Ποιος θα υποχωρήσει πρώτος; Η επιστολή Βανς και το επικίνδυνο παζάρι ΗΠΑ–Ιράν

Το Κατάρ επιχειρεί να ξεκλειδώσει τις συνομιλίες, αλλά Ουάσιγκτον και Τεχεράνη διαφωνούν για την πρώτη κίνηση — Πυρηνικές παραχωρήσεις ζητούν οι ΗΠΑ, οικονομική ανακούφιση απαιτεί το Ιράν.

Η δυσκολότερη ερώτηση στις προσπάθειες επανεκκίνησης των διαπραγματεύσεων ΗΠΑ–Ιράν είναι πλέον ποιος θα κάνει πρώτος μια παραχώρηση και με ποια εγγύηση ότι θα ακολουθήσει η άλλη πλευρά.

Η επιστροφή Καταριανών διαμεσολαβητών στην Τεχεράνη την Παρασκευή και οι πληροφορίες για επιστολή του Αμερικανού αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς προς τον Ιρανό αξιωματούχο ασφαλείας Μοχσέν Ρεζαΐ δείχνουν ότι οι δίαυλοι παραμένουν ενεργοί.

Δεν τεκμηριώνουν, όμως, συμφωνία για απευθείας συνομιλίες ή αποδοχή κοινού πλαισίου. Η διπλωματική κινητικότητα εξελίσσεται ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ εξετάζει τις επόμενες επιλογές του απέναντι στο Ιράν και η πιθανότητα νέας στρατιωτικής δράσης παραμένει στο προσκήνιο.

Η ίδια επίσκεψη, δύο διαφορετικές περιγραφές

Οι διαφορετικές αφηγήσεις για την καταριανή πρωτοβουλία αποτυπώνουν την απόσταση μεταξύ των πλευρών.

Σύμφωνα με το Al-Monitor, που επικαλείται σχετικό ρεπορτάζ του Reuters, η καταριανή αντιπροσωπεία συντονίζει τις προσπάθειές της με την Ουάσιγκτον και είχε παρουσιάσει σχέδιο ειρηνευτικής πρότασης σε προηγούμενη επίσκεψη.

Το επίσημο ιρανικό πρακτορείο IRNA, αντίθετα, περιέγραψε την ατζέντα των επαφών ως συζήτηση για τις διμερείς σχέσεις και τις περιφερειακές εξελίξεις.

Η διαφορά έχει πολιτική σημασία. Η αναγνώριση ότι εξετάζεται μια αμερικανική πρόταση δημιουργεί διαφορετικές προσδοκίες από μια γενική ενημέρωση για περιφερειακές συνομιλίες.

Ως αναλυτική εκτίμηση, αυτή η ασάφεια επιτρέπει τη συνέχιση των επαφών χωρίς δημόσια δέσμευση της Τεχεράνης ότι έχει αποδεχθεί τη βάση της διαπραγμάτευσης.

Η επιστολή Βανς και η επιλογή Ρεζαΐ

Η αναφερόμενη επιστολή Βανς αποτελεί προσπάθεια επικοινωνίας με έναν αξιωματούχο που συνδέεται με τον πυρήνα λήψης αποφάσεων ασφαλείας του Ιράν.

Σύμφωνα με δημοσιεύματα αμερικανικών μέσων, ο αντιπρόεδρος πρότεινε την επανέναρξη επαφών, με το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα να περιλαμβάνεται στην ατζέντα.

Το πλήρες κείμενο της επιστολής δεν έχει δημοσιοποιηθεί. Επομένως, οι πληροφορίες για το περιεχόμενο και τον σκοπό της παραμένουν αποδιδόμενες στις πηγές των σχετικών ρεπορτάζ.

Η επιλογή του Ρεζαΐ υποδηλώνει, σύμφωνα με αυτές τις αναφορές, προσπάθεια της Ουάσιγκτον να συνομιλήσει με πρόσωπο που μπορεί να επηρεάσει το ιρανικό κατεστημένο ασφαλείας. Η ύπαρξη διαύλου, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι ο αποδέκτης έχει αποδεχθεί τους αμερικανικούς όρους.

Το αδιέξοδο της πρώτης παραχώρησης

Στον πυρήνα της αντιπαράθεσης βρίσκεται η σειρά των βημάτων.

Η αμερικανική πλευρά ζητά πυρηνικές παραχωρήσεις ή ουσιαστική επανέναρξη της πυρηνικής διαπραγμάτευσης πριν προσφέρει οικονομική ελάφρυνση.

Η Τεχεράνη απαιτεί πρώτα κινήσεις όπως άρση του ναυτικού αποκλεισμού, αποδέσμευση κεφαλαίων και δυνατότητα πώλησης πετρελαίου.

Κάθε πλευρά αντιμετωπίζει την πρώτη δική της κίνηση ως πιθανή απώλεια διαπραγματευτικής ισχύος. Για την Ουάσιγκτον, η πρόωρη χαλάρωση της πίεσης μπορεί να περιορίσει τα κίνητρα για ιρανικές δεσμεύσεις. Για την Τεχεράνη, οι παραχωρήσεις χωρίς απτό οικονομικό αντάλλαγμα κινδυνεύουν να παρουσιαστούν στο εσωτερικό ως υποχώρηση υπό απειλή.

Έτσι, ακόμη και μια περιορισμένη συμφωνία χρειάζεται αξιόπιστη αλληλουχία εφαρμογής.

Γιατί το Κατάρ παραμένει κρίσιμο

Ο ρόλος της Ντόχα αφορά τη μεταφορά μηνυμάτων, την αποσαφήνιση των απαιτήσεων και την αναζήτηση βημάτων που θα μπορούν να γίνουν αποδεκτά και από τις δύο πλευρές.

Το βασικό διαπραγματευτικό πρόβλημα είναι η εμπιστοσύνη στην ανταπόδοση: εάν η μία κυβέρνηση κινηθεί, πώς θα εξασφαλίσει ότι η άλλη θα υλοποιήσει τη δική της δέσμευση;

Η διαμεσολάβηση μπορεί να βοηθήσει στη διαμόρφωση ενός τέτοιου μηχανισμού. Δεν μπορεί, όμως, να υποκαταστήσει την πολιτική απόφαση των δύο ηγεσιών να αναλάβουν το κόστος του συμβιβασμού.

Οι κάλπες αυξάνουν την πίεση, χωρίς να προδικάζουν επίθεση

Οι αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου προσθέτουν πολιτική πίεση στη διπλωματική προσπάθεια.

Το ενδεχόμενο στρατιωτικής κλιμάκωσης μετά την ψηφοφορία απασχολεί τη διεθνή συζήτηση. Δεν αποτελεί, όμως, επιβεβαιωμένο χρονοδιάγραμμα επίθεσης ούτε προκύπτει ότι το εκλογικό αποτέλεσμα θα καθορίσει αυτομάτως την απόφαση του Τραμπ.

Το κρίσιμο είναι εάν οι επαφές μπορούν να παραγάγουν συμφωνημένα βήματα πριν η στρατιωτική πίεση περιορίσει περισσότερο τα περιθώρια.

Προς το παρόν, οι δημόσιες τοποθετήσεις δείχνουν πόσο δύσκολη παραμένει αυτή η μετάβαση. Ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος, τον οποίο επικαλείται το Reuters σύμφωνα με το Al-Monitor, χαρακτήρισε την προηγούμενη καταριανή πρόταση:

«Απαράδεκτες ιδέες και όχι προσφορά».

Πηγή: pagenews.gr