«Δεν πήρε ο Τραμπ τηλέφωνο τον Ερντογάν. Ο Ερντογάν πήρε τηλέφωνο τον Τραμπ».
Η φράση αυτή, που ακούστηκε σε τηλεοπτική συζήτηση για τις αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές και τις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο, αποτυπώνει ένα από τα βασικά ερωτήματα της γεωπολιτικής συγκυρίας: πόση επιρροή διαθέτει πραγματικά ο Ταγίπ Ερντογάν στον Λευκό Οίκο και τι μπορεί να σημαίνει για την Τουρκία μια αλλαγή των κοινοβουλευτικών συσχετισμών στις Ηνωμένες Πολιτείες;
Στη συζήτηση, με τη συμμετοχή της ανταποκρίτριας Άννας Ανδρέου από την Τουρκία και αναλυτών διεθνών σχέσεων, τέθηκαν στο επίκεντρο η πιθανότητα νέας πρωτοβουλίας για την Ουκρανία, οι τουρκικές επιδιώξεις για τα F-35, η αμερικανική στάση απέναντι στο τουρκολιβυκό μνημόνιο και οι επικείμενες εργασίες για το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου.
Το κεντρικό μήνυμα της συζήτησης ήταν ότι η Αθήνα οφείλει να προχωρήσει με δικό της σχεδιασμό, χωρίς να εξαρτά κάθε κίνηση στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο από τις διαθέσεις της Άγκυρας ή τις εξελίξεις στην Ουάσινγκτον.
Άννα Ανδρέου: «Ο Ερντογάν θέλει την εικόνα της σχέσης με τον Τραμπ»
Η Άννα Ανδρέου περιέγραψε το ενδιαφέρον με το οποίο παρακολουθεί η Τουρκία τις αμερικανικές εκλογές.
Σύμφωνα με την ανταποκρίτρια, η σχέση του Τούρκου προέδρου με τον Ντόναλντ Τραμπ αποτελεί βασικό θέμα στον τουρκικό δημόσιο διάλογο, καθώς η Άγκυρα επιθυμεί να διατηρήσει την απευθείας επικοινωνία με τον Λευκό Οίκο.
«Ασφαλώς και υποστηρίζουν τον Τραμπ», ανέφερε, προσθέτοντας ότι η τουρκική ηγεσία αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στην προσωπική σχέση των δύο προέδρων.
Ωστόσο, η ίδια αμφισβήτησε ότι αυτή η επικοινωνία έχει μεταφραστεί σε ουσιαστικά αποτελέσματα.
«Αυτό που έχουν καταφέρει τα τελευταία χρόνια είναι να έχουν επικοινωνία με τον Λευκό Οίκο και όποτε θέλει ο Ταγίπ Ερντογάν να καλεί τον Ντόναλντ Τραμπ. Όμως έχουμε δει ότι μέχρι τώρα αυτή η άμεση επικοινωνία δεν έχει φέρει κανένα αποτέλεσμα», υποστήριξε.
Η ανταποκρίτρια στάθηκε ιδιαίτερα στην επικοινωνιακή αξία που έχει για τον Ερντογάν η δημόσια αναγνώριση από τον Αμερικανό πρόεδρο.
«Αυτό που τον ενδιαφέρει είναι η εικόνα που εκπέμπει», είπε.
Και πρόσθεσε:
«Ένας καλός λόγος για τον ίδιο προσωπικά από τον Ντόναλντ Τραμπ έχει πολύ μεγάλη σημασία για τον Ταγίπ Ερντογάν».
Ουκρανία: Η Άγκυρα θέλει συνάντηση Πούτιν–Ζελένσκι, η Μόσχα κοιτάζει αλλού
Η Τουρκία επιχειρεί παράλληλα να ενισχύσει τον ρόλο της ως πιθανός μεσολαβητής στον πόλεμο της Ουκρανίας.
Σύμφωνα με όσα μετέφερε η Άννα Ανδρέου, έχει συζητηθεί η προοπτική μιας προπαρασκευαστικής συνάντησης στην Τουρκία.
«Αυτό συμφώνησε ο Ντόναλντ Τραμπ με τον Ερντογάν: να γίνει μια προπαρασκευαστική συνάντηση στην Τουρκία για το Ουκρανικό», ανέφερε, περιγράφοντας τις πληροφορίες που κυκλοφορούν στην τουρκική πλευρά.
Η ίδια εκτίμησε ότι ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι και ο Ταγίπ Ερντογάν επιθυμούν μια τέτοια εξέλιξη.
Η στάση της Ρωσίας, ωστόσο, εμφανίζεται πιο επιφυλακτική.
«Η Ρωσία έκανε μια δήλωση χθες που δείχνει πως δεν είναι και τόσο σίγουρη ότι θέλει να γίνει συνάντηση στην Τουρκία. Προωθεί περισσότερο, απ’ ό,τι αντιλαμβάνομαι, το Άμπου Ντάμπι», σημείωσε.
Όπως ανέφερε, η Μόσχα άφησε επίσης να εννοηθεί ότι ο Ουκρανός πρόεδρος θα μπορούσε να μεταβεί στη ρωσική πρωτεύουσα εφόσον επιθυμεί συνάντηση με τον Βλαντίμιρ Πούτιν.
«Ήταν λίγο ειρωνικός ο τρόπος που το έθεσαν οι Ρώσοι», σχολίασε.
Για τον Ντόναλντ Τραμπ, σύμφωνα με την ανάλυσή της, μια συμφωνία για την Ουκρανία θα αποτελούσε σημαντικό διπλωματικό αποτέλεσμα.
«Θα ήθελε να γίνει μια συμφωνία και να κλείσει το θέμα, να έρθει και ο ίδιος στην Τουρκία, να γίνει μια τριμερής συνάντηση στην Τουρκία», εκτίμησε.
Οι αμερικανικές εκλογές και το τουρκικό στοίχημα
Η συζήτηση μεταφέρθηκε στη συνέχεια στις ενδιάμεσες εκλογές των Ηνωμένων Πολιτειών, με το ενδιαφέρον να επικεντρώνεται στον έλεγχο της Βουλής των Αντιπροσώπων και της Γερουσίας.
Οι συνομιλητές ανέλυσαν το ενδεχόμενο οι Δημοκρατικοί να ενισχύσουν την παρουσία τους στο Κογκρέσο, περιορίζοντας τις νομοθετικές δυνατότητες του Ντόναλντ Τραμπ.
Ιδιαίτερη σημασία αποδόθηκε στη Γερουσία, λόγω του ρόλου της σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής, διορισμών και ελέγχου της εκτελεστικής εξουσίας.
Ένας από τους αναλυτές εκτίμησε ότι η αλλαγή των συσχετισμών θα μπορούσε να καταστήσει δυσκολότερη την προώθηση αμερικανοτουρκικών συμφωνιών που συναντούν ήδη αντιδράσεις στο Κογκρέσο.
«Το Κογκρέσο θα γίνει ακόμα πιο εχθρικό προς την Τουρκία και ακόμα λιγότερο χειραγωγήσιμο από τον Τραμπ και την όποια πρωτοβουλία του για τα F-35», υποστήριξε.
Η εκτίμηση αυτή συνδέθηκε με την παρουσία βουλευτών και γερουσιαστών που διατηρούν επιφυλάξεις για την τουρκική πολιτική, ιδίως σε θέματα εξοπλισμών και περιφερειακής ασφάλειας.
Ο Κρις Πάπας και η ελληνοαμερικανική παρουσία στο Κογκρέσο
Στη συζήτηση έγινε ειδική αναφορά στον ελληνοαμερικανικής καταγωγής πολιτικό Κρις Πάπας, ο οποίος διεκδικεί έδρα στη Γερουσία από το Νιου Χάμσαϊρ.
Οι αναλυτές υπογράμμισαν τη σημασία που μπορεί να έχει μια ισχυρότερη ελληνοαμερικανική παρουσία στα αμερικανικά νομοθετικά όργανα.
«Για πρώτη φορά η Ελλάδα θα έχει τη δική της φωνή στο Νιου Χάμσαϊρ από την εποχή της Ολύμπια Σνόου», ανέφερε ένας από τους συνομιλητές, περιγράφοντας τη σημασία που αποδίδει στην υποψηφιότητα Πάπας.
Στο ίδιο πλαίσιο επισημάνθηκε ότι η Γερουσία διαθέτει ιδιαίτερες θεσμικές δυνατότητες παρέμβασης, οι οποίες μπορούν να επηρεάσουν την πορεία νομοθετικών πρωτοβουλιών.
Η συζήτηση δεν περιορίστηκε στους Δημοκρατικούς.
Έγινε αναφορά και στην παρουσία Ελληνοαμερικανών Ρεπουμπλικανών, με την επισήμανση ότι η ελληνική διπλωματία έχει λόγους να διατηρεί διαύλους και με τα δύο μεγάλα αμερικανικά κόμματα.
«Μια θυμωμένη πάπια» – Πώς μπορεί να αντιδράσει ο Τραμπ
Οι συνομιλητές προειδοποίησαν ότι μια ενδεχόμενη απώλεια του ελέγχου του Κογκρέσου δεν θα σήμαινε αυτομάτως αδυναμία του Αμερικανού προέδρου να αναλαμβάνει διεθνείς πρωτοβουλίες.
Ένας από τους αναλυτές χρησιμοποίησε τον όρο «θυμωμένη πάπια», παραπέμποντας στην αμερικανική έκφραση lame duck, αλλά περιγράφοντας έναν πρόεδρο που θα μπορούσε να αντιδράσει πιο έντονα σε ενδεχόμενους εσωτερικούς περιορισμούς.
«Δεν πιστεύω ότι ο Τραμπ θα είναι απλώς αυτό που λέμε παραδοσιακά η κουτσή πάπια», ανέφερε.
Και πρόσθεσε:
«Θα είναι, πολλοί λένε, μια θυμωμένη πάπια».
Η εκτίμηση που διατυπώθηκε ήταν ότι, ακόμη και με ένα πιο αντίπαλο Κογκρέσο, ο Αμερικανός πρόεδρος θα διατηρούσε σημαντικές εξουσίες στην εξωτερική πολιτική.
Αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, το Ιράν και την Ανατολική Μεσόγειο.
«Ο Ερντογάν τηλεφώνησε στον Τραμπ μετά τις αντιδράσεις για το τουρκολιβυκό»
Ιδιαίτερο βάρος δόθηκε στην πρόσφατη τηλεφωνική επικοινωνία των προέδρων ΗΠΑ και Τουρκίας.
Ένας από τους συνομιλητές επέμεινε ότι η πρωτοβουλία της επικοινωνίας ανήκε στον Ταγίπ Ερντογάν.
«Δεν πήρε ο Τραμπ τηλέφωνο τον Ερντογάν. Ο Ερντογάν πήρε τηλέφωνο τον Τραμπ», τόνισε.
Κατά την εκτίμησή του, η επικοινωνία συνδέθηκε με τις αντιδράσεις που προκάλεσαν οι εξελίξεις γύρω από το τουρκολιβυκό μνημόνιο, αλλά και με την προσπάθεια της Άγκυρας να διεκδικήσει ρόλο στο Ουκρανικό.
«Όταν είδε πλέον ότι αυτή η επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου σήκωσε πολλή σκόνη και αντέδρασαν όλοι, πέραν αυτών και η Αίγυπτος, κάτι που ενδιαφέρει την Τουρκία, αναγκάστηκε να πάρει τον Τραμπ», υποστήριξε.
Πρόκειται για πολιτική ερμηνεία των κινήτρων της τουρκικής πλευράς και όχι για επιβεβαιωμένη περιγραφή του περιεχομένου της τηλεφωνικής συνομιλίας.
Ο ίδιος εκτίμησε ότι ο Τραμπ ενδιαφέρεται πρωτίστως για ένα αποτέλεσμα που θα μπορούσε να παρουσιάσει ως διπλωματική επιτυχία.
«Τον Τραμπ δεν τον ενδιαφέρει πού θα γίνει η συνάντηση. Αν θα γίνει στην Τουρκία, αν θα γίνει με τον Ζελένσκι και τον Πούτιν ή αν θα γίνει στη Μόσχα. Τον Τραμπ τον ενδιαφέρει να έχει μια επιτυχία», ανέφερε.
Καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου: «Σαν να ζητάμε την ανοχή της Τουρκίας»
Η πιο άμεση αναφορά στα ελληνικά συμφέροντα αφορούσε το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου και την αναμενόμενη έκδοση NAVTEX για τις θαλάσσιες εργασίες.
Ένας από τους αναλυτές άσκησε κριτική στον τρόπο με τον οποίο διεξάγεται επί μήνες η δημόσια συζήτηση στην Ελλάδα.
«Εμείς, με όλη αυτή τη συζήτηση που γίνεται εδώ και καιρό, εδώ και μήνες, δίνουμε την εντύπωση, η Ελλάδα δηλαδή, σαν να συμπεριφέρεται ότι ζητάει την ανοχή της Τουρκίας για να ασκήσει τα δικαιώματά της», ανέφερε.
Και συμπλήρωσε:
«Και αυτό είναι το λάθος».
Σύμφωνα με την τοποθέτησή του, η Αθήνα δεν πρέπει να αντιμετωπίζει κάθε δραστηριότητα στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο ως διαδικασία που προϋποθέτει την εκτίμηση της πιθανής τουρκικής αντίδρασης.
«Για καθετί που θα κάνει η Ελλάδα, κάθε εργασία, κάθε πρωτοβουλία που θα αναλάβει στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, θα πρέπει να αξιολογείται στη βάση του τι θα κάνει η Τουρκία και πώς θα αντιδράσει. Εμείς αυτή την αντίληψη δίνουμε», υποστήριξε.
Το ζήτημα της NAVTEX αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή αφορά την έναρξη δραστηριοτήτων στη θάλασσα, όπου οι διαφορετικές ερμηνείες Αθήνας και Άγκυρας για τις αρμοδιότητες μπορούν να προκαλέσουν νέα ένταση.
«Το λάθος έγινε το 2024 – Το καλώδιο πρέπει να προχωρήσει»
Ο ίδιος συνομιλητής χαρακτήρισε τις εξελίξεις του 2024 αρνητικό προηγούμενο για το έργο.
«Το καλώδιο πρέπει να προχωρήσει. Το λάθος έγινε και δημιούργησε ένα κακό προηγούμενο το 2024», δήλωσε.
Στη συνέχεια υποστήριξε ότι η Ελλάδα διαθέτει πλέον διαφορετικό σχεδιασμό για την αντιμετώπιση ενδεχόμενης τουρκικής παρεμπόδισης.
«Έχουν αλλάξει τα δεδομένα και η Ελλάδα θεωρώ, από ό,τι ακούγεται, ότι έχει αυτή τη στιγμή σχέδιο σε περίπτωση που η Τουρκία αντιδράσει, προσπαθήσει να το παρεμποδίσει, η Ελλάδα να αντιδράσει όπως ακριβώς προβλέπεται αναλογικά», ανέφερε.
Η αναφορά σε σχέδιο αντιμετώπισης πιθανής έντασης διατυπώθηκε ως εκτίμηση του αναλυτή και όχι ως επίσημη ανακοίνωση επιχειρησιακού σχεδιασμού.
Παράλληλα, έγινε λόγος για διπλωματικές διεργασίες με τη Γαλλία και τον Εμανουέλ Μακρόν.
«Το ότι γίνονται διεργασίες με τον Μακρόν κάτι λέει», σημείωσε, εκφράζοντας την εκτίμηση ότι μπορεί να αναζητηθεί τρόπος αποφυγής νέας έντασης.
Μαύρη Θάλασσα και Αίγυπτος: Η ανησυχία για τα σιτηρά
Η γεωπολιτική συζήτηση επεκτάθηκε στη Μαύρη Θάλασσα και στις επιπτώσεις του πολέμου στην Ουκρανία στην παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια.
Ένας από τους αναλυτές υποστήριξε ότι, ακόμη και χωρίς άμεση ειρηνευτική συμφωνία, θα είχε μεγάλη σημασία μια διευκόλυνση των εξαγωγών σιτηρών.
«Δεν βλέπω προφανώς ειρήνευση ή ανακωχή, αλλά θα ήθελα να δω μια διευκόλυνση στην εξαγωγή σιτηρών», ανέφερε.
Στάθηκε ιδιαίτερα στην Αίγυπτο, επισημαίνοντας την εξάρτησή της από τις εισαγωγές σιτηρών και τις πιέσεις που δέχεται η οικονομία της.
«Είναι άλλο πράγμα η ακρίβεια στη Δύση και άλλο πράγμα η πείνα στον Τρίτο Κόσμο», τόνισε.
Η προειδοποίησή του αφορούσε τον κίνδυνο μια σοβαρή αποσταθεροποίηση της Αιγύπτου να προκαλέσει ευρύτερες συνέπειες στην Ανατολική Μεσόγειο, συμπεριλαμβανομένων νέων μεταναστευτικών πιέσεων.
«Να μην εξαρτώμεθα από το τι θα κάνει ο Τραμπ»
Στο τελευταίο μέρος της συζήτησης, η προσοχή επέστρεψε στις επιλογές της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής.
Οι συνομιλητές αναγνώρισαν ότι οι αμερικανικές εκλογές μπορούν να επηρεάσουν τις ισορροπίες στο Κογκρέσο, την πολιτική των ΗΠΑ απέναντι στην Τουρκία και τις δυνατότητες της Άγκυρας να προωθήσει συγκεκριμένα αιτήματα.
Ωστόσο, διατυπώθηκε και η αντίθετη επισήμανση: ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να αντιμετωπίζει τις αμερικανικές εξελίξεις ως υποκατάστατο της δικής της στρατηγικής.
«Εμάς μας συμφέρει το τι θα κάνουμε εμείς», ανέφερε χαρακτηριστικά ένας από τους αναλυτές.
Και συνέχισε:
«Μην εξαρτώμεθα από το τι θα κάνει ο Τραμπ. Το παρακολουθούμε. Ναι, σαφώς θα παίξει τον ρόλο του, αλλά το τι θα κάνουμε εμείς».
Στο ίδιο πλαίσιο, επισημάνθηκε η διεθνής υποστήριξη που έχει εκφραστεί για τις ελληνικές θέσεις απέναντι στο τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Η πρόκληση, σύμφωνα με την τοποθέτηση που διατυπώθηκε, είναι η διπλωματική υποστήριξη να συνοδευτεί από συγκεκριμένες ενέργειες.
«Έχουμε μια μεγάλη υποστήριξη. Αυτή την υποστήριξη είναι μια μεγάλη ευκαιρία η Ελλάδα να τη μετατρέψει σε πράξη».
Και το τελικό μήνυμα ήταν σαφές:
«Είναι μια μεγάλη ευκαιρία τώρα να εφαρμόσουμε το Δίκαιο της Θάλασσας».
Πηγή: pagenews.gr