Τουρκολιβυκό: Η Αθήνα στον ΟΗΕ, το Κάιρο απέναντι στον Φιντάν — Η νέα μάχη για τις θαλάσσιες ζώνες

Επιστολή με εντολή Γεραπετρίτη, διαβουλεύσεις Ελλάδας–Αιγύπτου για επέκταση της οριοθέτησης και αιγυπτιακή απόρριψη της κύρωσης — Η Άγκυρα ενισχύει την παρουσία της στην ανατολική Λιβύη, αλλά συναντά την αντίθεση του Καΐρου.

Η έγκριση του τουρκολιβυκού μνημονίου από την ανατολική Λιβύη μεταφέρει τη διπλωματική αντιπαράθεση σε δύο κρίσιμα πεδία: στον ΟΗΕ και στις σχέσεις Ελλάδας–Αιγύπτου–Τουρκίας. Η Αθήνα καταγράφει επισήμως την απόρριψή της στα Ηνωμένα Έθνη, ενώ το Κάιρο επαναλαμβάνει την αντίθεσή του απευθείας στον Χακάν Φιντάν.

Το στοιχείο που ξεχωρίζει στις εξελίξεις της Παρασκευής 23 Οκτωβρίου είναι ότι η τουρκική προσέγγιση με το ανατολικό λιβυκό στρατόπεδο δεν εξασφαλίζει και περιφερειακή αποδοχή του μνημονίου. Η Αίγυπτος, με ισχυρούς δεσμούς στην ανατολική Λιβύη, διατηρεί την απόρριψή της και συζητά με την Ελλάδα τη διεύρυνση της συμφωνίας θαλάσσιας οριοθέτησης του 2020.

Για την ελληνική διπλωματία, η πρόκληση είναι πλέον να συνδέσει την επίσημη νομική αντίδραση με συγκεκριμένη πρόοδο στις περιφερειακές συνεργασίες.

Η επιστολή στον ΟΗΕ και το μήνυμα προς Τουρκία και Λιβύη

Η μόνιμη αντιπρόσωπος της Ελλάδας στα Ηνωμένα Έθνη, πρέσβης Αγλαΐα Μπαλτά, απέστειλε την Πέμπτη 22 Οκτωβρίου επιστολή προς τον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ, κατόπιν οδηγιών του υπουργού Εξωτερικών, Γιώργου Γεραπετρίτη.

Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, η επιστολή επαναλαμβάνει ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο είναι «άκυρο και ανυπόστατο», αντίκειται στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα έναντι τρίτων κρατών.

Η ελληνική θέση είναι ότι η έγκριση από τη λιβυκή Βουλή δεν θεραπεύει τις παραβιάσεις που η Αθήνα αποδίδει στη συμφωνία ούτε δημιουργεί δικαιώματα σε βάρος της Ελλάδας.

Η παρέμβαση αποσκοπεί στην επίσημη καταγραφή της ελληνικής αντίρρησης μετά τη νέα λιβυκή απόφαση. Η αποστολή της επιστολής αποτελεί διπλωματική ενέργεια της Ελλάδας· δεν συνιστά δικαστική κρίση ή απόφαση του ΟΗΕ επί της διαφοράς.

Οι νεότερες πληροφορίες για το περιεχόμενο

Σε νεότερο ρεπορτάζ το βράδυ της Παρασκευής, το CNN Greece μετέδωσε ότι η επιστολή αναπτύσσει ειδικότερα την ελληνική επιχειρηματολογία για τα δικαιώματα των νησιών και τη γεωγραφική σχέση των τουρκικών και λιβυκών ακτών.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες αυτές, η Αθήνα επισημαίνει ότι η συμφωνία παραγνωρίζει τις θαλάσσιες ζώνες των ελληνικών νησιών και υποστηρίζει ότι η Τουρκία και η Λιβύη δεν διαθέτουν κοινά θαλάσσια σύνορα που να δικαιολογούν την επιχειρούμενη οριοθέτηση.

Παράλληλα, επικαλείται τις συμφωνίες της με την Αίγυπτο και την Ιταλία ως παραδείγματα ειρηνικής οριοθέτησης στη βάση του διεθνούς δικαίου.

Το ίδιο ρεπορτάζ αναφέρει ότι αναμένονται αντίστοιχες επιστολές και από άλλες ενδιαφερόμενες χώρες της περιοχής. Πρόκειται για πληροφορία σχετικά με επόμενες κινήσεις, χωρίς να έχει προσδιοριστεί ποια κράτη θα προχωρήσουν ή πότε.

Το θέμα είχε τεθεί και στο Συμβούλιο Ασφαλείας

Σύμφωνα με το ΕΡΤnews, η Αγλαΐα Μπαλτά είχε θέσει το ζήτημα και στο Συμβούλιο Ασφαλείας, κατά τη διάρκεια κλειστών διαβουλεύσεων δύο ημέρες πριν από τη δημοσιοποίηση της είδησης της επιστολής.

Η ελληνική παρέμβαση αφορούσε και τους κινδύνους για την ασφάλεια και τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η Αθήνα επιδιώκει έτσι να διατηρήσει το θέμα στη διεθνή ατζέντα, συνδέοντας την αμφισβήτηση των κυριαρχικών δικαιωμάτων με τις ευρύτερες περιφερειακές επιπτώσεις.

Το Κάιρο απορρίπτει την κύρωση ενώπιον του Φιντάν

Ιδιαίτερο βάρος έχει η παρέμβαση του Αιγύπτιου υπουργού Εξωτερικών, Μπαντρ Αμπντελάτι, μετά τη συνάντησή του με τον Τούρκο ομόλογό του.

Στην ανάρτησή του γνωστοποίησε ότι επανέλαβε:

«Την κατηγορηματική απόρριψη, εκ μέρους της Αιγύπτου, της επικύρωσης από τη λιβυκή Βουλή των Αντιπροσώπων του Μνημονίου Συνεννόησης του 2019».

Σύμφωνα με την αιγυπτιακή ενημέρωση, ο Χακάν Φιντάν εξέφρασε κατανόηση για τις ανησυχίες του Καΐρου και υπογράμμισε την ανάγκη συνέχισης των διαβουλεύσεων.

Η τοποθέτηση αποκτά σημασία επειδή προέρχεται από κράτος που διατηρεί στενή σχέση με την ανατολική Λιβύη. Η αλλαγή στάσης του λιβυκού κοινοβουλίου δεν συνοδεύεται από αντίστοιχη μετατόπιση της Αιγύπτου.

Φιντάν: «Συζητάμε και με την Αίγυπτο»

Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών επιβεβαίωσε ότι υπάρχουν σχετικές επαφές με το Κάιρο:

«Συζητάμε επίσης τη συμφωνία για τις ζώνες θαλάσσιας δικαιοδοσίας με την Αίγυπτο», ανέφερε, σύμφωνα με το CNN Greece.

Η ύπαρξη διαλόγου δεν ισοδυναμεί με συμφωνία. Οι δημόσιες τοποθετήσεις δείχνουν ότι η Άγκυρα επιχειρεί να διαχειριστεί τις αιγυπτιακές αντιδράσεις, ενώ το Κάιρο διατηρεί σαφή απόσταση από την κύρωση.

Αυτό είναι και το νέο διπλωματικό διακύβευμα: η Τουρκία επιδιώκει να διευρύνει την πολιτική βάση του μνημονίου, ενώ η Ελλάδα αναζητεί ισχυρότερο συντονισμό με χώρες που το απορρίπτουν.

Ελλάδα–Αίγυπτος: Η συζήτηση περνά στην επέκταση της οριοθέτησης

Στην τηλεφωνική επικοινωνία των Γιώργου Γεραπετρίτη και Μπαντρ Αμπντελάτι, οι δύο πλευρές απέρριψαν την κύρωση του μνημονίου και συμφώνησαν να συνεχίσουν τις διαβουλεύσεις για την επέκταση του γεωγραφικού πεδίου εφαρμογής της συμφωνίας ΑΟΖ του 2020, σύμφωνα με το ΕΡΤnews.

Η προοπτική αυτή έχει διαφορετικό περιεχόμενο από μια δήλωση καταδίκης: αφορά τη δυνατότητα νέας συμφωνημένης ρύθμισης μεταξύ Αθήνας και Καΐρου.

Ωστόσο, μέχρι τα διαθέσιμα στοιχεία της Παρασκευής, πρόκειται για διαβουλεύσεις με στόχο επέκταση, χωρίς ανακοινωμένη ολοκληρωμένη συμφωνία, νέες συντεταγμένες ή συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα.

Η πολιτική αξία της κινητικότητας θα κριθεί επομένως στην πρόοδο των συνομιλιών και στους όρους μιας ενδεχόμενης συμφωνίας.

Η ευρωπαϊκή θέση παραμένει σαφής

Η Ευρωπαϊκή Ένωση, με δήλωση της ύπατης εκπροσώπου εξ ονόματός της στις 21 Οκτωβρίου, επανέλαβε την απόρριψη του μνημονίου.

Στην ανακοίνωση αναφέρεται:

«Είναι άκυρο και ανίσχυρο και δεν μπορεί να παράγει έννομες συνέπειες για τρίτα κράτη».

Η ΕΕ υπογραμμίζει επίσης ότι η συμφωνία παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και δεν συμμορφώνεται με το Δίκαιο της Θάλασσας.

Η ευρωπαϊκή τοποθέτηση ενισχύει πολιτικά την ελληνική επιχειρηματολογία. Το επόμενο ερώτημα αφορά τη συνέχεια της διπλωματικής στήριξης και την αντιμετώπιση τυχόν ενεργειών εφαρμογής των τουρκολιβυκών διεκδικήσεων.

Τι αλλάζει στην ανατολική Λιβύη

Η απόφαση της λιβυκής Βουλής έχει πολιτικό βάρος επειδή ανατρέπει την προηγούμενη απόρριψη της συμφωνίας από το ανατολικό στρατόπεδο.

Η αλλαγή ηγεσίας του κοινοβουλίου, με την αντικατάσταση του Αγκίλα Σάλεχ από τον Αλ-Σαλχίν Αμπντελνάμπι αλ-Ομπέιντι, προηγήθηκε της κύρωσης και εντάσσεται στις μεταβαλλόμενες ισορροπίες της περιοχής.

Η χρονική ακολουθία δεν αρκεί για να αποδείξει ότι η αλλαγή προέδρου προκάλεσε την έγκριση. Αναδεικνύει, όμως, ότι η Αθήνα αντιμετωπίζει ένα διαφορετικό πολιτικό περιβάλλον από εκείνο στο οποίο η ανατολική Λιβύη αποτελούσε εσωτερικό αντίβαρο στις συμφωνίες της Τρίπολης με την Άγκυρα.

Η τουρκική προσέγγιση με διαφορετικά λιβυκά κέντρα ισχύος περιορίζει τη χρησιμότητα των παλαιών διαχωρισμών για την ελληνική στρατηγική.

Η ουσιαστική μάχη αρχίζει μετά την επιστολή

Η επιστολή στον ΟΗΕ καταγράφει την ελληνική αντίρρηση και απαντά θεσμικά στη λιβυκή απόφαση. Οι επαφές με την Αίγυπτο δημιουργούν πεδίο περαιτέρω συνεργασίας, ενώ η ευρωπαϊκή θέση προσφέρει σαφή πολιτική υποστήριξη.

Το κρίσιμο ζητούμενο για την Αθήνα είναι η συνέχεια: να διατηρήσει τις συμμαχίες της, να προωθήσει συμφωνημένες οριοθετήσεις και να αποτρέψει ενέργειες που θα επιχειρούσαν να μετατρέψουν τις τουρκολιβυκές διεκδικήσεις σε πρακτική πραγματικότητα.

Η Άγκυρα πέτυχε ευρύτερη λιβυκή υποστήριξη για το μνημόνιο. Η αντίθεση του Καΐρου και η κινητικότητα Αθήνας–Αιγύπτου δείχνουν ότι η περιφερειακή διπλωματική μάχη παραμένει ανοιχτή.

Πηγή: pagenews.gr