Η Ουάσιγκτον επιχειρεί να μετατρέψει την οικονομική ασφυξία του Ιράν σε διαπραγματευτική πίεση, την ώρα που ο Ντόναλντ Τραμπ εξετάζει τόσο τη διπλωματική διέξοδο όσο και το ενδεχόμενο επανάληψης μεγάλων στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Νέα έκθεση του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών, την οποία εξασφάλισε το Axios, υποστηρίζει ότι ο ναυτικός αποκλεισμός, οι εκτεταμένες κυρώσεις και τα εμπόδια στις χερσαίες εξαγωγικές διαδρομές έχουν πλήξει σοβαρά την ιρανική οικονομία και έχουν περιορίσει τις πηγές εσόδων της κυβέρνησης.
Η έκθεση αποτυπώνει την αξιολόγηση της αμερικανικής πλευράς. Δεν υποστηρίζει ότι το ιρανικό καθεστώς βρίσκεται κοντά στην κατάρρευση ούτε αποδεικνύει ότι η οικονομική πίεση θα οδηγήσει αναγκαστικά σε πολιτικές παραχωρήσεις.
Αποτελεί, όμως, κεντρικό επιχείρημα του υπουργού Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ, ο οποίος φέρεται να ζητά από τον πρόεδρο περισσότερο χρόνο για την επιχείρηση «Economic Outcast», αντί μιας γρήγορης επιστροφής σε ευρείας κλίμακας πολεμικές επιχειρήσεις.
Η τρίτη διαδρομή ανάμεσα στη διπλωματία και στον πόλεμο
Ο Τραμπ διατηρεί παράλληλα ενεργή την προσπάθεια επανέναρξης συνομιλιών και τη στρατιωτική προετοιμασία. Η οικονομική εκστρατεία προσθέτει μια τρίτη δυνατότητα: συνέχιση της πίεσης με στόχο να μεταβληθούν οι υπολογισμοί της Τεχεράνης.
Η «Economic Outcast» ξεκίνησε στις 24 Αυγούστου 2026, με διακηρυγμένο στόχο την αποκοπή των οικονομικών διαύλων που στηρίζουν την ιρανική ηγεσία και τους Φρουρούς της Επανάστασης.
Σύμφωνα με το Axios, στη συνάντηση του Τραμπ με ανώτερους αξιωματούχους εθνικής ασφάλειας την Πέμπτη, ο επικεφαλής της CENTCOM, ναύαρχος Μπραντ Κούπερ, ενημέρωσε για τον ναυτικό αποκλεισμό και ο Μπέσεντ για την οικονομική εκστρατεία.
Αμερικανός αξιωματούχος περιέγραψε το επιχείρημα του υπουργού:
«Ο Μπέσεντ λέει στον πρόεδρο ότι η εκστρατεία οικονομικής πίεσης λειτουργεί, ότι τα πράγματα χειροτερεύουν στο Ιράν και ότι αυτό θα μπορούσε […] να ωθήσει τον ανώτατο ηγέτη να συμφωνήσει σε μια συμφωνία».
Το ριάλ χάνει αξία και η αγοραστική δύναμη υποχωρεί
Ένα από τα βασικά στοιχεία της έκθεσης αφορά το ιρανικό νόμισμα.
Κατά την αμερικανική αποτίμηση, το ριάλ έχασε περίπου το ένα τέταρτο της αξίας του από την έναρξη της επιχείρησης τον Αύγουστο. Τον Οκτώβριο, η ανεπίσημη ισοτιμία έφτασε σε ιστορικό χαμηλό 2,687 εκατομμυρίων ριάλ ανά δολάριο.
Η έκθεση συνδέει την υποτίμηση με την αυξανόμενη πίεση στην οικονομία και στο χρηματοπιστωτικό σύστημα.
«Η πτώση του νομίσματος […] διαβρώνει την αγοραστική δύναμη και καθιστά ολοένα ακριβότερη την πρόσβαση του καθεστώτος σε αγαθά και υπηρεσίες στο εξωτερικό», αναφέρει.
Η επιβάρυνση δεν περιορίζεται στα κρατικά οικονομικά. Η εξασθένηση του νομίσματος αυξάνει το κόστος εισαγωγών και δυσκολεύει τον προγραμματισμό επιχειρήσεων και νοικοκυριών.
Πληθωρισμός 90% τον Σεπτέμβριο, σύμφωνα με την έκθεση
Το δεύτερο βασικό μέγεθος είναι ο πληθωρισμός.
Η έκθεση αναφέρει ότι ο ετήσιος πληθωρισμός έφτασε το 90% τον Σεπτέμβριο, έναντι περίπου 35% στις αρχές του 2025.
Η σύγκριση περιγράφει έντονη επιδείνωση του κόστους ζωής, όπως την παρουσιάζει το αμερικανικό υπουργείο. Από μόνη της, ωστόσο, δεν απομονώνει τη συμβολή κάθε παράγοντα — των κυρώσεων, της πολεμικής διαταραχής, της υποτίμησης ή των εσωτερικών οικονομικών επιλογών.
Το πολιτικό ερώτημα είναι εάν αυτή η πίεση θα αλλάξει τη διαπραγματευτική στάση της ηγεσίας. Η οικονομική επιδείνωση μπορεί να αυξήσει το κόστος της αντιπαράθεσης, χωρίς να εξασφαλίζει ότι η Τεχεράνη θα αποδεχθεί τους αμερικανικούς όρους.
Πετρέλαιο: Ο αποκλεισμός χτυπά την κύρια πηγή συναλλάγματος
Σύμφωνα με την έκθεση, το Ιράν δεν έχει φορτώσει πετρέλαιο σε δεξαμενόπλοια από τις 25 Αυγούστου, εξαιτίας του αποκλεισμού και των κυρώσεων.
Παράλληλα, το Axios επικαλείται την εταιρεία παρακολούθησης θαλάσσιου εμπορίου Kpler, σύμφωνα με την οποία η Τεχεράνη έχει πουλήσει και τα εναπομείναντα αποθέματα πετρελαίου που βρίσκονταν ήδη στη θάλασσα.
Η απουσία νέων φορτώσεων και η εξάντληση φορτίων που είχαν προηγουμένως αναχωρήσει είναι διαφορετικά στάδια της ίδιας πίεσης: περιορίζουν σταδιακά τη δυνατότητα άντλησης εσόδων από το εξωτερικό.
Δεν σημαίνουν ότι σταμάτησε κάθε εγχώρια πετρελαϊκή δραστηριότητα. Αφορούν, όπως παρουσιάζονται στην έκθεση, τη θαλάσσια εξαγωγική διέξοδο και τα διαθέσιμα φορτία.
Τα χερσαία περάσματα δεν καλύπτουν εύκολα το κενό
Η έκθεση περιγράφει σοβαρές δυσχέρειες στην προσπάθεια μεταφοράς του εμπορίου προς χερσαίες διαδρομές μέσω Τουρκίας, Πακιστάν, Αφγανιστάν και Τουρκμενιστάν.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει, χιλιάδες φορτηγά παραμένουν στα σύνορα με την Τουρκία, με καθυστερήσεις που φτάνουν έως τις 20 ημέρες, ενώ εκατοντάδες περιμένουν στα σύνορα με το Πακιστάν.
Οι καθυστερήσεις περιορίζουν την ταχύτητα μεταφοράς και αυξάνουν το κόστος των συναλλαγών. Η αμερικανική στρατηγική επιδιώκει έτσι να δυσκολέψει τις εναλλακτικές οδούς που θα μπορούσαν να αντισταθμίσουν μέρος του ναυτικού αποκλεισμού.
Αεροπορικές συνδέσεις, τράπεζες και κρυπτονομίσματα
Η οικονομική εκστρατεία επεκτείνεται πέρα από το πετρέλαιο.
Η έκθεση αναφέρει περιορισμούς σε ιρανικές αεροπορικές εταιρείες ή ακυρώσεις πτήσεων από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Ομάν, το Ιράκ, τη Γεωργία και το Αζερμπαϊτζάν. Για την Τουρκία, κάνει ειδική αναφορά στην αναστολή πτήσεων της Mahan Air.
Περιγράφει επίσης πρόσθετους περιορισμούς σε ιρανικές τράπεζες στην Τουρκία, στον Λίβανο και στα ΗΑΕ, καθώς και στοχοποίηση ανταλλακτηρίων κρυπτονομισμάτων που, κατά την αμερικανική πλευρά, χρησιμοποιούνται για παράκαμψη κυρώσεων.
Σκοπός είναι να περιοριστούν ταυτόχρονα οι μεταφορές, οι πληρωμές και οι δυνατότητες πρόσβασης σε συνάλλαγμα.
Το κρίσιμο τεστ για τον Μπέσεντ
Η επόμενη δοκιμασία της εκστρατείας αφορά τη μετατροπή του οικονομικού αποτελέσματος σε διπλωματικό.
Ο Μπέσεντ υποστηρίζει ότι χρειάζεται χρόνος για να λειτουργήσει η πίεση. Η στρατηγική του προϋποθέτει ότι η ιρανική ηγεσία θα κρίνει μια συμφωνία λιγότερο δαπανηρή από τη συνέχιση της απομόνωσης.
Αυτό παραμένει ζητούμενο. Η ίδια η αμερικανική έκθεση αποφεύγει να προβλέψει επικείμενη κατάρρευση, ενώ οι οικονομικές δυσκολίες επιβαρύνουν ήδη τον πληθυσμό.
Το εύρος της πίεσης αποτυπώνεται στη δημόσια προειδοποίηση του Μπέσεντ προς όσους διευκολύνουν οικονομικά την Τεχεράνη:
«Δεν μπορεί να υπάρχει καμία διαρροή. Είστε είτε μαζί μας είτε με τους Ιρανούς».
Πηγή: pagenews.gr