Σε ευθεία αμφισβήτηση των χειρισμών της κυβέρνησης Μητσοτάκη στα ελληνοτουρκικά και στο μέτωπο της Λιβύης προχώρησε η Θεοδώρα Τζάκρη, περιγράφοντας την κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από το Κοινοβούλιο της Ανατολικής Λιβύης ως σοβαρή διπλωματική αποτυχία για την Αθήνα.
Με ιδιαίτερα αιχμηρή γλώσσα, η Τζάκρη υποστήριξε ότι η ελληνική κυβέρνηση επένδυσε επί χρόνια στις σχέσεις με την Ανατολική Λιβύη, χωρίς τελικά να αποτρέψει μια εξέλιξη την οποία η ίδια θεωρεί ιδιαίτερα αρνητική για τα ελληνικά συμφέροντα.
Στο επίκεντρο της κριτικής της βρέθηκαν ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, τους οποίους κατηγόρησε ότι περιορίζονται σε διακηρύξεις περί διεθνούς δικαίου, αντί να αξιοποιούν ουσιαστικά τα διπλωματικά και ευρωπαϊκά εργαλεία πίεσης.
Η παρέμβασή της δεν περιορίστηκε στην καταγγελία. Η Τζάκρη παρουσίασε συγκεκριμένες προτάσεις για κυρώσεις, χρηματοδοτήσεις, θαλάσσιες ζώνες και ενεργειακές υποδομές, επιχειρώντας να μεταφέρει τη συζήτηση από τη νομική αξιολόγηση του μνημονίου στην πρακτική άσκηση εξωτερικής πολιτικής.
«Τρία χτυπήματα εναντίον μας» – Η κύρωση από τη Βεγγάζη
Η Θεοδώρα Τζάκρη ξεκίνησε την τοποθέτησή της υποστηρίζοντας ότι η πρόσφατη απόφαση του Κοινοβουλίου της Ανατολικής Λιβύης ανατρέπει προηγούμενες πολιτικές ισορροπίες.
«Με την απόφαση αυτή καταφέρθηκαν τρία χτυπήματα εναντίον μας», ανέφερε.
Σύμφωνα με την ανάλυσή της, το Κοινοβούλιο της Ανατολικής Λιβύης ανέτρεψε προηγούμενη αρνητική στάση απέναντι στο τουρκολιβυκό μνημόνιο και προχώρησε στην επικύρωση της συμφωνίας θαλάσσιων ζωνών που είχε υπογραφεί το 2019 μεταξύ της Τουρκίας και της κυβέρνησης του Φαγέζ αλ Σάρατζ.
Η Τζάκρη υποστήριξε ότι η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη πολιτική σημασία επειδή προέρχεται από την ανατολική πλευρά της Λιβύης, στην οποία η Αθήνα είχε επενδύσει διπλωματικά.
«Αυτή δεν είναι η πρώτη ήττα που υφίσταται η χώρα μας στη Λιβύη», σημείωσε, συνδέοντας τη σημερινή εξέλιξη με την αρχική υπογραφή του μνημονίου το 2019.
Η ίδια ξεκαθάρισε ότι δεν αμφισβητεί τον παράνομο, κατά την ελληνική θέση, χαρακτήρα της συμφωνίας. Αμφισβητεί, όμως, την αποτελεσματικότητα της ελληνικής διπλωματίας στην προσπάθεια αποτροπής της εφαρμογής της.
«Η Ανατολική Λιβύη ήταν το χαρτί της ελληνικής κυβέρνησης»
Ένα από τα κεντρικά επιχειρήματα της Θεοδώρας Τζάκρη ήταν ότι η ελληνική κυβέρνηση είχε αναπτύξει συστηματικές σχέσεις με την Ανατολική Λιβύη και την πλευρά του Χαλίφα Χαφτάρ.
«Η Ανατολική Λιβύη ήταν το χαρτί της ελληνικής κυβέρνησης», υποστήριξε.
Όπως εξήγησε, η Αθήνα είχε επενδύσει πολιτικά και διπλωματικά στη συγκεκριμένη σχέση.
«Ήταν δηλαδή η φιλική Λιβύη, στην οποία είχαν επενδύσει επισκέψεις, φωτογραφίες, δείπνα, προξενεία, βεβαιότητες», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Η Τζάκρη υπενθύμισε τις επαφές που είχαν αναπτυχθεί τα προηγούμενα χρόνια με την πλευρά Χαφτάρ, καθώς και τις πρωτοβουλίες για ενίσχυση της ελληνικής διπλωματικής παρουσίας στη Βεγγάζη.
Στη συνέχεια αναφέρθηκε στις επαφές του 2025 και του 2026, υποστηρίζοντας ότι μέχρι πρόσφατα η ελληνική πλευρά παρουσίαζε θετική εικόνα για τις διμερείς σχέσεις.
Κατά την ίδια, οι συζητήσεις αφορούσαν επενδύσεις, συνεργασίες και προοπτικές απευθείας αεροπορικής σύνδεσης.
Το πολιτικό ερώτημα που έθεσε ήταν πώς, παρά αυτή τη συστηματική προσέγγιση, η Ανατολική Λιβύη προχώρησε τελικά στην κύρωση του μνημονίου.
«Εμείς μιλούσαμε για καλό κλίμα και η Τουρκία έκανε ενέργειες στο πεδίο»
Η Θεοδώρα Τζάκρη υποστήριξε ότι υπήρχαν προειδοποιητικά σημάδια για την ενίσχυση της τουρκικής επιρροής στην Ανατολική Λιβύη.
Αναφέρθηκε σε λιβυκές αντιδράσεις για ελληνικές έρευνες υδρογονανθράκων νότια της Κρήτης, σε δημοσιεύματα για τουρκικές πιέσεις, καθώς και σε πολιτικές εξελίξεις στο εσωτερικό του λιβυκού Κοινοβουλίου.
Ειδική αναφορά έκανε και στην παρουσία του Ιμπραήμ Καλίν, επικεφαλής της τουρκικής υπηρεσίας πληροφοριών, στο πλαίσιο των επαφών της Άγκυρας με τη λιβυκή πλευρά.
«Εμείς μιλούσαμε για καλό κλίμα και η Τουρκία έκανε συγκεκριμένες ενέργειες στο πεδίο», κατήγγειλε.
Και πρόσθεσε ότι, κατά την εκτίμησή της, η Αθήνα βρέθηκε απροετοίμαστη απέναντι στην εξέλιξη.
Η κριτική της εστιάζει στη διαφορά ανάμεσα στην ανάπτυξη διπλωματικών επαφών και στην εξασφάλιση συγκεκριμένων πολιτικών αποτελεσμάτων.
Για την Τζάκρη, οι επαφές με την Ανατολική Λιβύη δεν αρκούσαν από μόνες τους για να αποτραπεί η προσέγγιση της Βεγγάζης με την Άγκυρα.
Στο στόχαστρο ο Γεραπετρίτης: «Οι διεθνείς σχέσεις δεν είναι αμφιθέατρο Νομικής»
Η σφοδρότερη κριτική της Θεοδώρας Τζάκρη στράφηκε κατά του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη.
Η ίδια υποστήριξε ότι η κυβερνητική απάντηση επικεντρώνεται υπερβολικά στον νομικό χαρακτηρισμό του τουρκολιβυκού μνημονίου.
Κατά την άποψή της, η επίκληση του διεθνούς δικαίου είναι αναγκαία, αλλά δεν αρκεί χωρίς διπλωματικές και πολιτικές πρωτοβουλίες που να έχουν πρακτικό αποτέλεσμα.
«Εδώ δεν είναι αμφιθέατρο οι διεθνείς σχέσεις. Δεν είναι αμφιθέατρο Νομικής Σχολής», δήλωσε.
Συνεχίζοντας, παρουσίασε τη διεθνή πολιτική ως πεδίο ανταγωνισμού στο οποίο οι νομικές θέσεις πρέπει να συνοδεύονται από ουσιαστική παρουσία και δυνατότητα άσκησης πίεσης.
«Οι διεθνείς σχέσεις είναι μια συγκεκριμένη σκακιέρα», υποστήριξε.
Η Τζάκρη διατύπωσε ακόμη πιο αιχμηρά την κριτική της:
«Η επίκληση του διεθνούς δικαίου είναι, για μένα, άλλοθι αδράνειας. Πρόφαση αδράνειας».
Με τη συγκεκριμένη φράση επιχείρησε να αναδείξει αυτό που θεωρεί βασική αδυναμία της κυβερνητικής εξωτερικής πολιτικής: την απουσία επαρκών μέτρων πίεσης απέναντι σε ενέργειες που αμφισβητούν τα ελληνικά δικαιώματα.
«Το τουρκολιβυκό μνημόνιο είναι παράνομο, αλλά η Τουρκία το επικαλείται»
Η Θεοδώρα Τζάκρη αναγνώρισε ρητά ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο δεν συνάδει, κατά την ελληνική και ευρωπαϊκή θέση, με το Δίκαιο της Θάλασσας.
«Βεβαίως, το τουρκολιβυκό μνημόνιο είναι παράνομο», ανέφερε.
Επικαλέστηκε μάλιστα τις τοποθετήσεις ευρωπαϊκών θεσμών που έχουν αμφισβητήσει τη νομιμότητα της συμφωνίας.
Το επιχείρημά της, ωστόσο, ήταν ότι η νομική απόρριψη δεν έχει αποτρέψει την Τουρκία από το να χρησιμοποιεί το μνημόνιο ως βάση για τις διεκδικήσεις της.
Κατά την ίδια, η Άγκυρα το επικαλείται σε ζητήματα θαλάσσιας δικαιοδοσίας νότια και ανατολικά της Κρήτης.
Η Τζάκρη συνέδεσε αυτή τη στάση και με τις δυσκολίες που έχουν παρουσιαστεί σε έργα ηλεκτρικής διασύνδεσης στην Ανατολική Μεσόγειο.
Το συμπέρασμά της ήταν ότι η Ελλάδα πρέπει να κινηθεί πέρα από τις καταδικαστικές δηλώσεις και να επιδιώξει συγκεκριμένες συνέπειες για όσους προωθούν την εφαρμογή του μνημονίου.
Πρώτη πρόταση: Πάγωμα ευρωπαϊκών χρηματοδοτήσεων
Η Θεοδώρα Τζάκρη πρότεινε να χρησιμοποιηθούν οι ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις ως εργαλείο πολιτικής πίεσης.
Κατά την άποψή της, η Ελλάδα πρέπει να εξετάσει την παρεμπόδιση νέων χρηματοδοτικών πρωτοβουλιών προς τη Λιβύη και την Τουρκία όσο παραμένει ενεργό το τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Στο πλαίσιο αυτό αναφέρθηκε σε προενταξιακά προγράμματα, χρηματοδοτήσεις για το μεταναστευτικό, συνεργασίες για τη φύλαξη συνόρων και ζητήματα που σχετίζονται με τις ευρωτουρκικές σχέσεις.
«Κάθε νέο χρηματοδοτικό πρωτόκολλο, κάθε χρηματοδότηση προς τη Λιβύη και την Άγκυρα […] θα πρέπει να σταματήσουν όσο παραμένει ενεργό το τουρκολιβυκό μνημόνιο», υποστήριξε.
Η πρόταση αυτή αποτελεί πολιτική θέση της Τζάκρη και δεν συνιστά υφιστάμενη ευρωπαϊκή απόφαση.
Η εφαρμογή της θα εξαρτιόταν από τις αρμοδιότητες των ευρωπαϊκών θεσμών, τη νομική βάση κάθε χρηματοδότησης και τις προβλεπόμενες διαδικασίες λήψης αποφάσεων.
Δεύτερη πρόταση: Στοχευμένες κυρώσεις και απαγορεύσεις εισόδου
Η Τζάκρη ζήτησε επίσης την εξέταση στοχευμένων κυρώσεων σε βάρος προσώπων που συμμετέχουν στην προώθηση ή εφαρμογή του τουρκολιβυκού μνημονίου.
Επικαλέστηκε την ευρωπαϊκή πρακτική επιβολής περιοριστικών μέτρων σε πρόσωπα και οντότητες που εμπλέκονται σε παράνομες δραστηριότητες στην Ανατολική Μεσόγειο.
«Θα πρέπει να υπάρξουν και στοχευμένες κυρώσεις», τόνισε.
Σύμφωνα με την πρότασή της, τα μέτρα θα μπορούσαν να αφορούν πολιτικούς αξιωματούχους ή στελέχη εταιρειών, εφόσον διαπιστώνεται συγκεκριμένη εμπλοκή τους.
«Θα πρέπει να απαγορευτεί η είσοδος στην Ευρωπαϊκή Ένωση και, αν δεν το κάνει η Ευρωπαϊκή Ένωση, θα το κάνουμε τουλάχιστον εμείς», ανέφερε.
Πρόκειται για πρόταση που θα απαιτούσε συγκεκριμένη νομική τεκμηρίωση και αποφάσεις των αρμόδιων οργάνων.
Τρίτη πρόταση: «12 ναυτικά μίλια τώρα»
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε η Θεοδώρα Τζάκρη στο δικαίωμα επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων έως τα 12 ναυτικά μίλια.
Η ίδια ζήτησε να εξεταστεί άμεσα η άσκηση του δικαιώματος, με αναφορά στις θαλάσσιες περιοχές νότια και ανατολικά της Κρήτης.
«Επέκταση στα 12 ναυτικά μίλια τώρα», ήταν το μήνυμά της.
Η Τζάκρη συμπεριέλαβε στην τοποθέτησή της την Κάσο, την Κάρπαθο και τη Ρόδο, συνδέοντας την πρότασή της με την ανάγκη ενίσχυσης της ελληνικής παρουσίας στην ευρύτερη περιοχή.
Η Ελλάδα διατηρεί, σύμφωνα με το Δίκαιο της Θάλασσας, το δικαίωμα επέκτασης των χωρικών υδάτων της έως τα 12 ναυτικά μίλια, ενώ η επιλογή του χρόνου και της γεωγραφικής εφαρμογής αποτελεί αντικείμενο κρατικής απόφασης.
Η Τζάκρη υποστήριξε ότι η περαιτέρω αναβολή δεν εξυπηρετεί τα ελληνικά συμφέροντα.
Το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου: «Να προχωρήσει χωρίς άδεια από την Τουρκία»
Ξεχωριστό κεφάλαιο της παρέμβασής της αποτέλεσε η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου.
Η Θεοδώρα Τζάκρη υποστήριξε ότι το έργο έχει αντιμετωπίσει σοβαρές δυσκολίες λόγω των τουρκικών αντιδράσεων και ζήτησε να υπάρξει σαφές χρονοδιάγραμμα υλοποίησης.
Κατά την άποψή της, η Ελλάδα δεν πρέπει να αποδεχθεί διαδικασία που θα μπορούσε να ερμηνευθεί ως ανάγκη τουρκικής έγκρισης για εργασίες σε περιοχές ελληνικής δικαιοδοσίας.
Η ίδια υποστήριξε ότι η προβλεπόμενη ναυτική ενημέρωση δεν πρέπει να συγχέεται με αίτημα άδειας.
«Αρκεί η NAVTEX για την ενημέρωση», ανέφερε.
Και ζήτησε την προώθηση της πόντισης του καλωδίου χωρίς να ζητηθεί άδεια από την Τουρκία.
Η Τζάκρη εξέφρασε, επίσης, ανησυχία για τη δυνατότητα διαφορετικής ερμηνείας διπλωματικών ή υπηρεσιακών επικοινωνιών από την τουρκική πλευρά.
Κατά την ίδια, η Αθήνα οφείλει να αποφεύγει ενέργειες που θα μπορούσαν να παρουσιαστούν ως έμμεση αναγνώριση τουρκικής αρμοδιότητας.
Το αίτημα για ευρωπαϊκή Σύνοδο Κορυφής
Η Θεοδώρα Τζάκρη ολοκλήρωσε την παρέμβασή της ζητώντας την αναβάθμιση του τουρκολιβυκού ζητήματος σε κεντρικό θέμα της ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής.
Υποστήριξε ότι δεν αρκεί η Ελλάδα να αντιμετωπίζει το ζήτημα αποκλειστικά μέσα από διμερείς διαβουλεύσεις ή καταδικαστικές ανακοινώσεις.
Αντίθετα, πρότεινε να τεθεί σε επίπεδο Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, ώστε να αντιμετωπιστεί ως ζήτημα που αφορά συνολικά την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις σχέσεις της με την Τουρκία.
«Θα πρέπει να συγκληθεί η Σύνοδος Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης», ανέφερε.
Και πρόσθεσε ότι το τουρκολιβυκό πρέπει να αναδειχθεί «ως διαφορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Τουρκίας και όχι ως διμερής διαφορά».
Με αυτόν τον τρόπο, η Τζάκρη επιχείρησε να συνδέσει την ελληνική διπλωματική στρατηγική με την ευρωπαϊκή πολιτική έναντι της Άγκυρας.
Από τις διακηρύξεις στις πράξεις
Η παρέμβαση της Θεοδώρας Τζάκρη συνιστά ευθεία πολιτική επίθεση στην κυβέρνηση για την αποτελεσματικότητα της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η ίδια δεν αμφισβητεί τη βασική ελληνική θέση ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο παραβιάζει το Δίκαιο της Θάλασσας.
Αμφισβητεί, όμως, ότι η επανάληψη αυτής της θέσης αρκεί για την προστασία των ελληνικών συμφερόντων.
Στην επιχειρηματολογία της, η κύρωση του μνημονίου από την Ανατολική Λιβύη αποδεικνύει ότι η Άγκυρα αξιοποίησε αποτελεσματικότερα τις σχέσεις της με τη Βεγγάζη, παρά τις προσπάθειες προσέγγισης που είχε πραγματοποιήσει η Αθήνα.
Η απάντηση που προτείνει περιλαμβάνει συγκεκριμένα εργαλεία: ευρωπαϊκή χρηματοδοτική πίεση, στοχευμένες κυρώσεις, επέκταση των χωρικών υδάτων, υλοποίηση της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου και ανάδειξη του ζητήματος σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Το βασικό πολιτικό μήνυμα της Τζάκρη είναι ότι η επίκληση του διεθνούς δικαίου πρέπει να συνοδεύεται από συγκεκριμένες διπλωματικές πρωτοβουλίες, διαφορετικά, όπως υποστηρίζει, κινδυνεύει να μετατραπεί σε «πρόφαση αδράνειας».
Η κυβέρνηση, από την πλευρά της, απορρίπτει την ερμηνεία περί εθνικής ήττας και επιμένει ότι η κύρωση δεν νομιμοποιεί το τουρκολιβυκό μνημόνιο ούτε δημιουργεί νέα δικαιώματα εις βάρος της Ελλάδας.
Η αντιπαράθεση αναμένεται να συνεχιστεί, καθώς το πραγματικό διακύβευμα δεν περιορίζεται στις δηλώσεις Αθήνας και Άγκυρας, αλλά αφορά τις διπλωματικές ισορροπίες, τις θαλάσσιες ζώνες και την υλοποίηση κρίσιμων έργων στην Ανατολική Μεσόγειο.
Πηγή: pagenews.gr