«Έχει εξαιρετικές σχέσεις, και ορθώς, με το Ισραήλ».
Η αποτίμηση του Μαχμούντ Αμπάς για την Κύπρο περιέχει το ουσιαστικό μήνυμα της επίσκεψής του στη Λευκωσία: η στενή σχέση της Κυπριακής Δημοκρατίας με το Ισραήλ μπορεί να αποτελέσει εργαλείο για την επανεκκίνηση της ειρηνευτικής διαδικασίας.
Ο πρόεδρος της Παλαιστινιακής Αρχής ζήτησε από τον Νίκο Χριστοδουλίδη να αξιοποιήσει αυτή τη δυνατότητα, αναγνωρίζοντας στη Λευκωσία πρόσβαση και προς τις δύο πλευρές. Η συνάντησή τους στις 29 Οκτωβρίου ανέδειξε έτσι μια πτυχή της κυπριακής διπλωματίας που συχνά επισκιάζεται από τη στρατηγική συνεργασία με το Ισραήλ: τους σταθερούς δεσμούς της με τη Ραμάλα.
Το αίτημα δεν συνιστά έναρξη διαπραγματεύσεων ούτε συμφωνημένη διαμεσολαβητική αποστολή. Αποτελεί, όμως, δημόσια πρόσκληση προς την Κύπρο να αναλάβει ενεργότερο ρόλο.
Η σχέση με το Ισραήλ γίνεται διπλωματικό πλεονέκτημα
Η τοποθέτηση Αμπάς έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή η ενίσχυση των κυπροϊσραηλινών σχέσεων προκαλεί πολιτικές αντιδράσεις, περιλαμβανομένης της κριτικής του ΑΚΕΛ για την αμυντική συνεργασία.
Ο Παλαιστίνιος πρόεδρος επέλεξε μια διαφορετική προσέγγιση. Αναγνώρισε ότι οι καλές σχέσεις της Λευκωσίας με το Ισραήλ μπορούν να αξιοποιηθούν προς όφελος μιας πολιτικής λύσης.
Απευθυνόμενος στον Χριστοδουλίδη, ανέφερε ότι η Κύπρος «μπορεί να διαδραματίσει ένα ρόλο στη διαμεσολάβηση»μεταξύ της παλαιστινιακής και της ισραηλινής πλευράς.
Αυτή η αναγνώριση ενισχύει το επιχείρημα της κυπριακής κυβέρνησης ότι η διατήρηση σχέσεων με διαφορετικούς περιφερειακούς συνομιλητές δημιουργεί δυνατότητες παρέμβασης.
Η πρακτική αξία τους θα εξαρτηθεί από την προθυμία των εμπλεκομένων να συζητήσουν και από το αν μπορεί να διαμορφωθεί συγκεκριμένη πολιτική ατζέντα.
Το ισραηλινό κυβερνητικό αδιέξοδο επηρεάζει τον χρόνο
Η πρόσκληση Αμπάς διατυπώνεται ενώ στο Ισραήλ εκκρεμεί ο σχηματισμός κυβέρνησης μετά τις εκλογές.
Αυτό δημιουργεί έναν άμεσο περιορισμό: η παλαιστινιακή πλευρά αναζητεί συνομιλητή, αλλά η σύνθεση και η κατεύθυνση της επόμενης ισραηλινής διοίκησης δεν έχουν ακόμη ξεκαθαρίσει.
Σύμφωνα με το κυπριακό ρεπορτάζ, ο Αμπάς δήλωσε έτοιμος να συζητήσει το ζήτημα της ειρήνης όταν σχηματιστεί κυβέρνηση.
Για τη Λευκωσία, επομένως, η πρώτη δυνατότητα αφορά την προετοιμασία επαφών, τη μεταφορά μηνυμάτων και τη διερεύνηση προθέσεων. Η ανάληψη ουσιαστικής διαμεσολάβησης προϋποθέτει αποδοχή και από τις δύο πλευρές.
Οι αντιδράσεις στο κατεχόμενο τμήμα
Η επίσκεψη προκάλεσε δυσφορία στην τουρκοκυπριακή ηγεσία.
Σύμφωνα με τη DW, η τουρκοκυπριακή διοίκηση επέκρινε τον Αμπάς ότι αγνόησε τους Τουρκοκυπρίους, επαναλαμβάνοντας τη θέση περί δύο χωριστών κρατών στην Κύπρο.
Τουρκικά και τουρκοκυπριακά δημοσιεύματα παρουσίασαν επίσης την επίσκεψη ως αχαριστία προς την Τουρκία, επικαλούμενα τη στήριξη της Άγκυρας στους Παλαιστινίους.
Η αντίδραση αποκαλύπτει μια βαθύτερη διαφορά προσέγγισης. Η Ραμάλα διατηρεί δικές της σχέσεις με την Κυπριακή Δημοκρατία και επιδιώκει να τις αξιοποιήσει για συγκεκριμένους διπλωματικούς σκοπούς.
Η τουρκική στήριξη προς τους Παλαιστινίους δεν συνεπάγεται ότι η παλαιστινιακή ηγεσία θα ευθυγραμμίζεται με κάθε τουρκική επιδίωξη στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η 29η Οκτωβρίου και τα όρια της ερμηνείας
Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε ανήμερα της εθνικής εορτής της Τουρκίας, στοιχείο στο οποίο το ρεπορτάζ της DW αποδίδει συμβολική σημασία.
Η ημερομηνία προσφέρεται για πολιτικές αναγνώσεις. Δεν υπάρχει, ωστόσο, στις δημόσιες δηλώσεις των δύο προέδρων επιβεβαίωση ότι επιλέχθηκε για να σταλεί μήνυμα προς την Άγκυρα.
Το επιβεβαιωμένο διπλωματικό γεγονός είναι ισχυρό από μόνο του: ο Αμπάς επισκέφθηκε τη Λευκωσία και ζήτησε κυπριακή συνδρομή, αξιολογώντας θετικά τη σχέση της με το Ισραήλ.
Παράλληλα, οι διαφορετικές σχέσεις της Τουρκίας με τη Χαμάς και της Παλαιστινιακής Αρχής με τη Φατάχ υπενθυμίζουν ότι ο παλαιστινιακός πολιτικός χώρος δεν αποτελεί ενιαίο πεδίο επιρροής.
Η κυπροπαλαιστινιακή συνεργασία, πάντως, διαθέτει ιστορικό και πρακτικό περιεχόμενο που ξεπερνά τον ανταγωνισμό με την Τουρκία.
Η ανθρωπιστική παρουσία πίσω από τις δηλώσεις
Ο Αμπάς ευχαρίστησε την Κύπρο για την ανθρωπιστική και πολιτική στήριξή της.
Το Σχέδιο Αμάλθεια, που ενεργοποιήθηκε τον Μάρτιο του 2024, αποτελεί κεντρικό στοιχείο αυτής της σχέσης. Σύμφωνα με τα στοιχεία του κυπριακού ΥΠΕΞ και της CyprusAid που παραθέτει η DW, μέσω του σχεδίου έχουν αποσταλεί περισσότερα από 37.000 τόνοι ανθρωπιστικής βοήθειας για τον άμαχο πληθυσμό της Γάζας.
Στο ίδιο ρεπορτάζ περιγράφεται πρόσφατη αποστολή 900 τόνων, η οποία περιλάμβανε εξειδικευμένο ιατρικό εξοπλισμό: θερμοκοιτίδες, χειρουργικό εξοπλισμό, συστήματα υπερήχων και νοσοκομειακές κλίνες.
Η συνεργασία περιλαμβάνει επίσης, κατά τις πηγές της DW, στήριξη έργων σε Γάζα και Δυτική Όχθη και εκπαίδευση Παλαιστινίων αστυνομικών στο κέντρο CYCLOPS στη Λάρνακα.
Αυτές οι παρεμβάσεις δίνουν πρακτικό υπόβαθρο στις πολιτικές σχέσεις. Η Λευκωσία διαθέτει παρουσία που η παλαιστινιακή πλευρά αναγνωρίζει και επιδιώκει να διευρύνει.
Η ευρωπαϊκή διάσταση της κυπριακής πρωτοβουλίας
Ο Χριστοδουλίδης επαναβεβαίωσε τη στήριξη της Κύπρου σε λύση δύο κρατών, στη βάση του συμφωνημένου πλαισίου των ψηφισμάτων του ΟΗΕ.
Η Κυπριακή Δημοκρατία είχε αναγνωρίσει την Παλαιστίνη από το 1988, στοιχείο που υπογραμμίζει το βάθος της σχέσης πέρα από τη σημερινή συγκυρία.
Ως κράτος-μέλος της ΕΕ στην Ανατολική Μεσόγειο, η Κύπρος μπορεί να μεταφέρει ανησυχίες της περιοχής στους ευρωπαϊκούς θεσμούς και να συμβάλει στην επικοινωνία με τις γειτονικές χώρες. Η θέση αυτή δημιουργεί δυνατότητες, χωρίς να ισοδυναμεί με αυτόματη ανάθεση ευρωπαϊκής διαπραγματευτικής εντολής.
Το πρώτο βήμα έγινε με το δημόσιο αίτημα Αμπάς. Η απάντηση του Χριστοδουλίδη ήταν δήλωση διαθεσιμότητας:
«Η Κυπριακή Δημοκρατία είναι έτοιμη να διαδραματίσει οποιονδήποτε ρόλο θεωρείτε ότι μπορούμε να διαδραματίσουμε».
Πηγή: pagenews.gr