Η Ελλάδα μειώνει γρήγορα το δημόσιο χρέος της, εμφανίζει δημοσιονομικά πλεονάσματα και αναπτύσσεται ταχύτερα από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης. Γιατί, λοιπόν, η Fitch δεν προχώρησε σε αναβάθμιση;
Η απάντηση βρίσκεται στη διπλή εικόνα που περιγράφει η τελευταία αξιολόγηση: τα δημόσια οικονομικά έχουν ενισχυθεί σημαντικά, αλλά το υψηλό χρέος και οι διαρθρωτικές αδυναμίες εξακολουθούν να περιορίζουν το ελληνικό αξιόχρεο.
Ο οίκος επιβεβαίωσε την αξιολόγηση στη βαθμίδα BBB με σταθερές προοπτικές, αναγνωρίζοντας τη δημοσιονομική συνέπεια, την ανθεκτικότητα της ανάπτυξης και το ευνοϊκό προφίλ εξυπηρέτησης του χρέους.
Παράλληλα, καταγράφει μια οικονομία που εξακολουθεί να αντιμετωπίζει χαμηλή αποταμίευση, σημαντική εξάρτηση από εισαγωγές και περιορισμούς στην παραγωγική της ικανότητα.
Το επόμενο στοίχημα είναι συνεπώς σαφές: η επενδυτική άνοδος να δημιουργήσει ισχυρότερη παραγωγή, μεγαλύτερη ανταγωνιστικότητα και διατηρήσιμη σύγκλιση εισοδημάτων.
Το χρέος υποχωρεί κατά 21,5 μονάδες του ΑΕΠ
Η ισχυρότερη θετική ένδειξη αφορά την πορεία του δημόσιου χρέους.
Η Fitch προβλέπει μείωση από 146,1% του ΑΕΠ το 2025 σε 124,6% το 2028. Πρόκειται για υποχώρηση 21,5 ποσοστιαίων μονάδων, εφόσον επιβεβαιωθεί το βασικό της σενάριο.
Η αποκλιμάκωση στηρίζεται:
- Στα υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα.
- Στην αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ.
- Στην ευνοϊκή σχέση μεταξύ του κόστους εξυπηρέτησης και της οικονομικής μεγέθυνσης.
- Στην ενεργή διαχείριση του χρέους και στις πρόωρες αποπληρωμές δανείων.
Ο οίκος εκτιμά επίσης ότι έως το τέλος του 2026 η Ελλάδα θα πάψει να έχει τον υψηλότερο λόγο χρέους προς ΑΕΠ στην Ευρωζώνη, καθώς θα υποχωρήσει κάτω από την Ιταλία.
Πρόκειται για σημαντικό ορόσημο, χωρίς να σημαίνει ότι εξαλείφεται το πρόβλημα. Η διάμεση τιμή του χρέους στις χώρες της κατηγορίας BBB διαμορφώνεται στο 56,9% του ΑΕΠ, πολύ χαμηλότερα από το ελληνικό επίπεδο.
Η πρόοδος, επομένως, είναι μεγάλη· η απόσταση παραμένει επίσης μεγάλη.
Γιατί το ύψος του χρέους δεν λέει όλη την ιστορία
Η Fitch αναγνωρίζει ότι η δομή του ελληνικού χρέους περιορίζει τους κινδύνους χρηματοδότησης.
Η μέση διάρκειά του φτάνει τα 19 χρόνια, σημαντικό μέρος διαθέτει ευνοϊκούς όρους και σταθερό επιτόκιο, ενώ το ταμειακό απόθεμα προβλέπεται περίπου στο 12% του ΑΕΠ το 2026.
Το έμμεσο επιτόκιο εξυπηρέτησης παραμένει κοντά στο 1,5%, χαμηλότερα από την αναμενόμενη ονομαστική αύξηση του ΑΕΠ, περίπου 4%.
Αυτό το 1,5% αφορά το μέσο κόστος του υφιστάμενου αποθέματος χρέους. Δεν είναι το επιτόκιο με το οποίο το Δημόσιο δανείζεται σήμερα στις αγορές.
Η διάκριση εξηγεί γιατί οι μεταβολές των αποδόσεων των ομολόγων δεν μεταφέρονται αμέσως και με την ίδια ένταση στο συνολικό κόστος εξυπηρέτησης.
Πλεόνασμα εκεί όπου οι περισσότερες συγκρίσιμες χώρες έχουν έλλειμμα
Για το 2026, η Fitch προβλέπει:
- Συνολικό πλεόνασμα γενικής κυβέρνησης 0,6% του ΑΕΠ.
- Πρωτογενές πλεόνασμα 3,6% του ΑΕΠ.
Το συνολικό αποτέλεσμα συγκρίνεται με προβλεπόμενο διάμεσο έλλειμμα 3,1% του ΑΕΠ στις χώρες με αξιολόγηση BBB.
Το πρωτογενές αποτέλεσμα υπολογίζεται πριν από τις δαπάνες τόκων, γι’ αυτό και διαφέρει από το συνολικό δημοσιονομικό ισοζύγιο.
Ο οίκος αποδίδει την ισχυρή επίδοση στην αύξηση των φορολογικών εσόδων και των ασφαλιστικών εισφορών, καθώς και στη βελτίωση της φορολογικής συμμόρφωσης.
Η αξιολόγηση αναγνωρίζει, επίσης, ότι η προσήλωση σε υγιή δημόσια οικονομικά έχει αποκτήσει μεγαλύτερη διάρκεια. Χαρακτηριστική είναι η αποτίμηση της χαλαρότερης δημοσιονομικής στάσης για το 2027:
«Θεωρούμε τη χαλαρότερη δημοσιονομική στάση για το 2027 ως μετριασμό των υπερβολικά καλών επιδόσεων και όχι ως ασθενέστερη δημοσιονομική πειθαρχία».
Ανάπτυξη 2%: Το βάρος περνά στην εκτέλεση των επενδύσεων
Η Fitch αναμένει μέσο ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης 2% την τριετία 2026–2028, με βασικούς κινητήρες τις επενδύσεις και την ιδιωτική κατανάλωση.
Οι ευρωπαϊκοί πόροι, οι δημόσιες επενδύσεις και τα έργα του NextGenerationEU στηρίζουν τον σχηματισμό πάγιου κεφαλαίου.
Η πρόβλεψη, όμως, περιλαμβάνει και έναν όρο εφαρμογής: τα επενδυτικά σχέδια πρέπει να υλοποιηθούν εγκαίρως και αποτελεσματικά.
Καθυστερήσεις, ελλείψεις εργατικού δυναμικού και αδυναμίες εκτέλεσης μπορούν να επηρεάσουν την αναπτυξιακή επίδοση. Η αναπλήρωση του κεφαλαιακού αποθέματος μετά τη μακρά περίοδο υποεπένδυσης παραμένει αναγκαία για τη σύγκλιση της οικονομίας.
Το έλλειμμα 6,5% δείχνει την άλλη όψη της ανάπτυξης
Ένα από τα πιο επίμονα σημεία αδυναμίας είναι το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών, το οποίο η Fitch προβλέπει στο 6,5% του ΑΕΠ το 2026.
Το μέγεθος αυτό αφορά τις εξωτερικές συναλλαγές της οικονομίας και είναι διαφορετικό από το δημοσιονομικό ισοζύγιο του κράτους. Μια χώρα μπορεί να εμφανίζει δημόσιο πλεόνασμα και ταυτόχρονα μεγάλο εξωτερικό έλλειμμα.
Στην ελληνική περίπτωση, ο οίκος συνδέει την ανισορροπία με τη χαμηλή εγχώρια αποταμίευση και την εισαγωγική ένταση των επενδύσεων.
Η αγορά εξοπλισμού από το εξωτερικό μπορεί να ενισχύει σήμερα τις εισαγωγές και να αυξάνει μελλοντικά την παραγωγικότητα. Το κρίσιμο είναι αν αυτή η επένδυση θα δημιουργήσει σταδιακά περισσότερη ανταγωνιστική παραγωγή και εξαγωγές.
Η ενεργειακή εξάρτηση προσθέτει ευπάθεια στις διεθνείς ανατιμήσεις, ενώ ο τουρισμός, οι ευρωπαϊκές εισροές και οι άμεσες ξένες επενδύσεις στηρίζουν τη χρηματοδότηση χωρίς να εξαλείφουν τις ανισορροπίες.
Ισχυρότερες τράπεζες, ανοιχτό στοίχημα παραγωγικότητας
Η εικόνα των τραπεζών είναι σαφώς βελτιωμένη. Η Fitch θεωρεί ότι η κερδοφορία, η ρευστότητα και η κεφαλαιοποίηση περιορίζουν την πιθανότητα ανάγκης κρατικής στήριξης.
Παραμένουν, πάντως, ευπάθειες, όπως η σημαντική εξάρτηση από αναβαλλόμενες φορολογικές πιστώσεις και η έκθεση σε εξωτερικές αναταράξεις.
Στην πραγματική οικονομία, η μείωση της ανεργίας συνυπάρχει με ελλείψεις δεξιοτήτων και εμπόδια στην παραγωγή. Η Fitch αναγνωρίζει την πρόοδο, αλλά υπενθυμίζει ότι η κρίση χρέους εξακολουθεί να αφήνει αποτύπωμα:
«Το πραγματικό ΑΕΠ παραμένει αρκετά χαμηλότερο από το προ της κρίσης υψηλό επίπεδο και το κατά κεφαλήν ΑΕΠ παραμένει χαμηλό σε σχέση με τον μέσο όρο της ΕΕ».
Πηγή: pagenews.gr