσει αεροδρόμια στην Τουρκία και τη Γεωργία όπου λειτουργούν τερματικές εγκαταστάσεις υπό τη διαχείριση της TAV.
Ορισμένες πτήσεις συνεχίστηκαν και τις εβδομάδες μετά την ανακοίνωση των κυρώσεων.
Οι περισσότερες από τις συγκεκριμένες συνδέσεις φαίνεται ότι στη συνέχεια διακόπηκαν.
Ωστόσο, οι Financial Times αναφέρουν ότι στις 5 Οκτωβρίου πραγματοποιήθηκε πτήση της ιρανικής Meraj Airlines από την Τεχεράνη προς την Άγκυρα, σε αεροδρόμιο που λειτουργεί η TAV, με επιστροφή στο Ιράν κατά τη διάρκεια της νύχτας.
Η TAV δηλώνει ότι έχει σταματήσει να παρέχει υπηρεσίες στις ιρανικές εταιρείες που τέθηκαν υπό αμερικανικές κυρώσεις στις 8 Σεπτεμβρίου, στο μέτρο που αυτό εμπίπτει στον έλεγχό της.
Το γεγονός ότι πραγματοποιήθηκε πτήση δεν τεκμηριώνει από μόνο του ότι η TAV παρείχε απαγορευμένη υπηρεσία.
Αυτό αποτελεί ένα από τα βασικά ζητήματα που απαιτούν διαχωρισμό ανάμεσα στην πραγματική λειτουργία των αεροδρομίων και στη νομική ευθύνη των διαχειριστών τους.
Ο κίνδυνος αμερικανικών δευτερογενών κυρώσεων
Το ιρανικό σκέλος δημιουργεί ένα πρόσθετο επίπεδο νομικού και οικονομικού κινδύνου.
Οι πρωτογενείς αμερικανικές κυρώσεις εφαρμόζονται κατά κανόνα σε πρόσωπα και επιχειρήσεις που υπάγονται στην αμερικανική δικαιοδοσία.
Ωστόσο, η Ουάσιγκτον διαθέτει και μηχανισμούς δευτερογενών κυρώσεων, μέσω των οποίων μπορεί να στοχοποιήσει ορισμένες συναλλαγές ή δραστηριότητες επιχειρήσεων εκτός ΗΠΑ.
Σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, οι κυρώσεις αυτές μπορούν να περιορίσουν την πρόσβαση μιας εταιρείας στο αμερικανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Σύμφωνα με νομικό ειδικό που μίλησε στους Financial Times, ο Groupe ADP και οι θυγατρικές του θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν σχετικό κίνδυνο εάν οι αμερικανικές αρχές έκριναν ότι είχαν παράσχει ουσιώδη υποστήριξη σε οντότητα υπό κυρώσεις.
Άλλος Αμερικανός ειδικός εκτίμησε ότι η επιβολή τέτοιων μέτρων σε έναν όμιλο συνδεδεμένο με το γαλλικό κράτος θα ήταν ιδιαίτερα δύσκολη από διπλωματική άποψη.
Οι δευτερογενείς κυρώσεις χρησιμοποιούνται συχνά και ως μέσο άσκησης πίεσης, χωρίς να καταλήγουν απαραίτητα σε επίσημη επιβολή περιορισμών.
Αξιωματούχος του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών ανέφερε στους Financial Times ότι οι αμερικανικές αρχές παρακολουθούν στενά τέτοιες υποθέσεις και αντιμετωπίζουν σοβαρά τις σχετικές καταγγελίες.
Δεν υπάρχει, πάντως, ανακοίνωση επιβολής αμερικανικών κυρώσεων στον Groupe ADP για τις συγκεκριμένες δραστηριότητες.
Τουρκία: Ο κρίσιμος ενδιάμεσος κρίκος
Η υπόθεση αναδεικνύει τη γεωπολιτική θέση της Τουρκίας ανάμεσα στη Δύση, τη Ρωσία και το Ιράν.
Η Άγκυρα αποτελεί μέλος του ΝΑΤΟ, αλλά δεν εφαρμόζει αυτομάτως το σύνολο των κυρώσεων που επιβάλλει η Ευρωπαϊκή Ένωση ή οι Ηνωμένες Πολιτείες.
Τα τουρκικά αεροδρόμια εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικούς κόμβους διεθνών μεταφορών, συμπεριλαμβανομένων συνδέσεων με χώρες που αντιμετωπίζουν δυτικούς περιορισμούς.
Για τους ευρωπαϊκούς ομίλους που δραστηριοποιούνται στην τουρκική αγορά, η κατάσταση αυτή δημιουργεί ένα περίπλοκο επιχειρηματικό περιβάλλον.
Από τη μία πλευρά υπάρχουν οι υποχρεώσεις συμμόρφωσης με τα ευρωπαϊκά καθεστώτα κυρώσεων.
Από την άλλη, υπάρχουν οι άδειες, οι συμβάσεις και οι κανονιστικές απαιτήσεις της χώρας στην οποία λειτουργεί η θυγατρική.
Η περίπτωση της Αττάλειας αποτυπώνει αυτή τη σύγκρουση διαφορετικών νομικών και επιχειρησιακών απαιτήσεων.
Γαλλία και Γερμανία: Οι ευρωπαϊκοί όμιλοι απέναντι στις κυρώσεις
Η παρουσία τόσο του γαλλικού Groupe ADP όσο και της γερμανικής Fraport στο επιχειρηματικό σχήμα της Αττάλειας προσδίδει ευρύτερη ευρωπαϊκή διάσταση στην υπόθεση.
Το ζήτημα δεν αφορά μόνο την Τουρκία ή τη συγκεκριμένη ρωσική αεροπορική εταιρεία.
Αφορά τις υποχρεώσεις μεγάλων ευρωπαϊκών επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται σε τρίτες χώρες μέσω θυγατρικών, συμμετοχών και κοινοπραξιών.
Οι όμιλοι αυτοί καλούνται να διαχειριστούν διαφορετικά νομικά καθεστώτα, διατηρώντας παράλληλα την πρόσβασή τους στις διεθνείς χρηματοπιστωτικές αγορές.
Η συμμόρφωση με τις κυρώσεις μπορεί επομένως να επηρεάσει όχι μόνο τις καθημερινές επιχειρησιακές αποφάσεις, αλλά και την εταιρική διακυβέρνηση, τον νομικό έλεγχο και τη διαχείριση κινδύνων.
Για επιχειρήσεις με κρατική συμμετοχή, προστίθεται και η πολιτική διάσταση της λογοδοσίας.
Το πραγματικό ερώτημα: Πόσο αποτελεσματικές είναι οι δυτικές κυρώσεις;
Η έρευνα των Financial Times φέρνει στην επιφάνεια μια βασική δυσκολία της διεθνούς πολιτικής κυρώσεων.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να επιβάλλουν περιορισμούς σε εταιρείες και δραστηριότητες που υπάγονται στη δικαιοδοσία τους.
Η εφαρμογή τους γίνεται πιο σύνθετη όταν οι ίδιες οικονομικές δραστηριότητες πραγματοποιούνται μέσω τρίτων χωρών, στις οποίες ισχύουν διαφορετικές υποχρεώσεις.
Η υπόθεση της Ural Airlines και των ιρανικών αερομεταφορέων αναδεικνύει ακριβώς αυτό το πρόβλημα.
Οι δυτικές κυρώσεις επιδιώκουν να περιορίσουν συγκεκριμένες οικονομικές σχέσεις με τη Ρωσία και το Ιράν, αλλά η διεθνής αεροπορική αγορά λειτουργεί μέσα από ένα πυκνό δίκτυο αεροδρομίων, συμβάσεων και παρόχων υπηρεσιών.
Το ερώτημα για τις ευρωπαϊκές και αμερικανικές αρχές είναι εάν οι υφιστάμενοι μηχανισμοί εποπτείας επαρκούν για να διασφαλίσουν ότι οι περιορισμοί δεν παρακάμπτονται μέσω διεθνών εταιρικών δομών.
Για τον Groupe ADP, την TAV και τη Fraport, το ζήτημα αφορά την τεκμηρίωση της συμμόρφωσης με τους εφαρμοστέους κανόνες.
Για τις Βρυξέλλες και την Ουάσιγκτον, αφορά την αποτελεσματικότητα των κυρώσεων πέρα από τα γεωγραφικά όρια της άμεσης δικαιοδοσίας τους.
Και για την Τουρκία, αναδεικνύει για ακόμη μία φορά τη σύνθετη θέση της ανάμεσα στις δυτικές συμμαχίες και στις οικονομικές σχέσεις με τη Ρωσία και το Ιράν
Επιμέλεια: pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
