Η έγκριση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης προσέφερε στην Άγκυρα ένα σημαντικό πολιτικό κέρδος. Δεν της εξασφαλίζει, όμως, τη δυνατότητα να καθορίσει μόνη της την επόμενη ηγεσία της χώρας ή να επιβάλει την επανένωσή της.
Αυτή είναι η βασική επισήμανση της ανάλυσης του Al-Monitor, που εξετάζει την τουρκική προσέγγιση με την ανατολική Λιβύη μέσα από τις προεδρικές φιλοδοξίες του Σαντάμ Χαφτάρ, γιου του στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ και αναπληρωτή διοικητή των δυνάμεων του ανατολικού στρατοπέδου.
Η διπλωματική επιτυχία της Τουρκίας και η πολιτική επικράτηση του Σαντάμ Χαφτάρ αποτελούν διαφορετικά ζητήματα. Ανάμεσά τους παρεμβάλλονται οι λιβυκές διαιρέσεις, οι ανταγωνισμοί για την εξουσία και τα συμφέροντα άλλων περιφερειακών δυνάμεων.
Το μνημόνιο άνοιξε πόρτες στην ανατολική Λιβύη
Η ψηφοφορία της 20ής Οκτωβρίου σηματοδότησε μεταστροφή ενός κοινοβουλίου που επί χρόνια απέρριπτε τη συμφωνία του 2019.
Για την Άγκυρα, το πολιτικό όφελος είναι ότι η συνεργασία της με τη Λιβύη αποκτά ισχυρότερα ερείσματα και στο ανατολικό στρατόπεδο, πέρα από τις σχέσεις της με την Τρίπολη.
Ωστόσο, η εξέλιξη αυτή δεν ισοδυναμεί με διεθνή αναγνώριση των τουρκικών θαλάσσιων διεκδικήσεων. Η Ευρωπαϊκή Ένωση επανέλαβε στις 21 Οκτωβρίου ότι το μνημόνιο παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και δεν συμμορφώνεται με το Δίκαιο της Θάλασσας.
Στην επίσημη ευρωπαϊκή δήλωση υπογραμμίζεται:
«Είναι άκυρο και ανυπόστατο και δεν μπορεί να παράγει έννομες συνέπειες για τρίτα κράτη».
Επομένως, η πολιτική ενίσχυση της Άγκυρας στο εσωτερικό της Λιβύης δεν αναιρεί τις ελληνικές και ευρωπαϊκές ενστάσεις.
Το στοίχημα του Σαντάμ Χαφτάρ
Το Al-Monitor συνδέει την προσέγγιση του Σαντάμ Χαφτάρ με την Τουρκία με την προσπάθειά του να εξασφαλίσει υποστήριξη για τις προεδρικές του φιλοδοξίες.
Ο ίδιος χαιρέτισε τη λιβυκή κοινοβουλευτική απόφαση, παρουσιάζοντας τη συμφωνία ως ευκαιρία οικονομικής συνεργασίας και επενδύσεων.
Σύμφωνα με το Anadolu, αναφέρθηκε στην προοπτική μιας «μακροπρόθεσμης εταιρικής σχέσης» με την Τουρκία.
Παράλληλα, επιχείρησε να παρουσιάσει το άνοιγμα προς την Άγκυρα ως μέρος ευρύτερης εξωτερικής πολιτικής και όχι ως αποκλειστική πρόσδεση σε έναν εταίρο. Όπως ανέφερε:
«Οι πόρτες της συνεργασίας και της εταιρικής σχέσης θα παραμείνουν ανοιχτές σε όλες τις χώρες με τις οποίες μοιραζόμαστε κοινά συμφέροντα».
Η τουρκική στήριξη θα μπορούσε να ενισχύσει τη διαπραγματευτική του θέση. Δεν αποτελεί, όμως, εγγύηση αποδοχής από τα υπόλοιπα λιβυκά κέντρα εξουσίας.
Οι επαφές στην Άγκυρα και το δύσκολο βήμα της στρατιωτικής ενοποίησης
Σύμφωνα με το Al-Monitor, οι προσδοκίες για πρόοδο ενισχύθηκαν από πληροφορίες ότι η Άγκυρα φιλοξενούσε την Παρασκευή επαφή μεταξύ του Σαντάμ Χαφτάρ και του Αμπντουσαλάμ Ζούμπι, ασκούντος καθήκοντα υπουργού Άμυνας της κυβέρνησης της Τρίπολης.
Στην ατζέντα αναμενόταν να βρεθεί η ενοποίηση των αντίπαλων στρατιωτικών δομών, ως μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας υπέρβασης της διαίρεσης της χώρας.
Η πληροφορία καταγράφει μια διαμεσολαβητική προσπάθεια. Δεν αποδεικνύει ότι έχει επιτευχθεί συμφωνία ενοποίησης ή ότι έχουν λυθεί τα ζητήματα διοίκησης και πολιτικού ελέγχου.
Εδώ βρίσκεται και η ουσιαστική δυσκολία: η συμφωνία πάνω σε ένα συγκεκριμένο εξωτερικό ζήτημα δεν συνεπάγεται συμφωνία για το ποιος θα ασκεί την εξουσία στο εσωτερικό.
Γιατί η τουρκική επιρροή έχει όρια
Η ανάλυση προειδοποιεί ότι οι συζητήσεις περί επικείμενης επανένωσης με τουρκική διαμεσολάβηση μπορεί να είναι πρόωρες.
Η δυνατότητα της Άγκυρας να συνομιλεί με περισσότερες πλευρές αυξάνει την επιρροή της. Δεν εξαλείφει, ωστόσο, τις διαφορετικές επιδιώξεις των συνομιλητών της.
Η ίδια η λογική της διαμεσολάβησης δημιουργεί ένα δύσκολο ισοζύγιο: όσο η Τουρκία επιχειρεί να διατηρήσει σχέσεις και με την Τρίπολη και με το ανατολικό στρατόπεδο, τόσο χρειάζεται να διαχειρίζεται ανταγωνιστικές απαιτήσεις.
Η υποστήριξη ενός προσώπου για την προεδρία μπορεί να συγκρουστεί με την επιδίωξη να εμφανίζεται ως αποδεκτός μεσολαβητής για όλες τις πλευρές. Πρόκειται για πολιτικό δίλημμα, χωρίς να είναι δεδομένο πώς θα το αντιμετωπίσει η Άγκυρα.
Τι σημαίνει η εξέλιξη για την Αθήνα
Για την Ελλάδα, η τουρκική διείσδυση στην ανατολική Λιβύη αποτελεί πραγματική διπλωματική πρόκληση. Η αναγνώριση των ορίων της τουρκικής ισχύος δεν δικαιολογεί εφησυχασμό.
Η χρήσιμη διάκριση είναι ανάμεσα στην αύξηση της πολιτικής επιρροής της Τουρκίας, στην ικανότητά της να καθορίσει τη λιβυκή μετάβαση και στη νομική ισχύ του μνημονίου έναντι τρίτων κρατών.
Η πρώτη ενισχύεται από τη νέα προσέγγιση. Η δεύτερη παραμένει υπό δοκιμασία. Για την τρίτη, η ευρωπαϊκή θέση εξακολουθεί να απορρίπτει την παραγωγή έννομων συνεπειών εις βάρος τρίτων χωρών.
Το επόμενο κρίσιμο τεστ για την Άγκυρα θα είναι αν μπορεί να μετατρέψει τις επαφές της σε εφαρμόσιμες συμφωνίες μεταξύ των λιβυκών πλευρών — και για τον Σαντάμ Χαφτάρ αν η διεθνής δικτύωση μπορεί να μεταφραστεί σε ευρύτερη εσωτερική πολιτική αποδοχή.
Επιμέλεια: pagenews.gr