Μια νέα, απότομη ανατροπή καταγράφεται στις διεθνείς αγορές ενέργειας, με το πετρέλαιο Brent να υποχωρεί κοντά στα 103 δολάρια το βαρέλι, καθώς οι επενδυτές επιχειρούν να αποκωδικοποιήσουν τις τελευταίες πληροφορίες για πιθανή διπλωματική πρόοδο μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν.
Η αγορά, που μόλις πριν από λίγες ημέρες προεξοφλούσε τον κίνδυνο νέας στρατιωτικής κλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή, στρέφεται τώρα προς το ενδεχόμενο μιας συμφωνίας που θα μπορούσε να περιορίσει τις διαταραχές στην παγκόσμια προσφορά πετρελαίου.
Σύμφωνα με τους Financial Times, το Brent υποχώρησε την Τρίτη 3 Νοεμβρίου κατά 1,8%, στα 102,84 δολάρια το βαρέλι, προσθέτοντας νέες απώλειες στη δραματική πτώση της Δευτέρας.
Το αμερικανικό αργό West Texas Intermediate (WTI) κατέγραψε αντίστοιχα πτώση 1,2%, στα 95,34 δολάρια.
Καταλύτης ήταν δημοσίευμα του αραβικού μέσου Al-Araby Al-Jadeed, σύμφωνα με το οποίο η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη φέρονται να έχουν προχωρήσει σε αμοιβαίες παραχωρήσεις με στόχο μια ειρηνευτική συμφωνία.
Ωστόσο, οι πληροφορίες δεν έχουν επιβεβαιωθεί επισήμως, γεγονός που καθιστά την πτώση των τιμών ιδιαίτερα ευάλωτη σε οποιαδήποτε νέα εξέλιξη.
Από τα 118 στα 103 δολάρια – Η μεγάλη ανατροπή μέσα σε λίγες ημέρες
Η ταχύτητα της μεταβολής αποτυπώνει την εξαιρετική νευρικότητα των αγορών.
Μόλις την Παρασκευή, το συμβόλαιο Brent παράδοσης Δεκεμβρίου είχε φτάσει έως τα 118 δολάρια το βαρέλι, καθώς οι επενδυτές ανησυχούσαν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ προετοιμάζονταν για νέο κύμα επιθέσεων κατά του Ιράν.
Τη Δευτέρα, όμως, η εικόνα άλλαξε απότομα.
Το Brent έκλεισε στα 104,77 δολάρια, σημειώνοντας ημερήσια πτώση 7,6%, ενώ το WTI υποχώρησε κατά 7,4%, στα 96,46 δολάρια.
Η πτώση συνεχίστηκε την Τρίτη, οδηγώντας το Brent κάτω από το ψυχολογικό όριο των 103 δολαρίων.
Η σύγκριση των 118 δολαρίων της Παρασκευής με τα 102,84 δολάρια της Τρίτης αποτυπώνει υποχώρηση περίπου 13%, αν και αφορά διαφορετικές χρονικές στιγμές και συνθήκες διαπραγμάτευσης.
Η μεταβλητότητα αυτή αναδεικνύει πόσο καθοριστικός έχει γίνει ο γεωπολιτικός παράγοντας στη διαμόρφωση των ενεργειακών τιμών.
Το ανεπιβεβαίωτο σχέδιο συμφωνίας ΗΠΑ–Ιράν
Η νέα πτώση των τιμών συνδέεται με πληροφορίες για πρόοδο στις διαπραγματεύσεις που διεξάγονται μέσω διαμεσολαβητών.
Σύμφωνα με το Al-Araby Al-Jadeed, οι δύο πλευρές έχουν προχωρήσει σε ορισμένες παραχωρήσεις που θα μπορούσαν να διευκολύνουν μια συμφωνία για τον τερματισμό της σύγκρουσης.
Το περιεχόμενο των υποτιθέμενων παραχωρήσεων δεν έχει επιβεβαιωθεί από τις κυβερνήσεις των δύο χωρών.
Παράλληλα, παραμένει ασαφές εάν οι επαφές μπορούν να οδηγήσουν σε συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα αποκλιμάκωσης.
Οι αγορές, ωστόσο, αντιδρούν ακόμη και στην πιθανότητα διπλωματικής προόδου.
Μια αξιόπιστη συμφωνία θα μπορούσε να μειώσει τον κίνδυνο νέων επιθέσεων σε ενεργειακές εγκαταστάσεις, να διευκολύνει τις θαλάσσιες μεταφορές και να περιορίσει το πρόσθετο κόστος που ενσωματώνουν οι τιμές λόγω της γεωπολιτικής αβεβαιότητας.
Προς το παρόν, όμως, πρόκειται για προσδοκίες και όχι για επιβεβαιωμένη συμφωνία.
Πεζεσκιάν: Εξουσιοδότηση για διαπραγματεύσεις από την ανώτατη ηγεσία
Σημαντικό ρόλο στην αλλαγή του κλίματος διαδραμάτισαν οι δηλώσεις του Ιρανού προέδρου Μασούντ Πεζεσκιάν.
Ο Πεζεσκιάν ανέφερε ότι ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, παραχώρησε στην κυβέρνηση ορισμένες αρμοδιότητες για τη διεξαγωγή διαπραγματεύσεων με στόχο μια συμφωνία με τις ΗΠΑ.
Σύμφωνα με τα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης, ο πρόεδρος δήλωσε:
«Θα προσπαθήσουμε να επιλύσουμε το πρόβλημα μέσω του διαλόγου».
Η τοποθέτηση θεωρήθηκε από τους επενδυτές ένδειξη ότι η Τεχεράνη αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο διπλωματικής διευθέτησης.
Δεν αποτελεί, ωστόσο, αποδοχή συγκεκριμένων αμερικανικών όρων ούτε επιβεβαίωση ότι οι διαπραγματεύσεις βρίσκονται κοντά σε ολοκλήρωση.
Η σημασία της δήλωσης έγκειται κυρίως στο ότι προέρχεται από την ιρανική πολιτική ηγεσία, σε μια περίοδο κατά την οποία η σύγκρουση έχει προκαλέσει σοβαρές διαταραχές στις ενεργειακές αγορές.
Κατάρ: Ο κρίσιμος μεσολαβητής ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη
Το Κατάρ βρίσκεται στο επίκεντρο των διπλωματικών προσπαθειών.
Τις προηγούμενες ημέρες πραγματοποιήθηκαν επαφές μεταξύ Ιρανών αξιωματούχων και Καταριανών διαμεσολαβητών, με στόχο τη διερεύνηση ενός πλαισίου συμφωνίας.
Σύμφωνα με το Reuters, Καταριανοί διαμεσολαβητές μετέβησαν στην Τεχεράνη για συνομιλίες με τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί.
Οι επαφές επικεντρώνονται στην αποκλιμάκωση της σύγκρουσης και στην αποκατάσταση της ασφάλειας στις θαλάσσιες μεταφορές.
Η Ντόχα διαθέτει διπλωματικούς διαύλους επικοινωνίας τόσο με την Ουάσιγκτον όσο και με την Τεχεράνη, γεγονός που της επιτρέπει να λειτουργεί ως ενδιάμεσος σε μια περίοδο περιορισμένης άμεσης επικοινωνίας μεταξύ των δύο πλευρών.
Ωστόσο, οι μέχρι στιγμής επαφές δεν έχουν οδηγήσει σε επίσημη ανακοίνωση συμφωνίας.
Αμερικανικά πλήγματα στο Κεσμ – Η στρατιωτική ένταση δεν έχει τελειώσει
Την ίδια στιγμή που οι αγορές αντιδρούν στις διπλωματικές πληροφορίες, η στρατιωτική ένταση παραμένει υψηλή.
Αμερικανικές δυνάμεις πραγματοποίησαν αργά τη Δευτέρα πλήγματα σε στόχους στο νησί Κεσμ (Qeshm), κοντά στα Στενά του Ορμούζ.
Αμερικανοί αξιωματούχοι χαρακτήρισαν την επιχείρηση αμυντικό μέτρο, με στόχο την αποτροπή απειλών κατά εμπορικών πλοίων.
Η είδηση είχε αρχικά οδηγήσει το Brent πάνω από τα 107 δολάρια την Τρίτη.
Η άνοδος, ωστόσο, αντιστράφηκε όταν κυκλοφόρησαν οι πληροφορίες για πιθανή διπλωματική πρόοδο.
Η διαδοχή των δύο κινήσεων είναι ενδεικτική της κατάστασης: οι τιμές μπορούν να αυξηθούν ή να μειωθούν απότομα μέσα σε λίγες ώρες, ανάλογα με το αν κυριαρχούν οι στρατιωτικές ή οι διπλωματικές ειδήσεις.
Τραμπ – Νετανιάχου: Η ανακοίνωση για τα 4 δισ. δολάρια
Νέα διάσταση στην κρίση έδωσαν και οι δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.
Σύμφωνα με τους Financial Times, ο Τραμπ ανέφερε την Τρίτη ότι συμφώνησε με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου να σταματήσει αμερικανική χρηματοδότηση ύψους 4 δισ. δολαρίων προς το Ισραήλ.
Η ανακοίνωση προστίθεται στις εξελίξεις που παρακολουθούν οι επενδυτές, καθώς η στάση της Ουάσιγκτον απέναντι στο Ισραήλ και στο Ιράν επηρεάζει άμεσα τις προσδοκίες για τη συνέχεια της σύγκρουσης.
Δεν έχει διευκρινιστεί πλήρως από τις διαθέσιμες πληροφορίες το εύρος και ο μηχανισμός εφαρμογής της συγκεκριμένης απόφασης.
Παράλληλα, ο Τραμπ έχει αποκλείσει την έναρξη νέου μεγάλου κύματος στρατιωτικών επιθέσεων κατά του Ιράν πριν από τις αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου.
Αυτό δημιουργεί ένα προσωρινό χρονικό όριο στις προσδοκίες των αγορών, χωρίς να εγγυάται ότι η αποκλιμάκωση θα συνεχιστεί μετά την εκλογική διαδικασία.
Η 3η Νοεμβρίου ως ορόσημο – Τι φοβούνται οι αγορές μετά τις εκλογές
Οι σημερινές ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ αποτελούν κρίσιμο πολιτικό ορόσημο για τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.
Οι επενδυτές παρακολουθούν εάν η αμερικανική κυβέρνηση θα διατηρήσει την επιφυλακτική στρατιωτική στάση που έχει περιγράψει ο Τραμπ ή εάν θα μεταβάλει τη στρατηγική της μετά την ολοκλήρωση της ψηφοφορίας.
Η αβεβαιότητα ενισχύεται από το γεγονός ότι η σύγκρουση μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν διαρκεί ήδη περισσότερο από οκτώ μήνες.
Από τα τέλη Φεβρουαρίου, όταν ξεκίνησαν οι αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις κατά του Ιράν, η παγκόσμια αγορά ενέργειας βρίσκεται αντιμέτωπη με συνεχείς διαταραχές.
Η πιθανότητα νέων στρατιωτικών επιχειρήσεων παραμένει ένας από τους βασικούς παράγοντες που επηρεάζουν τις τιμές.
Αυτό σημαίνει ότι η σημερινή πτώση δεν μπορεί να θεωρηθεί απόδειξη μόνιμης αποκλιμάκωσης.
Στενά του Ορμούζ: Το στρατηγικό πέρασμα που κρατά τις τιμές ψηλά
Στο επίκεντρο της ενεργειακής κρίσης βρίσκονται τα Στενά του Ορμούζ, μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες αρτηρίες μεταφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου στον κόσμο.
Πριν από την κλιμάκωση της σύγκρουσης, από την περιοχή διερχόταν περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ροών πετρελαίου και σημαντικό μέρος του υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Οι επιθέσεις σε πλοία, οι περιορισμοί στη ναυσιπλοΐα και το αυξημένο κόστος ασφάλισης έχουν δημιουργήσει σημαντικά προβλήματα στη μεταφορά ενεργειακών φορτίων.
Για την αγορά, μια ενδεχόμενη συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν θα είχε ιδιαίτερη αξία εάν συνοδευόταν από ασφαλή και προβλέψιμη διέλευση εμπορικών πλοίων.
Αντίθετα, νέα στρατιωτική κλιμάκωση στην περιοχή θα μπορούσε να προκαλέσει άμεση αύξηση των τιμών, ανεξάρτητα από την πορεία της παγκόσμιας ζήτησης.
UBS: «Οι αγορές αντιδρούν υπερβολικά σε κάθε είδηση από τη Μέση Ανατολή»
Η έντονη μεταβλητότητα έχει προκαλέσει προβληματισμό στους αναλυτές.
Ο Giovanni Staunovo, αναλυτής της UBS, επισήμανε στο Reuters ότι οι τιμές του πετρελαίου αντιδρούν με εξαιρετική ευαισθησία στις εξελίξεις της περιοχής.
«Η αγορά πετρελαίου εξακολουθεί να αντιδρά με εξαιρετική ευαισθησία σε κάθε είδηση που προέρχεται από τη Μέση Ανατολή», δήλωσε.
Όπως εξήγησε, οι φόβοι για άμεση στρατιωτική κλιμάκωση είχαν ωθήσει τις τιμές υψηλότερα την προηγούμενη εβδομάδα, ενώ οι συνεχιζόμενες διπλωματικές επαφές τις οδήγησαν σε απότομη υποχώρηση.
Ανάλογη επιφυλακτικότητα εξέφρασε ο Pavel Molchanov, αναλυτής της Raymond James.
Ο Molchanov αναγνώρισε ότι οι ενδείξεις προόδου στις συνομιλίες έχουν επηρεάσει τις τιμές, προειδοποιώντας όμως ότι τους τελευταίους μήνες έχουν υπάρξει επανειλημμένα προσδοκίες συμφωνίας που δεν επιβεβαιώθηκαν.
Goldman Sachs: Σενάριο ακόμη και για 140 δολάρια το 2027
Παρά τη σημερινή πτώση, ο κίνδυνος νέας ανόδου των τιμών παραμένει σημαντικός.
Η Goldman Sachs έχει προειδοποιήσει ότι το Brent θα μπορούσε να φτάσει ακόμη και τα 140 δολάρια το βαρέλι το 2027, εφόσον η παραγωγή πετρελαίου στον Περσικό Κόλπο παραμείνει κατά 3,5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως χαμηλότερη από τα επίπεδα του 2025.
Πρόκειται για δυσμενές σενάριο και όχι για τη βασική πρόβλεψη της τράπεζας.
Η Goldman Sachs έχει αναθεωρήσει προς τα πάνω την εκτίμησή της για την τιμή του Brent τον Δεκέμβριο, στα 105 δολάρια, από 90 δολάρια προηγουμένως.
Αντίστοιχα, η εκτίμηση για το WTI αυξήθηκε στα 94 δολάρια, από 81 δολάρια.
Οι προβλέψεις αποτυπώνουν την ανησυχία ότι η περιορισμένη προσφορά και οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι μπορεί να διατηρήσουν τις τιμές υψηλές ακόμη και αν υπάρξει προσωρινή διπλωματική πρόοδος.
Η ενεργειακή κρίση και οι επιπτώσεις στην Ευρώπη
Η εξέλιξη των τιμών του πετρελαίου έχει άμεση σημασία για τις ευρωπαϊκές οικονομίες.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει σημαντικός εισαγωγέας ενέργειας, με αποτέλεσμα οι μεταβολές στις διεθνείς τιμές να επηρεάζουν το κόστος μεταφορών, τη βιομηχανική παραγωγή και τις πληθωριστικές πιέσεις.
Η υποχώρηση του Brent αποτελεί θετική εξέλιξη για το κόστος εισαγωγών, αλλά δεν συνεπάγεται αυτόματη και άμεση μείωση των τιμών των καυσίμων στην αντλία.
Οι λιανικές τιμές επηρεάζονται επίσης από τη φορολογία, τις τιμές διύλισης, την ισοτιμία ευρώ–δολαρίου και τα αποθέματα.
Για την Ελλάδα, η πορεία του πετρελαίου έχει ιδιαίτερη σημασία λόγω της εξάρτησης των μεταφορών και μεγάλου μέρους της οικονομικής δραστηριότητας από τα υγρά καύσιμα.
Η διάρκεια της αποκλιμάκωσης θα είναι σημαντικότερη από μια μεμονωμένη ημερήσια πτώση.
Η επόμενη κίνηση θα κριθεί στη διπλωματία
Η αγορά πετρελαίου βρίσκεται αντιμέτωπη με δύο αντίρροπες δυνάμεις.
Από τη μία πλευρά, οι πληροφορίες για διπλωματική πρόοδο μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης δημιουργούν προσδοκίες αποκλιμάκωσης.
Από την άλλη, οι πρόσφατες αμερικανικές επιθέσεις στο Κεσμ, η αβεβαιότητα γύρω από τα Στενά του Ορμούζ και η πιθανότητα νέων στρατιωτικών επιχειρήσεων διατηρούν υψηλό τον γεωπολιτικό κίνδυνο.
Η πτώση στα 102,84 δολάρια αποτυπώνει την αλλαγή των προσδοκιών, όχι την επίλυση της κρίσης.
Οι επόμενες επίσημες ανακοινώσεις από τις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ιράν και τους μεσολαβητές του Κατάρ θα καθορίσουν εάν η σημερινή υποχώρηση αποτελεί την αρχή μιας σταθερότερης αποκλιμάκωσης ή ακόμη μία προσωρινή ανατροπή σε μια εξαιρετικά ασταθή αγορά.
Πηγή: Pagenews.gr